NAGHAIN si Leyte Representative Ferdinand Martin G. Romualdez at tatlo pang mambabatas ng panukala upang gawing institusyon ang isang National Oral Health Program na naglalayong isama ang serbisyong dental sa pangunahing sistemang pangkalusugan ng bansa at palawakin ang access sa mahahalagang serbisyo, lalo na para sa mga Pilipinong kulang sa serbisyong medikal.

Ang House Bill (HB) No. 4691, na inakda nina Romualdez at ng mga Kinatawan na sina Yedda Marie K. Romualdez, Andrew Julian K. Romualdez, at Jude A. Acidre ng Tingog Party-list, ay nagbigay-diin sa pangangailangang ituring ang kalusugan ng bibig bilang mahalagang bahagi ng kabuuang kalusugan.

“Hindi dapat ituring na hiwalay ang kalusugan ng ngipin—ito ay bahagi ng kabuuang kalusugan ng bawat Pilipino. Sa panukalang ito, sisiguraduhin nating ang serbisyong dental ay abot-kaya, naaabot, at hindi pribilehiyo kundi karapatan, lalo na para sa mga bata, buntis, at mga nakatatanda,” ani Martin Romualdez, isang abogado mula sa University of the Philippines (UP).

“Kapag pinabayaan ang oral health, lumalaki ang gastos at problema ng pamilya. Layunin ng panukalang ito na gawing bahagi ng pangunahing serbisyong pangkalusugan ang dental care upang mapagaan ang gastusin at mapabuti ang kalidad ng buhay ng bawat Pilipino,” dagdag pa niya.

Kinikilala ng panukalang “Oral Healthcare Act” na ang mga sakit sa bibig ay malalaking suliraning pangkalusugan at ang oral health ay mahalagang bahagi ng pangkalahatang kalusugan at mahalaga sa kapakanan ng bawat tao. Inaatasan nito ang Estado na magpatupad ng isang pinagsama-sama at komprehensibong lapit sa pagpapaunlad ng kalusugan.

“Ang simpleng problema sa ngipin kapag napabayaan ay nagiging malaking pasanin sa pamilya. Sa panukalang ito, tinitiyak nating mas maraming Pilipino ang magkakaroon ng access sa maayos na serbisyong dental,” ayon naman kay Acidre.

Binibigyang-diin din ng panukala ang pangangailangan ng mas matibay na pamumuhunan ng pamahalaan at preventive care. Nakasaad na dapat magpatupad ang gobyerno ng angkop at episyenteng mga polisiya sa pag-iwas at pagpigil sa mga sakit sa bibig sa pamamagitan ng pagpapalawak ng mahahalagang programa at pagtaas ng pondo upang maging mas pantay at abot-kaya ang serbisyong dental para sa lahat, lalo na sa mga mahihirap at marginalized na Pilipino.

Sa ilalim ng panukala, itatatag ang National Oral Health Program upang mapabuti ang kalusugan ng bibig, mapalawak ang access sa mga pangunahing serbisyong dental, at mabawasan ang paglaganap ng dental caries at periodontal diseases.

Isasama rin ng programa ang promosyon ng oral health sa mga umiiral na programang pangkalusugan ng pamahalaan, kabilang ang pagpapatupad ng Republic Act No. 11223 o Universal Health Care (UHC) Act, at Republic Act No. 11148 o “Kalusugan at Nutrisyon ng Mag-Nanay Act,” kasama ang mga programang pangnutrisyon, kalusugan ng ina at bata, at iba pang prayoridad na sektor.

Inaatasan ng panukala ang Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth) na palawakin ang saklaw ng benepisyo nito upang maisama ang mas maraming serbisyong dental para sa parehong matatanda at bata. Nakasaad din na ang pagbuo at pagpapalawak ng mga benepisyong ito ay daraan sa isang maayos, malinaw, at pamantayang proseso ng prioritization alinsunod sa mga probisyon ng UHC Act.

Layunin din ng panukala na magbigay ng napapanahong access sa de-kalidad na pangunahing serbisyong dental at paggamot, mabawasan ang panganib sa kalusugan ng bibig lalo na sa kabataan, at gawing mas abot-kaya at naaabot ang serbisyong dental.

Tinukoy ng panukala na ang basic oral healthcare ay kinabibilangan ng pagsusuri sa bibig, tamang pagsisipilyo, scaling o oral prophylaxis, pagpasta ng mga ngiping maaaring maisalba, pagbunot ng mga ngiping hindi na maliligtas, at referral at check-up ng mga kasong dental.

Upang mapalakas ang pagpapatupad, lilikha ng Oral Health Service (OHS) sa ilalim ng Department of Health (DOH) na mangangasiwa sa pagbuo ng mga polisiya, pagtatakda ng pamantayan, koordinasyon, at integrasyon ng lahat ng aktibidad na may kaugnayan sa oral health.

Pamumunuan ito ng isang Director at susuportahan ng mga yunit para sa polisiya at pagpaplano, pananaliksik at surveillance, logistics, at administrasyon upang matiyak ang epektibong paghahatid ng mga serbisyo sa buong bansa.

Kabilang sa mga pangunahing tungkulin nito ang pagbabalangkas at pagrerekomenda ng mga polisiya, pamantayan, gabay, at teknik sa serbisyong dental, at ang koordinasyon at pangangasiwa sa pagbibigay ng mga serbisyong dental sa lahat ng ospital ng pambansa at lokal na pamahalaan.

Tinutugunan din ng panukala ang kakulangan sa workforce sa pamamagitan ng paglikha ng karagdagang mga posisyon para sa mga propesyonal sa oral health, na bibigyan ng prayoridad ang mga lugar na geographically isolated at disadvantaged (GIDAs).

“Ang pagpapaunlad ng human resources para sa oral health ay dapat nakatuon sa paglinang ng sapat, angkop, may kakayahan, at mataas ang motibasyon na mga health professionals at trained auxiliaries upang makapagbigay ng de-kalidad na serbisyong dental,” ayon sa panukala.

Upang mapataas ang kamalayan ng publiko, inaatasan ang DOH na paigtingin ang mga kampanya sa buong bansa at gamitin ang mga digital platform upang ipalaganap ang impormasyon tungkol sa pag-iwas at paggamot ng mga sakit sa bibig. Itatalaga rin ang buwan ng Pebrero bilang “National Oral Health Month” upang itaguyod ang kamalayan at preventive practices.

Inaatasan ang mga lokal na pamahalaan na ipatupad ang kani-kanilang mga programa sa oral health at magtatag ng mga oral health unit sa mga rural health facility, na pamumunuan ng isang public health dentist at tutulungan ng isang sinanay na Barangay Health Worker bilang dental aide.

Isinasama rin ng panukala ang oral health sa mga regulasyon ng health facilities at inaatasan ang Professional Regulatory Commission na magpatupad ng mga hakbang upang mapigilan ang ilegal na dental practices.

Upang mapagaan ang gastusin ng mga pasyente, inaatasan ang PhilHealth na palawakin ang saklaw ng serbisyong dental para sa parehong matatanda at bata, alinsunod sa isang maayos at transparent na proseso.

Magmumula ang pondo para sa programa sa umiiral na budget ng DOH, at patuloy na isasama sa taunang pambansang badyet.

Inaatasan din ang DOH na maglabas ng implementing rules and regulations sa loob ng 180 araw mula sa pagiging epektibo ng batas.

Magkakabisa ang panukalang batas 15 araw matapos mailathala sa Official Gazette o sa isang pahayagang may malawak na sirkulasyon.