BINUKSAN ng House of Representatives noong Miyerkules ang pormal na paglilitis ng impeachment laban kay Pangalawang Pangulo Sara Z. Duterte—ngunit ang makasaysayang unang pagdinig ay naganap nang wala siya, na nagdulot ng matitinding tanong tungkol sa pananagutan at tungkuling konstitusyonal.

Hindi nagpaligoy-ligoy si House Committee on Justice chairperson Gerville “Jinky Bitrics” Luistro ng Batangas nang kumpirmahin niyang kahit inimbitahan at sinasabing naghahanda ng buong legal na depensa, pinili ng Bise Presidente na hindi dumalo sa pagbubukas ng pagdinig.

“Imbitado ang Bise Presidente na makilahok.Tila handa siyang harapin ang mga akusasyon at ipagtanggol ang sarili nang lubusan. Gayunman—lumalabas na hindi man lang siya makikilahok,” ani Luistro.

Agad na nagdulot ng pag-aalinlangan ang kanyang pagliban sa tinukoy ni Luistro bilang isang “mini-trial,” kung saan inaasahang maghahain ng ebidensiya at argumento ang magkabilang panig bago tukuyin ng komite kung may sapat na batayan (probable cause).

Sa isang kapansin-pansing bahagi ng kanyang pambungad na pahayag, binanggit ni Luistro ang mga naunang desisyon sa mga nakaraang impeachment, at nagbabala na ang hindi pakikilahok sa proseso ay may seryosong implikasyon.

“Ang hindi paglahok sa mga pagdinig sa harap ng Committee on Justice ay maituturing na isang culpable violation ng Konstitusyon,” ani Luistro.

Pagkatapos ay direkta niyang itinanong sa publiko at sa kanyang mga kasamahan: “Ang tanong ngayon: maaari rin ba nating sabihin ito sa Bise Presidente?”

Ayon sa kanya, maaaring maging mahalagang bahagi ng naratibo sa simula pa lamang ng proseso ang pagliban ni Duterte—na posibleng maituring bilang bahagi ng mas malawak na usapin ng “pagkakanulo sa tiwala ng publiko,” isa sa mga batayan ng impeachment.

Binigyang-diin ni Luistro na ang panunungkulan sa gobyerno ay nangangailangan ng pananagutan, hindi pag-iwas, at na ang lahat ng opisyal ay nakatali sa iisang panunumpa na itaguyod ang Konstitusyon.

“Ang inaasahan ng taumbayan, hindi pag-iwas—kundi pagharap. Hindi katahimikan—kundi pananagutan,” aniya.

Ipinaalala rin niya na ang impeachment ay hindi lamang isang legal na proseso, kundi isang pagsubok ng tiwala ng publiko at moral na responsibilidad. “Ang impeachment ay nananawagan ng paghuhusga… kung ano ang maipapaliwanag at maipagtatanggol sa harap ng taumbayan.”

Sa kabila ng pagliban ng Bise Presidente, itinuloy ng Justice Committee ang pagdinig.

Nilinaw ni Luistro na hindi maaantala ang proseso:

“Anuman ang maging partisipasyon ng Bise Presidente… magpapatuloy ang Komiteng ito. Gagampanan namin ang aming tungkulin—nang may paninindigan, walang pag-aatubili, at walang pagkaantala,” aniya.

Sa yugtong ito, tungkulin ng Komite na alamin kung may sapat na batayan upang iakyat ang kaso sa Senado para sa paglilitis.

Nilinaw ni Luistro na ang mga pagdinig ay imbestigatibo pa lamang, at wala pang pinal na hatol na inilalabas sa antas ng Kamara.

Umiikot ang kaso ng impeachment sa ilang seryosong alegasyon, kabilang ang:

• maling paggamit ng confidential funds
• paglabag sa mga requirement ng SALN
• pag-iipon ng hindi maipaliwanag na yaman
• mga pagbabanta laban sa Pangulo
• pagwawalang-bahala sa mga pananggalang ng Konstitusyon

“Hindi ito mga maliliit na usapin,” ani Luistro.

“Tinatalakay nito ang pinakapuso ng tiwala ng publiko.”

Habang nagsisimula ang mga pagdinig, inilalarawan ni Luistro ang impeachment hindi lamang bilang prosesong politikal o legal, kundi bilang isang mahalagang pagsubok ng institusyon.

“Hindi lamang ito isang procedural exercise. Isa itong pagsubok—ng paghuhusga, konsensya, at tapang,” ani Luistro.

Sa pagliban ng Bise Presidente sa unang araw, ang pagsubok na ito—para sa institusyon at sa opisyal na iniimbestigahan—ay lalong tumindi.

Inaasahang magpapatuloy ang mga pagdinig sa mga susunod na linggo, kung saan ihaharap ang mga saksi, ebidensiya, at mga argumentong legal habang papalapit ang komite sa pagdedesisyon kung may sapat na batayan (probable cause).