SINABI noong Biyernes ni Deputy Speaker Paolo Ortega V ng La Union na ang mga tala ng Anti-Money Laundering Council (AMLC), na nagpapakita ng bilyong pisong mga transaksiyon na may kaugnayan kay Bise Presidente Sara Z. Duterte, ay sumisira sa anumang pahayag ng pagiging katamtaman ng yaman at tumuturo sa isang “bilyonarya” na profile na taliwas sa kanyang idineklarang yaman sa mga opisyal na dokumento.

Si Ortega, na co-endorser ng isa sa mga reklamong impeachment, ay nagsabing ang hindi pagtutugma ay nagbubukas ng mga red flag na maaaring magpahiwatig ng hindi maipaliwanag na yaman.

“Huwag magpaloko ang publiko—magkaiba ang milyon at bilyon. Hindi ito simpleng hindi pagkakatugma. Kung ang isang opisyal ay nagdedeklara ng milyon, pero ang galaw ng pera ay umaabot sa bilyon, posibleng indikasyon ito ng unexplained wealth lalo na kung walang ibinibigay na paliwanag,” ani Ortega.

Naglabas ng pahayag si Ortega habang nagpapatuloy ang pagdinig ng House Committee on Justice sa impeachment upang tukuyin kung may probable cause sa mga reklamo laban kay Duterte, kabilang ang mga alegasyon ng hindi maipaliwanag na yaman, maling paggamit ng confidential funds, at mga hindi pagkakatugma sa kanyang Statements of Assets, Liabilities and Net Worth (SALNs).

“Kung pagbabasehan ang mga tala ng AMLC, malinaw na bilyonarya pala si VP Sara. Hindi ito tugma sa SALN na milyon lamang ang dineklara. May malaking agwat na kailangang ipaliwanag,” dagdag ni Ortega.

“Malinaw ang ipinapakita ng mga tala ng AMLC—bilyon-bilyon ang pumasok at umikot sa mga account na may kaugnayan sa bise presidente. Hindi ito tugma sa kanyang mga dineklarang yaman sa SALN,” aniya pa.

Sa isang kamakailang pagdinig, kinumpirma ni AMLC Executive Director Ronel Buenaventura na si Duterte at ang kanyang asawa na si Atty. Manases Carpio ay naugnay sa 663 bank transactions—630 covered at 33 suspicious—na may kabuuang halagang P6.77 bilyon, na na-flag at isinumite sa panel.

Para kay Duterte lamang, nagtala ang AMLC ng 313 covered transactions at 17 suspicious transactions na umaabot sa P3.77 bilyon, kabilang ang P1.83 bilyon na inflows at P1.21 bilyon na outflows.

Para naman kay Carpio, iniulat ng AMLC ang 317 covered transactions at 16 suspicious transactions na nagkakahalaga ng P2.99 bilyon, kabilang ang P2.59 bilyon na inflows at P343.3 milyon na outflows.

Sa kabuuan, umabot sa P4.42 bilyon ang inflows, habang lumampas sa P1.55 bilyon ang outflows, na may karagdagang P791.1 milyon na tinukoy bilang hindi matukoy na mga transaksiyon.

Sa parehong pagdinig, isang kinatawan ng Office of the Ombudsman ang nagpakita ng pinagsama-samang timeline ng SALNs ni Duterte mula 2007 hanggang 2024, kung saan makikitang tumaas ang kanyang idineklarang net worth mula P7.25 milyon noong 2007 hanggang P88.51 milyon noong 2024, na may mga intermediate na pagtaas sa P22.11 milyon noong 2012, P34.89 milyon noong 2016, P49.69 milyon noong 2018, at P55.61 milyon noong 2019.

Ang pagkakaiba sa pagitan ng multibilyon-pisong transaksiyon at idineklarang net worth na mas mababa sa P100 milyon ay nagpapakita ng malinaw na hindi pagtutugma sa pagitan ng aktwal na galaw ng pera at opisyal na deklarasyon, ayon kay Ortega.

Binigyang-diin ni Ortega na ang SALN ay isang konstitusyonal na requirement na naglalayong tiyakin ang transparency at accountability ng mga opisyal ng gobyerno, at ang anumang malaking pagkakaiba sa pagitan ng idineklarang yaman at aktwal na galaw ng pera ay hindi dapat ipagsawalang-bahala.

“Ang SALN ay hindi lamang simpleng dokumento. Ito ay obligasyon sa taumbayan. Kapag may malaking agwat sa dineklara at sa aktwal na galaw ng pera, malinaw na may kailangang ipaliwanag—at kung hindi maipaliwanag, may pananagutan,” ani Ortega.

Ayon sa House leader, ipinapakita ng mga natuklasan ang pangangailangan ng kumpletong paliwanag mula sa Bise Presidente habang nagpapatuloy ang proseso ng impeachment.

“Hindi ito usapin ng politika. Ito ay usapin ng katotohanan at pananagutan. Karapat-dapat ang mamamayang Pilipino sa malinaw na sagot—saan nanggaling ang perang ito at bakit hindi ito naipakita nang tama sa SALN,” aniya.

Iginiit ni Ortega na patuloy na aasa ang impeachment proceedings sa mga dokumentaryong ebidensya at sinumpaang testimonya.

“Ang ebidensya ang magsasalita. At sa puntong ito, ang mga dokumentong lumalabas ay nagbibigay ng malinaw na dahilan para ipagpatuloy ang proseso at papanagutin ang dapat managot,” pagtatapos ni Ortega.