BUMALIGTAD ang sitwasyon sa Senado nitong Lunes matapos atasan ni bagong Senate President Alan Peter Cayetano ang Senate security officials na tukuyin at ipaliwanag ang mga taong umano’y sangkot sa naiulat na tangkang pag-aresto kay Sen. Ronald “Bato” dela Rosa sa loob ng Senate premises.

Gayunman, hindi pa naipapatupad ang direktiba laban sa sinumang tukoy na indibidwal dahil patuloy pang inaalam ng Senate authorities ang pangalan at papel ng mga taong umano’y sangkot sa insidente.

Nagpakita si Dela Rosa sa Senado matapos ang ilang buwang hindi pagdalo, kasabay ng pagsisilbi o tangkang pagsisilbi ng subpoena kaugnay ng panibagong domestic investigation sa umano’y extrajudicial killings noong panahon ng anti-drug campaign ng administrasyong Duterte.

Batay sa paunang ulat, uploaded screenshots, at mga salaysay mula sa lugar, may mga tauhang pinaniniwalaang mula sa National Bureau of Investigation na naiulat sa loob ng Senate compound. Nakita rin sa lugar si dating Sen. Antonio Trillanes IV.

Ayon sa mga salaysay mula sa Senado, ang mga taong pinaniniwalaang may kaugnayan sa naiulat na tangkang pag-aresto ay nakaabang umano sa Senators’ Lounge, na pinaniniwalaang nakapuwesto para salubungin si Dela Rosa paglabas niya mula sa Senate session hall.

Dahil dito, kinuwestiyon nina Dela Rosa at Cayetano ang Senate security officials, partikular ang Senate Sergeant-at-Arms, kung bakit umano pinayagang manatili ang law enforcement personnel sa loob ng premises at malapit sa mga lugar na nakalaan para sa mga senador.

Ayon kay Dela Rosa, tinangka umano ng mga tauhan ng NBI na harangin siya papasok sa Senate session hall. Kinuwestiyon din niya ang presensya ni Trillanes, na matagal nang kritiko ni dating Pangulong Rodrigo Duterte at ni Dela Rosa.

Iniulat na dumating si Trillanes sa Senado kasama ang mga tauhan ng NBI at sinabing hawak umano niya ang arrest warrant ng International Criminal Court laban kay Dela Rosa. Gayunman, hanggang sa isinusulat ito, wala pang pampublikong kumpirmasyon mula sa ICC o sa mga awtoridad ng Pilipinas na may arrest warrant laban kay Dela Rosa na opisyal nang naipadala para ipatupad.

Iniulat din na nagbabala si Trillanes na maaaring maakusahan ang Senado ng pagkupkop o pagtatago kay Dela Rosa kung hindi ito isusuko sa mga awtoridad sa kabila ng umano’y ICC warrant. Gayunman, nananatiling kontrobersyal ang nasabing pahayag habang wala pang opisyal na kumpirmasyon sa umano’y warrant at sa pagkakapadala nito sa tamang ahensya ng pamahalaan.

Sa gitna ng tensyon, iniulat na inatasan ni Cayetano ang Senate security officials na tukuyin at ipaliwanag ang pagkakakilanlan at papel ng mga taong umano’y sangkot sa naiulat na tangkang pag-aresto kay Dela Rosa.

Pansamantalang isinailalim sa lockdown ang Senate compound, kung saan iniulat na hinigpitan ang pagpasok at paglabas habang inaayos ng security personnel ang sitwasyon.

Iniulat na ang lockdown ay ipinatupad sa ilalim ng awtoridad ni Cayetano, kasunod ng pagdating ni Dela Rosa, ng naiulat na presensya ng law enforcement personnel, at ng pagbabago sa liderato ng Senado.

Sa gitna ng tensyon, iniulat na naghain si Sen. Rodante Marcoleta ng mosyon na ilagay si Dela Rosa sa ilalim ng proteksyon ng Senado, dahil aniya kailangang pangalagaan ang karapatan at kaligtasan ng isang nakaupong senador sa loob ng hurisdiksyon ng kapulungan.

Kung maaaprubahan, ang mosyon ay maglalagay kay Dela Rosa sa ilalim ng kustodiya o proteksyon ng Senado habang pinag-aaralan ng kapulungan kung paano tutugon sa anumang tangkang pagsisilbi o pagpapatupad ng legal process sa loob ng Senate premises.

Iniulat din na naghain si Sen. Joel Villanueva ng mosyon na i-cite in contempt ang mga personalidad na sangkot sa umano’y tangkang pag-aresto kay Dela Rosa sa loob ng Senado.

Layunin ng mosyon ni Villanueva na pagpaliwanagin sa Senado ang mga sangkot sa insidente, partikular sa presensya ng law enforcement personnel at sa umano’y tangkang pagsisilbi o pagpapatupad ng arrest order sa loob ng Senate compound.

Ang paglitaw ni Dela Rosa sa Senado ay kasabay ng pagbabago sa liderato na nagresulta sa pagpalit ni Cayetano kay Senate President Vicente “Tito” Sotto III.

Iniulat na ang pagbabago sa liderato ay naganap matapos ang botohan kung saan nakakuha si Cayetano ng suporta ng 13 senador, habang siyam naman ang bumoto para kay Sotto. Dalawang senador naman umano ang nag-abstain.

Ang mga iniulat na bumoto para kay Cayetano ay sina Alan Peter Cayetano, Pia Cayetano, Ronald “Bato” dela Rosa, Francis “Chiz” Escudero, Jinggoy Estrada, Bong Go, Loren Legarda, Rodante Marcoleta, Imee Marcos, Robin Padilla, Joel Villanueva, Mark Villar at Camille Villar.

Ang mga iniulat na bumoto para kay Sotto ay sina Sotto, Bam Aquino, Sherwin Gatchalian, Risa Hontiveros, Panfilo Lacson, Lito Lapid, Kiko Pangilinan, Erwin Tulfo at Raffy Tulfo.

Iniulat namang nag-abstain sina Sen. JV Ejercito at Sen. Juan Miguel “Migz” Zubiri.

Ipinakita rin ng botohan na apat na senador mula sa dating majority bloc ang lumitaw na tumulong para mabuo ang panalong numero ni Cayetano. Sila ay sina Pia Cayetano, Legarda, Mark Villar at Camille Villar.

Bago ang leadership change, nakilala si Cayetano sa isang siyam-kataong bloc na binubuo nina Cayetano, Escudero, Villanueva, Estrada, Marcoleta, Go, Dela Rosa, Padilla at Marcos.

Nadagdagan ito ng suporta nina Pia Cayetano, Legarda, Mark Villar at Camille Villar kaya umabot umano sa 13 ang boto para kay Cayetano.

Iniulat na sinabi ni Cayetano na walang kinalaman ang leadership change sa posibleng impeachment proceedings laban kay Vice President Sara Duterte, habang tinanggap naman ni Sotto ang resulta.

Ang mga pangyayari ay naganap sa parehong araw na bumalik sa Senado si Dela Rosa, lumitaw sa lugar si Trillanes, naiulat ang presensya ng NBI personnel, naisilbi o tinangkang isilbi ang CIDG subpoena, naghain si Marcoleta ng mosyon na ilagay si Dela Rosa sa Senate protection, naghain si Villanueva ng mosyon na i-cite in contempt ang mga sangkot sa umano’y tangkang pag-aresto, pansamantalang isinailalim sa lockdown ang Senate compound, at naupo si Cayetano bilang bagong Senate President