TINAWAG ng House prosecutors ang isang NBI digital forensics agent bilang unang testigo sa impeachment trial ni Vice President Sara Duterte nitong Martes, sa pagsisimula ng kanilang presentasyon ng ebidensya sa ilalim ng Article IV tungkol sa umano’y grave threats at acts of sedition.

Bago tinawag ang testigo, pinayagan si Iloilo Rep. Lawrence Defensor, miyembro ng prosecution panel, na magbigay ng limang minutong paliwanag tungkol sa Article IV sa kabila ng pagtutol ng defense.

Sinabi ni Defensor na nakatuon ang Article IV sa pananagutan at sa mga pahayag na umano’y ginawa ni Duterte kaugnay nina President Ferdinand Marcos Jr., First Lady Liza Araneta-Marcos at dating Speaker Martin Romualdez.

“The evidence presented in this article are not just derived from testimonies and authenticated documents, but from the Vice President’s own words, own conduct, her very own public admissions,” sabi ni Defensor.

Ayon kay Defensor, igigiit ng prosecution na ang mga umano’y pahayag ay hindi aksidente at hindi kinuha sa maling konteksto.

“Her words were neither accidental nor taken out of context. They were uttered publicly with the intention to be taken seriously,” sabi ni Defensor.

Binanggit din ni Defensor ang mga kaso ng ordinaryong mamamayan na naharap sa pananagutan dahil sa pagbabanta o pagbibiro tungkol sa bomba, at sinabing dapat umiral ang pananagutan anuman ang edad, kalagayan o posisyon.

“Ang pananagutan ay pinapairal sa lahat, bata man o matanda, nasa laylayan man o nasa katungkulan,” sabi ni Defensor.

Tumutol ang defense, at sinabing dapat magpresenta ng ebidensya ang prosecutors sa halip na ikuwento ang kanilang kaso.

“Your Honor, this is improper. Improper for trial. This is not a manifestation proper for court procedure. This is instead them telling a story. This is a narration by the prosecution,” sabi ng counsel para sa respondent.

Ibinasura ni Presiding Officer Senador Francis “Chiz” Escudero ang mosyon na alisin sa record ang pahayag ni Defensor, ngunit inutusan ang senator-judges na huwag ituring na ebidensya ang kanyang sinabi.

“The motion is denied. Let it remain in the records and as instructed by the Chair, for the Senator-Judges not to consider or deem whatever statements were given by the Honorable Defensor as evidentiary in any way, shape, size or form,” sabi ni Escudero.

Pagkatapos nito, inatasan ni Escudero ang prosecution na tawagin ang unang testigo nito.

Si Attorney Armando Virgil Descartes Ligutan, private prosecutor ng House panel, ang nagsagawa ng direct examination kay NBI Senior Agent John Mark Calilung, 31.

Sinabi ni Calilung sa impeachment court na siya ang naatasan sa imbestigasyon kaugnay ng pahayag ni Duterte sa isang online press conference noong November 23, 2024.

Si Calilung, 31, ay nagsabing NBI agent na siya mula noong 2021 at naitalaga sa Cyber Investigation and Assessment Center noong April 2026.

Bago ito, sinabi niyang naitalaga siya sa Digital Forensics Laboratory Division noong 2022 at sa Cybercrime Division noong 2024.

“In Digital Forensics, my primary duties is to identify, preserve, collect, analyze, and present digital evidence in court,” sabi ni Calilung.

Sinabi niya na sumailalim siya sa training sa computer hacking forensic investigation, mobile forensics, computer forensics, at photo and video authentication.

Nang tanungin tungkol sa layunin ng digital forensic examination, sinabi ni Calilung na ito ay “to present digital evidence” na maaaring tanggapin sa korte. Sinabi niyang nakapagtestigo na siya sa korte nang hindi bababa sa 30 beses.

Sinabi ni Calilung na ang kanyang papel sa imbestigasyon ay mangalap ng ebidensya.

“It means that I viewed, identified, preserved, collected, and authenticated digital evidence in the course of the investigation,” sabi ni Calilung.

Sinabi niya na isa sa mga ebidensyang nakuha ng NBI ang video ng November 23, 2024 online press conference, na aniya’y naka-post sa Facebook page ni Harry Roque.

Ayon kay Calilung, nagpadala ang NBI Cybercrime Division ng preservation request sa Meta dahil ang Meta ang parent company ng Facebook, Instagram at WhatsApp.

Sinabi niya na kinilala ng Meta ang request at binigyan ito ng case number.

Ayon kay Calilung, muli niyang priniserba ang video gamit ang OBS, o Open Broadcaster Software, sa pamamagitan ng pag-record ng lumabas sa kanyang screen mula simula hanggang dulo ng livestream, kasama ang URL nito.

Nang tanungin tungkol sa authentication, sinabi ni Calilung na ikinumpara niya ang recorded output sa November 23, 2024 video at gumawa ng hash value upang makatulong na matiyak na hindi mababago ang video bago ito maipresenta sa court.

Sinabi niya na gumawa siya ng affidavit of authentication of digital evidence na may petsang January 30, 2025.

Sinabi ni Calilung na ini-save niya ang video sa kanyang laptop at gumawa ng mga kopya sa DVD at flash drive. Kalaunan ay nagpresenta ang prosecution ng flash drive para sa identification, na sinabi ni Calilung na naglalaman ng recording.

Sinabi ng prosecution na ang buong video ay tumatakbo nang dalawang oras, 26 minuto at 10 segundo, ngunit dalawang minuto at 18 segundo lamang ang balak nitong ipakita sa presentasyon nito.

Tumutol ang defense at hiniling na ipalabas ang buong video, dahil kailangan umano ang buong recording upang maibigay ang konteksto.

Nagpahayag din si Senator-Judge Alan Peter Cayetano ng pangamba sa panonood lamang ng maikling bahagi kung ipapakita rin naman kalaunan ang buong video.

“I don’t really want to go home today believing one thing based on a two-minute clip, and then come back next week to watch the two-hour clip,” sabi ni Cayetano.

Sinabi ni Escudero na hindi maaaring diktahan ng court kung paano ipipresenta ng alinmang panig ang ebidensya nito, at una niyang pinayagan ang prosecution na magpatuloy sa napiling bahagi.

Aniya, maaaring ipakita ng defense ang natitirang bahagi ng video sa kanilang turn, at binanggit na minarkahan din ng defense ang parehong video.

Sinabi ng defense na hihilingin nito sa cross-examination na ipalabas ang buong dalawang oras at 26 minutong video.

Kalaunan ay nagdeklara si Escudero ng maikling recess matapos ang pagtatalo kung buong video o bahagi lamang na pinili ng prosecution ang ipalalabas.

Inialok ng prosecution ang testimonya ni Calilung upang maipakita ang kanyang background bilang NBI senior agent, ang kanyang papel bilang agent on case, at ang mga hakbang na umano’y ginawa upang ma-preserve at ma-authenticate ang video at iba pang digital records.

Tumutol ang defense sa ilang bahagi ng offer of testimony ng prosecution, at sinabing ang ilan sa mga layunin ng testimonya ay conclusions of fact and law.

Humiling din ang defense na i-exclude ang testigo, kasabay ng pagbanggit sa nakabinbing petisyon sa Supreme Court na kumukuwestiyon sa paggamit ng prosecution ng ebidensyang sinabi nitong hindi nakalakip sa impeachment complaints.

Ibinasura ni Escudero ang mosyon na i-exclude ang testigo.

Sinabi niya na maaaring magdagdag o gumamit ang prosecutors ng ebidensya sa pre-trial kahit hindi ito nakasaad sa complaint o articles, dahil summary lamang ang kailangang ilagay sa articles of impeachment at hindi kumpletong listahan ng ebidensya o testigo.

Sinabi ni Escudero na hindi lilimitahan ng impeachment court ang prosecution sa ebidensyang nabanggit sa articles, lalo na kung nabanggit ito sa pre-trial brief ng prosecution.

Tumutol din ang defense sa presentasyon ng ilang printout at affidavit of authentication, at sinabing hindi orihinal ang mga kopyang iniharap at hindi pareho ang pagkakalarawan sa CD at USB attachments sa photocopy.

Ikinatwiran ng prosecution na ang printout o photocopy ng electronic document ay maaaring ituring na original sa ilalim ng rules on evidence, at maaari namang ihain ang objections sa admissibility kapag pormal nang inialok ang mga exhibit.

Itinala ni Escudero ang objections ng defense ngunit pinayagan ang prosecution na magpatuloy, at sinabing ang tamang panahon para magpasya sa admissibility ay sa formal offer of evidence matapos magpahinga ang prosecution sa presentasyon ng kaso nito.

Itinala ng defense ang continuing objection nito.

Nagpatuloy ang impeachment court sa testimonya ni Calilung habang sinimulan ng prosecutors ang presentasyon ng ebidensya sa Article IV.