HINIMOK ni Senador Francis “Kiko” Pangilinan ang Ehekutibo na pag-aralan ang pagdedeklara ng national state of calamity dahil sa El Niño, habang sinabi ni Agriculture Secretary Francisco Tiu Laurel Jr. sa mga senador na mangangailangan ang bansa ng dagdag na 863,000 metric tons ng bigas.

“I believe the executive department should seriously consider a state of calamity declaration so we can better address the challenges of super El Niño,” ani Pangilinan, na nanguna sa pagdinig ng Senate Finance Subcommittee G nitong Miyerkules. Siya rin ang chairman ng Senate agriculture committee.

Tinalakay sa pagdinig ang panukalang P198.4 bilyong budget ng Department of Agriculture (DA) para sa 2027.

Aniya, makapagbibigay ang deklarasyon ng dagdag na suporta at pondo dahil narito na ang El Niño. Umabot na raw sa P6.87 bilyon ang drought losses hanggang Setyembre 26, at hanggang Oktubre 6 ay kulang pa ang tulong: 2.53 milyon ang natulungan mula sa target na 11.12 milyong benepisyaryo.

Ayon kay Laurel, kailangan ang dagdag na bigas para mapanatiling sapat ang suplay sa buong panahon ng El Niño, bukod pa sa strategic buffer stocks. Tugon ito ng kalihim kay Senate President Sherwin Gatchalian, na humingi ng komprehensibong contingency plan sa DA para maprotektahan ang suplay ng pagkain.

Para maibsan ang epekto ng tagtuyot, ipinaliwanag ni Laurel na plano ng DA na madaliin ang solar-powered irrigation projects, palawakin ang fertilizer assistance, pagbutihin ang water management at mamuhunan sa small water impounding projects.

Binanggit ni Gatchalian ang pagtaya ng PAGASA na maaaring tumagal ang El Niño hanggang kalagitnaan ng 2027, kaya aniya kailangang paghandaan ang epekto nito sa agrikultura. Batay sa datos hanggang Setyembre 30 na binanggit niya, nasa 163,000 metric tons ng produktong agrikultural ang naapektuhan.

Sinabi rin ni Gatchalian na paminsan-minsan lang umuulan ngayong Oktubre, kahit karaniwang tag-ulan ito. Hiniling niya sa kalihim ang briefing tungkol sa forecast ng El Niño, epekto nito sa agrikultura, mga contingency measure at mga bahagi ng budget na makatutulong para mabawasan ang pinsala.

Binanggit naman ni Pangilinan na tinataya ng DA na maaaring mabawasan ng humigit-kumulang 700,000 metric tons ang produksyon ng palay sa second half ng taon dahil sa El Niño at iba pang weather-related shocks. Tumutukoy ito sa ani ng palay, habang para sa suplay ng bigas ang 863,000 metric tons na binanggit ni Laurel.

Sa kuwenta ni Pangilinan, sapat ang nawalang palay na ito sa taunang pangangailangan sa bigas ng tinatayang 3.6 milyong Pilipino.

“Dapat maging sentro ng 2027 D.A. budget ang tubig at irigasyon,” giit ni Pangilinan.

Sa presentasyon ng DA, P46.36 bilyon ang panukalang pondo ng National Irrigation Administration (NIA) para sa 2027, mas mababa ng 26.7 porsiyento sa P63.25 bilyon ngayong taon. Batay din sa presentasyon, pinakamalaki ang bawas sa Philippine Crop Insurance Corp. (PCIC) sa mga attached corporation ng DA, na bumaba sa P4.5 bilyon mula P6.5 bilyon.

Noong Setyembre, sinabi umano ni Senador Imee Marcos na may halos P17 bilyon pang hindi nagagastos na continuing appropriations ang NIA mula sa 2026 budget, kahit humiling ang ahensiya ng P233.85 bilyon para sa 2027.

Pinaalalahanan naman ni Senador Erwin Tulfo ang DA: “Sa ating mga kaibigan sa DA, nais ko pong idiin na huwag sana nating gawing palaging dahilan ang ‘kakulangan sa budget’ kung bakit hindi natin nagagampanan ang ating mga tungkulin.”

“Hindi sapat na mataas lang ang utilization, obligation at disbursement rates. Ang mahalagang tanong ay may napapala ba ang ating mga magsasaka, mangingisda, at mamimili,” dagdag ni Tulfo.

Sa kanyang opening statement, sinabi rin ni Tulfo na itinaas ng Kamara sa P210 bilyon ang budget ng DA sa ilalim ng House Bill No. 10858.

Sa sarili niyang opening statement, sinabi naman ni Laurel na hindi kontrolado ng DA ang panahon at ang presyo ng langis sa ibang bansa, na nakaaapekto rin sa presyo ng abono. Pero kaya aniya nitong tiyakin kung gaano kahanda ang mga magsasaka.

“We cannot demand cheap food while leaving farmers struggling to afford to produce it,” ani Laurel.

“Every program must be measured not simply by how much it spends, but by what it delivers,” dagdag niya, kasabay ng paghingi ng suporta ng Senado sa panukalang budget ng DA.

Tinanong din ni Tulfo kung malinaw na ang papel ng DA, Bureau of Customs at ilang law enforcement agency sa paghawak at pagsira ng mga nakumpiskang smuggled na produktong agrikultural.

Aniya, nagturuan ang mga ahensiyang ito sa mga pagdinig noong nakaraang taon.

Ibinahagi rin ni Tulfo ang reklamo ng maliliit na mangingisda sa Marinduque, Romblon, Mindoro at Palawan na wala na umano silang mahuling isda dahil sa malalaking commercial fishing company. Napipilitan daw silang pumalaot nang milya-milya ang layo.

Binanggit din niya ang 2023 desisyon ng Malabon Regional Trial Court sa kaso ng Mercidar Fishing Corp., na aniya’y may malaking epekto sa pagpasok ng commercial fishing vessels sa 15-kilometrong municipal waters. Tanong niya, ano ang ginagawa ng Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) para protektahan ang maliliit na mangingisda.

Sinabi rin ni Tulfo na nananatiling nangungunang rice importer sa mundo ang Pilipinas kahit narito ang International Rice Research Institute. Hinanapan niya ang DA ng kongkretong plano para mapataas ang lokal na produksyon.

Inireklamo rin aniya ng mga magsasaka ang napakamahal na abono at napakababang farmgate price ng palay, habang malaki ang patong ng mga middleman bago makarating ang produkto sa mamimili.

“Dalawang beses na talo ang Pilipino: lugi na nga ang magsasaka natin, mahal pa ang binibili ng konsyumer,” wika ni Tulfo.

Batay sa presentasyon ng DA, tumaas nang humigit-kumulang 46 porsiyento ang presyo ng granular urea noong Agosto kumpara noong nakaraang taon.

Ayon kay Agriculture Undersecretary Asis Perez, noong 2023 ay nasa 27 porsiyento ang poverty incidence sa mga magsasaka at 27.4 porsiyento sa mga mangingisda, kumpara sa 15.5 porsiyento sa buong bansa.

Ayon pa kay Perez, hindi sapat na sukatan ang halaga ng ani sa farm. Halimbawa aniya, ang palay na nabibili sa P19 kada kilo ay nagiging P55 kada kilong bigas sa Metro Manila, at ang baboy na P170 kada kilo sa farm ay nagiging P366 kada kilong liempo.

Matapos ang overview ng sektor, iprinisinta ni Perez ang detalye ng panukalang 2027 budget ng DA.