ISANG ikalawang ari-arian na iniuugnay kay Vice President Sara Z. Duterte at sa kanyang asawang si Atty. Manases “Mans” Carpio ang iniharap sa Senate Impeachment Court sa pamamagitan ng mga opisyal na rekord mula sa Registry of Deeds.

Sa pagkakataong ito, sangkot ang isang ari-arian sa Samal na binili sa halagang ₱3,453,849.

Ayon sa offer of testimony ng prosekusyon para kay Atty. Marco K. Pineda, acting Register of Deeds ng Island Garden City of Samal, Davao del Norte, ipinapakita ng mga opisyal na rekord na ang isang ari-arian na sakop ng TCT No. 142-2019013134 ay nakarehistro sa pangalan ni Carpio, na nakasaad na asawa ni Duterte.

Batay sa opisyal na deed of sale, binili ang ari-arian noong 2018 sa halagang ₱3,453,849.

Ayon sa offer ng prosekusyon, hanggang ngayon ay nananatiling nakarehistro ang ari-arian sa pangalan ni Carpio.

Ang ari-arian sa Samal ang ikalawang property na isinailalim sa pagsusuri sa pamamagitan ng ebidensiya mula sa Registry of Deeds noong Huwebes, kasunod ng paglalahad ng prosekusyon tungkol sa hiwalay na ₱6-milyong ari-arian sa Matina, Davao City.

Sinabi ni House prosecution adviser at spokesperson Robert Ace Barbers na ang ikalawang ari-arian ay nagbubukas ng mas malawak na tanong tungkol sa pagkakumpleto ng mga sinumpaang deklarasyon ni Duterte.

“Una, ₱6 milyon sa Matina. Ngayon, ₱3.45 milyon sa Samal. Dalawang properties. Dalawang opisyal na rekord ng gobyerno. Ang tanong: kung kinakailangang ideklara ang mga ito, nasaan ang mga ito sa sinumpaang SALN?” tanong ni Barbers.

₱9.45M NA ANG DALAWANG ARI-ARIAN

Kapag pinagsama ang nakasaad na presyo ng pagkakabili sa dalawang ari-arian, umaabot ang kabuuan sa humigit-kumulang ₱9.45 milyon.

Iginiit ni Barbers na, “Hindi na isang property ang pinag-uusapan. Sa dalawang property pa lamang na inilabas ngayong araw, halos ₱9.5 milyon na ang acquisition value. Hindi puwedeng basta i-dismiss iyan bilang maliit na detalye.”

“Para sa ordinaryong Pilipino, ang ₱3.45 milyon ay hindi maliit na halaga. At ang mas malaking tanong: kung asset ito na kinakailangang ideklara, bakit hindi ito makikita sa sinumpaang deklarasyon?,” aniya.

Binibigyang-diin din sa mismong offer of testimony ng prosekusyon ang halaga ng ari-arian para sa mga ordinaryong Pilipino, kung saan inilalarawan ang ₱3.4 milyon bilang malaking halaga. Inilalahad din ang testimonya ng testigo bilang bahagi ng Article II case ng prosekusyon.

ANG SINUMPAANG PANUNUMPA ANG MAS MALAKING ISYU

Binigyang-diin ni Barbers na ang kaso ng prosekusyon ay hindi lamang tungkol sa pagmamay-ari ng mamahaling ari-arian.

Ang mas mahalagang isyu, aniya, ay ang mismong SALN—isang deklarasyon ng kayamanan na ginagawa sa ilalim ng panunumpa.

“Ang ₱3.45 milyon ay isang kuwento. Pero ang panunumpa ang mas malaking kuwento,” ani Barbers.

“Ang SALN ay isang sinumpaang affirmation ng iyong yaman. Hindi ito simpleng form na puwedeng piliin kung aling asset ang ilalagay. Kung kinakailangang ideklara ang property, kailangan mo itong isiwalat. At kapag pinirmahan mo ang iyong SALN, inilalagay mo ang iyong panunumpa bilang garantiya sa deklarasyong iyon,” aniya.

Ayon kay Barbers, malinaw na tinutukoy ng prosekusyon ang testimonya ni Pineda bilang may kaugnayan sa mga isyu sa ilalim ng Article II na may kinalaman sa umano’y “unexplained wealth, false SALNs, at patuloy na business interests.”

‘HINDI ESCAPE CLAUSE ANG PANGALAN NI MANS’

Sinabi ni Barbers na ang pagkakarehistro ng ari-arian sa pangalan ni Carpio ay hindi awtomatikong sumasagot sa tanong kung sakop ba ang naturang asset ng mga naaangkop na requirement para sa pagsisiwalat sa SALN.

“Hindi escape clause ang pangalan ni Mans Carpio,” ani Barbers.

“Ang mismong opisyal na rekord ay tumutukoy kay Manases Carpio at sa kanyang pagiging asawa ni Vice President Sara Duterte. Kung sakop ng SALN disclosure requirement ang property ng asawa, hindi nawawala ang obligasyong magdeklara dahil pangalan ng asawa ang nasa titulo,” paliwanag ni Barbers.

Partikular na tinutukoy sa land record ang registered owner bilang “Atty. Manases Carpio, married to Vice President Sara Duterte.”

“2018 HANGGANG NGAYON”

Itinuro rin ni Barbers ang isa pang posibleng mahalagang bahagi ng opisyal na rekord: ang pagpapatuloy ng pagmamay-ari.

Ayon sa kanya, nakasaad sa offer ng prosekusyon na nakuha ang property noong 2018 at hanggang ngayon ay nakarehistro pa rin kay Carpio.

“Binili noong 2018. Hanggang ngayon, ayon sa Registry of Deeds, nakapangalan pa rin kay Mans Carpio. Hindi ito property na dumaan lang at nawala bago naging Vice President si Sara,” ani Barbers.

“Dahil dito, may malinaw na documentary exercise ang Senado: tingnan ang property record, tingnan ang mga kaugnay na SALN, at alamin kung tama at kumpleto ang deklarasyon,” ani Barbers.

MULA SA ISANG DISCREPANCY PATUNGO SA POSIBLENG PATTERN

Sinabi ni Barbers na mahalaga ang ikalawang testigo mula sa Registry of Deeds dahil sa pinagsama-samang epekto ng mga ebidensiya.

“Matina. Samal. Property by property, document by document, SALN by SALN. Maaaring matukoy ng Senado kung ang mga ito ay magkakahiwalay na discrepancy lamang o ebidensiya ng mas malawak na pattern,” aniya.

Binigyang-diin niya na ang impeachment court ang dapat na sa huli ay magpasya kung ano ang pinatutunayan ng mga ebidensiya.

Ayon sa kanya, tungkulin ng prosekusyon na pagsama-samahin ang mga opisyal na rekord.

“Hindi namin hinihingi sa Senado na maniwala sa slogan. Tingnan ang dokumento. May TCT number. May Deed of Sale. May purchase price. May registered owner. May sworn SALNs. Pagtabihin lahat,” ani Barbers.

POSIBLENG MGA PAGLABAG

Ayon kay Barbers, inihaharap ng prosekusyon ang ebidensiya bilang may kaugnayan sa Article II, partikular sa mga alegasyon nito tungkol sa unexplained wealth at false SALNs.

Kung kinakailangang lumitaw ang property sa isang partikular na SALN—at kung sinadya ba ang anumang hindi pagsasama rito—ay kailangang matukoy batay sa mga naaangkop na disclosure rules, mga kaugnay na SALN, at iba pang ebidensiya, aniya.

Kung mapatutunayan ang mga elementong ito, sinabi ni Barbers na maaaring magkaroon ng kaugnayan ang ebidensiya sa mga umano’y paglabag sa SALN disclosure at sa constitutional accountability charge sa ilalim ng Article II.

Dagdag niya, ang anumang hiwalay na criminal allegation, gaya ng perjury, ay mangangailangan ng sariling mga elemento upang mapatunayan, kabilang ang kinakailangang intensiyon.

Sinabi ni Barbers: “Hindi natin kailangang mauna sa ebidensya. Simple ang sequence: May property ba? Oo. May official record ba? Oo. Magkano? ₱3.453 milyon. Kanino nakapangalan? Mans Carpio. Since when? 2018. Nasa pangalan pa rin ba niya? Ayon sa Registry, oo.”

“Ngayon, gawin ang susunod na comparison: kinakailangan ba itong ideklara, at nasa SALN ba?” aniya.

“DALAWA NA. ILAN PA?”

Tinapos ni Barbers ang kanyang pahayag sa ganitong paraan:“Kanina, ₱6 milyon sa Matina. Ngayon, ₱3.45 milyon sa Samal. Dalawang properties na, halos ₱9.5 milyon ang pinagsamang acquisition value. Dalawang Registry of Deeds records. Isang obligasyon na magdeklara sa ilalim ng panunumpa.”

“Ang SALN ay hindi suggestion. Ito ay isang deklarasyon sa ilalim ng panunumpa,” aniya. “Una, Matina. Pangalawa, Samal. Dalawa na. Ilan pa ang nakatago?”