MALUGOD na tinanggap ni House trial spokesperson Zia Alonto Adiong ng Lanao del Sur nitong Martes ang paglulunsad ng “Bantay Senado,” at sinabi niyang mahalagang papel ang ginagampanan ng mga mamamayan upang matiyak na magiging malinaw, patas, at may pananagutan ang impeachment trial ni Bise Presidente Sara Z. Duterte.

Ayon kay Alonto Adiong, ang pagbuo ng isang citizens’ watchdog bago ang pagdinig sa Senado ay nagpapakita ng lumalaking interes ng publiko sa kasong dati na niyang inilarawan bilang isang “litmus test” para sa demokrasya ng Pilipinas.

“Malugod naming tinatanggap ang inisyatibong ito dahil mahalagang papel ang ginagampanan ng mga mamamayan sa pagtiyak ng transparency at accountability sa buong proseso ng impeachment,” ani Alonto Adiong.

“Ang impeachment trial ay hindi lamang tungkol sa prosekusyon, depensa, o mga senador na magsisilbing hukom. Isa itong prosesong konstitusyonal na isinasagawa sa ngalan ng sambayanang Pilipino,” dagdag niya.

Ang Bantay Senado, isang non-partisan na koalisyon ng mga estudyante, akademiko, abogado, mga grupo ng civil society, at mga nagmamalasakit na mamamayan, ay pormal na inilunsad noong Lunes sa De La Salle University Manila.

Ayon sa grupo, kanilang babantayan ang mga pagdinig sa impeachment at tutulong upang matiyak na ang paglilitis ay isasagawa sa paraang naaayon sa Konstitusyon, patas, walang kinikilingan, at malinaw sa publiko.

Binigyang-diin ng mga tagapag-organisa nito na wala silang paninindigan kung may sala o wala si Duterte. Sa halip, layunin nilang palakasin ang pampublikong pagbabantay at pag-unawa sa proseso ng impeachment.

Sinabi ni Alonto Adiong na napapanahon ang inisyatibang ito habang naghahanda ang bansa para sa isa sa mga pinakamasusing babantayang prosesong konstitusyonal sa kasaysayan.

Binanggit niya na magaganap ang paglilitis sa isang kapaligirang pang-impormasyon na lalong hinuhubog ng social media, mga livestreaming platform, at artificial intelligence.

“Napakahalaga ng papel ng mamamayan ngayon dahil hindi lang ito laban ng ebidensya sa loob ng impeachment court. Ito rin ay laban para sa katotohanan sa gitna ng napakaraming misinformation at disinformation,” aniya.

Paulit-ulit nang nagbabala si Alonto Adiong na maaaring maapektuhan ng organisadong pagpapakalat ng maling impormasyon ang pag-unawa ng publiko sa mga pagdinig at mabawasan ang tiwala sa mga demokratikong institusyon.

Aniya, ang mga inisyatibang pinangungunahan ng mamamayan na naghihikayat ng pakikilahok ng publiko at mga talakayang nakabatay sa katotohanan ay makatutulong upang labanan ang mga maling naratibo at mapalakas ang tiwala sa prosesong konstitusyonal.

“Ang pinakamahalaga ay manatiling nakatuon ang taumbayan sa mga ebidensya, sa mga katotohanan, at sa proseso na itinatadhana ng Konstitusyon,” dagdag niya.

Na-impeach na ng Kapulungan ng mga Kinatawan si Duterte at naipadala na sa Senado ang Articles of Impeachment. Ang Senado ay nakapagtatag na rin bilang isang impeachment court.

Inaakusahan si Duterte ng maling paggamit ng confidential funds, pag-iipon ng hindi maipaliwanag na yaman, panunuhol sa mga opisyal ng edukasyon, at pagbabanta kina Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr., Unang Ginang Liza Araneta-Marcos, at dating Speaker Ferdinand Martin G. Romualdez.

Ayon kay Alonto Adiong, makatutulong ang masusing pagbabantay ng publiko upang higit na mapagtibay ang kredibilidad ng mga paglilitis sa impeachment anuman ang maging resulta nito.

“Sa huli, ang transparency ay nagpapalakas ng tiwala. Habang mas nauunawaan at sinusubaybayan ng mga Pilipino ang proseso, mas tumitibay ang ating mga demokratikong institusyon,” aniya.

Sa kasalukuyan, mayroon nang mahigit 350 boluntaryo ang Bantay Senado sa buong bansa. Plano rin nitong magsagawa ng mga kampanya sa pampublikong edukasyon, mga community town hall, pagsasanay para sa mga boluntaryo, at mga aktibidad sa pagbabantay ng paglilitis bago at habang isinasagawa ang impeachment trial.