ISANG grupo ng mga kilalang dean at propesor ng batas mula sa mga nangungunang law school sa Pilipinas ang naglabas ng matapang na pahayag noong Lunes na nagbababala sa bagong tatag na mayorya sa Senado na ang pagtangging magtipon bilang impeachment court para kay Bise Presidente Sara Duterte ay maaaring magbunga ng administratibo at maging kriminal na pananagutan para sa mga senador.

Ayon sa mga legal na iskolar, walang kapangyarihan ang Senado na pigilan ang proseso sa oras na maipadala ng Kamara ang Articles of Impeachment na inaprobahan ng hindi bababa sa isang-katlo ng mga miyembro nito.

“Trial forthwith proceeds,” diin ng mga propesor, na tumutukoy sa Article XI, Section 3 ng Konstitusyon, at idinagdag na malinaw ang layunin ng mga bumalangkas ng Saligang Batas na ang impeachment process ay dapat umusad “bilang regular na proseso.”

Lumabas ang pahayag kasabay ng lumalaking kontrobersiya matapos ang pagbabago sa liderato ng Senado na nagpatalsik kay Senate President Tito Sotto at nagluklok kay Alan Peter Cayetano bilang bagong pinuno ng Senado sa mismong araw na inaasahang ipapadala ang impeachment articles laban kay Duterte.

Inakusahan ng mga propesor ng batas ang ilang senador na sinusubukang ipagpaliban o hadlangan ang impeachment proceedings sa pamamagitan ng mga procedural maneuver at pagbabago sa liderato.

“Kami ay mariing tumututol sa tahasang pagtatangka ng ilang miyembro ng Senado na pigilan ang impeachment trial ng Bise Presidente,” ayon sa pahayag.

Partikular nilang binatikos ang tinawag nilang “Escudero definition” ng salitang “forthwith” sa Konstitusyon, na tumutukoy sa mga naunang pahayag ni Senate President Francis Escudero na maaaring ang Senado mismo ang magtakda kung kailan sisimulan ang paglilitis ayon sa kanilang kaginhawaan.

Ayon sa mga propesor, taliwas ito sa malinaw na salita at layunin ng Konstitusyon.

Higit pa rito, nagbabala ang grupo na ang mga senador na tatangging gampanan ang kanilang tungkulin sa ilalim ng Konstitusyon ay maaaring humarap sa legal na pananagutan.

“Ang pagtanggi ng mga opisyal ng gobyerno na tuparin ang tungkuling ipinapataw ng batas, lalo na ng Konstitusyon, ay maituturing na dereliction of duty,” ayon sa pahayag.

Dagdag pa ng mga propesor, ang pagbibigay ng “undue advantage and benefit sa isang taong hindi naman dapat makinabang” ay maaaring maituring na kasong kriminal sa ilalim ng Republic Act No. 3019 o Anti-Graft and Corrupt Practices Act.

Nilagdaan ang pahayag ng ilang kilalang legal academics kabilang sina retiradong Supreme Court Justice Adolfo Azcuna, Antonio La Viña, Ranhilio Callangan Aquino, at mga dean mula sa Adamson University, Lyceum of the Philippines University, Holy Name University, Misamis University, at University of Asia and the Pacific.

Pinuri rin ng mga legal na iskolar ang 257 miyembro ng Kamara na bumoto pabor sa impeachment complaint laban kay Duterte, at tinawag nila itong isang “matapang” na hakbang.

Inaprubahan ng Kamara ang House Resolution No. 989 at pinagtibay ang findings ng Committee on Justice na nagsasabing may probable cause upang i-impeach ang Bise Presidente sa iba’t ibang batayan.

Bukod sa usapin ng impeachment, nanawagan din ang mga propesor sa mga awtoridad ng Pilipinas na makipagtulungan sa mga internasyonal na legal na proseso na may kaugnayan kay Senador Ronald dela Rosa kaugnay ng International Criminal Court.

Hinimok din ng grupo ang mga Pilipino na “siguruhin ang tapat na pagtupad ng lahat ng opisyal ng gobyerno sa kanilang sinumpaang tungkulin na itaguyod ang Konstitusyon at sundin ang Rule of Law.”

Narito ang buong pahayag:

STATEMENT OF LAW DEANS AND PROFESSORS ON THE ACCOUNTABILITY OF THE VICE-PRESIDENT

We, the undersigned law deans and law professors, wish:

1. To laud the courageous Members of the House of Representatives who voted to impeach Vice-President Sarah Z. Duterte on the grounds, factual and legal, articulated in the Report of the Committee on Justice;

2. To decry the brazen attempts of members of the Senate to forestall the impeachment trial of the Vice-President, first, by voting for a change of leadership on the eve of the transmittal of the Articles of Impeachment to the Senate, and, second, apparently deciding to adopt the “Escudero definition” of “forthwith” – which, at that unfortunate time, meant, “when it pleased the Senate President”;

3. To remind the Senators that refusing to sit as a Court of Impeachment is not a constitutional option, considering that Article XI, Section 3, paragraphs 3 and 4 are clear that when at least one-third of the Membership of the House of Representatives EITHER votes in affirmance of the Committee Report OR files the Impeachment Complaint, these constitute the Articles of Impeachment and trial “forthwith” proceeds – the clear intendment of the Constitution being that “trial proceeds as a matter of course”;

4. To invite attention of the Members of Senate – as well as the Filipino people – that refusal of public officers to perform a duty imposed by law, particularly by the Constitution, constitutes dereliction of duty that is administratively actionable and conferring an undue advantage and benefit on a person not entitled to it is an indictable criminal offense under Republic Act No. 3019;

5. To urge our law enforcers to cooperate with international legal processes so that, in case the State should so decide in accordance with the relevant provisions of Republic Act No. 9851, Mr. Bato de la Rosa, be made to stand trial before the International Criminal Court at The Hague.

6. To rally all Filipinos to see to the faithful compliance by all public officers of their sworn duty to uphold the Constitution and to abide by the Rule of Law.

Retired Justice ADOLFO S. AZCUNA
Professor, Graduate School of Law
San Beda University

Dr. ANTONIO LA VINA
Professor, Graduate School of Law
San Beda University

FR. RANHILIO CALLANGAN AQUINO
Dean, Graduate School of Law
San Beda University

Mons. GARY S. FORMOSO, JCD
Professor, San Beda University Graduate School of Law

ADA MARIA D. ABAD
Dean, College of Law
Adamson University

MA. SOLEDAD MARGARITA DERIQUITO-MAWIS
Dean, College of Law
Lyceum of the Philippines University

CARLO L. CRUZ
Professor, College of Law
Lyceum of the Philippines University

MARIVIC A. TRABAJO-DARAY
Dean, College of Law
Holy Name University
Tagbilararn City

ROGER TERENCE P. CAMUA
Professor, College of Law
University of Asia and the Pacific

RABINDRANATH S. POLITO
Dean, College of Law
Misamis University

Fr. JAIME B. ACHACOSO, JCD
Professor, Graduate School of Law
San Beda University

Dr. GEORGE V. CARMONA
Professor, Graduate School of Law
San Beda University

Dr. JUAN RUFFO D. CHONG
Professor, Graduate School of Law
San Beda University

Dr. MANUEL P. S. SOLIS
Professor, Graduate School of Law
San Beda University

LINDA L. MALENAB-HORNILLA
Professor, Graduate School of Law
San Beda University

MELANIE P. PIMENTEL
Professor, Graduate School of Law
San Beda University

Fr. JEROME U. ROSALINDA, JCD
Professor, Graduate School of Law
San Beda University

FR. LHEM J. NAVAL, LLM
Professor, Graduate School of Law
San Beda University