MAGBUBUKAS ang House Committee on Justice ng pormal na pagdinig sa mga reklamong impeachment laban kay Vice President Sara Z. Duterte sa Miyerkules, Marso 25, na nagmamarka ng mahalagang yugto habang pormal nang lilipat ang proseso sa presentasyon ng ebidensya at mga testigo.

Ang komite, na pinamumunuan ni Batangas Rep. Gerville “Jinky Bitrics” Luistro, ay magtitipon alas-10:00 ng umaga sa People’s Center, House of Representatives, kung saan ilalatag ang mga alituntunin, tatalakayin ang mahahalagang mosyon, at sisimulan ang pagdinig sa mga reklamo bago ang yugto ng presentasyon ng ebidensya.

Ayon sa agenda, sisimulan ng panel ang paunang pagdinig sa dalawang natitirang reklamo—ang ikatlo at ikaapat na impeachment complaints laban sa Bise Presidente.

Ang ikatlong reklamo ay inihain ni Rev. Fr. Joel Saballa at inendorso ni ML Party-list Rep. Leila de Lima, habang ang ikaapat na reklamo ay inihain ng abogadong si Nathaniel Cabrera at inendorso nina Manila Rep. Bienvenido “Benny” Abante Jr. at Deputy Speaker Francisco Paolo Ortega V.

Tatalakayin din ng komite ang mga nakabinbing mosyon, kabilang ang mga kahilingan para sa pagpapalabas ng subpoena para sa mga dokumento.

Kasama rin sa pagresolba ang petisyon na ilagay sa kustodiya ng panel ang isang mahalagang testigo na si Ramil Madriaga, na nagsasabing siya ay dating “bagman” ng Bise Presidente, gayundin ang isyu ng umano’y conflict of interest na kinasasangkutan ng dalawang miyembro ng legal team ni Duterte.

Ayon kay Luistro, handa ang panel na mabilis na lumipat sa yugto ng presentasyon ng ebidensya kapag nalutas na ang mga usaping ito.

“Kung handa na ang mga complainant, maaari na tayong magpatuloy sa presentasyon ng ebidensya at mga testigo,” ani Luistro.

“Parang mga prosecutor kami dito. Ang mga miyembro ng justice committee ang magsusuri sa lahat ng ebidensyang ilalatag ng complainant at ng respondent,” dagdag pa niya.

Binigyang-diin ni Luistro na mananatiling nakabatay sa mga patakaran ang pagdinig, at tanging mga miyembro ng komite lamang ang papayagang magsagawa ng cross-examination sa mga testigo.

Ang pormal na pagdinig ay kasunod ng pagdetermina ng komite na may sapat na batayan upang ituloy ang dalawang natitirang reklamo, na epektibong nagtatapos sa yugto ng pagsusuri at nagtutulak sa kaso patungo sa ganap na pagdinig.

Kabilang sa mga reklamo ang umano’y maling paggamit ng confidential at intelligence funds, hindi maipaliwanag na yaman, paglabag sa mga kinakailangan sa Statements of Assets, Liabilities and Net Worth (SALN), panunuhol, at umano’y pagbabanta laban kina Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr., First Lady Liza Araneta-Marcos, at dating Speaker Ferdinand Martin G. Romualdez.

Pinahintulutan ng House plenary ang justice panel na ipagpatuloy ang pagdinig kahit sa panahon ng congressional recess upang matiyak ang tuloy-tuloy na proseso ng impeachment.

Nakatakda ang mga susunod na pagdinig sa Abril 14, Abril 22, at Abril 29, kung saan inaasahang magpapatuloy ang pagtanggap ng ebidensya at testimonya mula sa magkabilang panig.

Binigyang-diin ni Bicol Saro party-list Rep. Terry Ridon, tagapangulo ng House Committee on Public Accounts at miyembro ng justice panel, na nakabatay sa ebidensya at opisyal na mga ulat ang mga pagdinig, at itinanggi ang mga pahayag na haka-haka lamang ang mga reklamo.

“Dapat malinaw—lahat ng napag-usapan ay hindi batay sa spekulasyon kundi sa ebidensya,” ani Ridon. “Hindi totoo na puro haka-haka lamang ang mga ito.”

“Hindi ito imbento. Ito ay batay sa mga opisyal na audit findings,” dagdag pa niya, na tinukoy ang mga ulat ng Commission on Audit (COA) at mga naunang pagdinig sa Kongreso.

Natanggap na ng Bise Presidente ang paanyaya para dumalo sa pagdinig, ngunit hindi pa kinukumpirma ng kanyang kampo kung siya ay haharap.

Nauna nang sinabi ng kanyang depensa na walang obligasyon sa ilalim ng umiiral na mga patakaran na personal siyang dumalo, at nakadepende ito sa kanyang mga karapatan at payong legal.

Ngunit ayon kay Atty. Dino de Leon, counsel ng mga naghain ng ikalawang impeachment complaint—na kalauna’y binawi upang suportahan ang ikatlong reklamo—may obligasyon si Duterte na humarap sa pagdinig.

“May tungkulin siya. Ito ay isang prosesong konstitusyonal… ito ay pananagutan, kailangan niyang magpaliwanag,” ani de Leon.

“Ayon sa Konstitusyon, ito ay isang sagradong proseso at dapat igalang ni Sara Duterte ang mga institusyon,” dagdag pa niya.

Sa pagsisimula ng pormal na pagdinig, inaasahang matutukoy kung may sapat na batayan upang makabuo ng probable cause at maitaas ang kaso sa ganap na impeachment trial sa Senado.

Samantala, nagpahayag ang isang civic group ng planong bumuo ng isang parallel na “people’s court” upang subaybayan ang proseso sakaling umabot ito sa Senado.

“Binabalak naming magtatag ng parang katapat ng mamamayan—isang people’s court—habang isinasagawa ang pagdinig sa loob ng Senado,” ani Kilusang Makabansang Ekonomiya chairman Jaime Regalario, bilang bahagi ng layuning palawakin ang partisipasyon at pagbabantay ng publiko sa proseso.