ANG pormal na pagdinig ng House Committee on Justice kaugnay ng mga reklamong impeachment laban kay Bise Presidente Sara Z. Duterte sa Marso 25 ay isasagawa bilang isang paunang imbestigasyon, hindi bilang isang paglilitis.

Ayon kay Batangas Rep. Gerville “Jinky Bitrics” Luistro noong Sabado, ang pagkakaibang ito ay mahigpit na maglilimita kung sino lamang ang maaaring aktibong lumahok kapag nagsimula nang humarap ang mga saksi sa panel.

“Muli nating tandaan na ito ay yugto pa lamang ng preliminary investigation, na kahit sa karaniwang proseso ng kasong kriminal ay hindi hinihikayat ang partisipasyon ng mga abogado, maliban sa pagbibigay ng payo at pagtulong sa kanilang mga kliyente na mga partido sa kaso—maaaring complainant, saksi, o respondent,” ani Luistro, na siyang chair ng panel.

“Ngunit ang pakikilahok sa mismong deliberasyon ay hindi pa pinapayagan, dahil nasa yugto pa lamang tayo ng preliminary investigation. Para mas mailarawan: uupo lamang ang mga abogado malapit sa kanilang mga kliyente—ang complainant, mga saksi, at respondent—at magbibigay ng patuloy na payo,” dagdag niya.

Sa paggunita sa mga naunang pagdinig ng Kamara, sinabi niya, “Naalala ninyo sa mga nakaraang hearing, kahit si Cassandra Ong, ilang beses siyang humiling ng suspension para makakonsulta sa kanyang abogado—hanggang doon lamang.”

Ayon kay Luistro, malinaw sa mga patakaran ng impeachment kung sino lamang ang maaaring magsagawa ng pagtatanong kapag nagsimula na ang pagdinig.

“Sa rules ng impeachment na pinagtibay ng ika-20 Kongreso, malinaw na tanging mga miyembro lamang ng justice committee ang maaaring magsagawa ng direct examination at cross-examination. Ibig sabihin, walang ibang maaaring lumahok kundi ang mga miyembro ng komite,” aniya.

Dagdag pa niya, saklaw din ng restriksyong ito ang mga mambabatas na hindi miyembro ng komite, tulad ni SAGIP Party-list Rep. Paolo Henry M. Marcoleta.

“Kung halimbawa si Congressman Marcoleta, hindi siya miyembro, hindi siya maaaring magtanong o mag-cross-examine ng mga saksi. Maaari lamang siyang magpahayag o mag-manifest—hanggang doon lang,” paliwanag ni Luistro.

Samantala, ang Bise Presidente, sa pamamagitan ng kanyang abogado, ay naghain ng tinatawag ng ilang miyembro ng panel na “non-answer” bilang tugon. Gayunman, nilinaw ni Luistro na hindi nito binabago ang katangian ng pagdinig sa Marso 25.

Ayon kay Luistro, sa yugtong ito ay ginagampanan ng Kamara ang tungkuling kahalintulad ng mga piskal na nagpapasya kung dapat ituloy ang isang kaso, sa halip na mga hukom na nagsasagawa ng ganap na paglilitis.

“Ang ginagawa ng Justice Committee sa House of Representatives ay katulad ng preliminary investigation ng mga prosecutor sa isang karaniwang kasong kriminal. Sinusuri namin ang ebidensya kung ito ay sapat upang makabuo ng probable cause,” aniya.

“Pag-uusapan ng mga miyembro ng justice committee—matapos naming suriin ang reklamo, ang sagot, ang lahat ng dokumento, at ang presentasyon ng ebidensya—kung mayroong probable cause na sumusuporta sa impeachment complaint. Ang mga miyembro ng komite ang magpapasya nito,” dagdag niya.

Kung makakakita ang komite ng probable cause, aniya, iaakyat ang usapin sa buong Kamara kung saan papasok ang kinakailangang bilang ayon sa Konstitusyon.

“Kung ang desisyon ng justice members ay may probable cause, irerekomenda namin sa plenaryo na bumoto tungkol dito. At kung susuportahan ito ng hindi bababa sa isang-katlo ng lahat ng miyembro ng Kamara, ipapasa ang articles of impeachment sa Senado kung saan isasagawa ang paglilitis,” paliwanag niya.

Ipinaliwanag din ni Luistro kung bakit tila mas marami sa karaniwang bilang ang nakikitang kalahok sa komite kapag napapanood sa telebisyon ang mga pagdinig.

“Ang regular members ay 38 lamang, pero lumalampas kami roon dahil may mga ex-officio members na nakikilahok—kabilang ang Speaker, mga Deputy Speaker, Senior Deputy Majority Leader, at mga Deputy Majority Leaders—marami sila,” aniya.

“At ayon sa patakaran ng House of Representatives, ang mga ex-officio members ay may kapangyarihang makilahok at bumoto sa lahat ng komite, kabilang ang Justice Committee,” dagdag ni Luistro.