MAGKAKAROON ba ng showdown sa Senado ngayong araw?

Ito ang tanong matapos iutos ni Senate President Alan Peter Cayetano na panatilihing bukas ang kapulungan para sa June 4 Blue Ribbon Committee hearing habang pinayagan naman sa hiwalay na advisory na may pangalan ni Senador Sherwin Gatchalian ang work-from-home arrangement sa mga tanggapan ng Senado sa parehong araw.

Lumabas ang magkasalungat na kautusan matapos ang proceedings noong June 3 kung saan ang biglaang pagdalo ni Senador Francis “Chiz” Escudero ay nagdala sa bilang ng mga presenteng senador sa 12, na nagbigay-daan sa grupo upang kumilos, kabilang ang paghahalal kay Gatchalian bilang Senate President Pro Tempore at pagtatalaga sa kaniya bilang acting Senate President.

Sa hiwalay na pahayag, sinabi ni Escudero na hindi na maaaring manatiling naparalisa ang Senado dahil sa pagkakahati ng mga paksyon, habang inilalarawan ang impasse sa kapulungan bilang “untenable and unacceptable.”

“When political divisions become too extreme and obstruct our mandate, we must all have the courage to pause, gain perspective, reflect, consider and realize that we should put the Senate, as the institution that we serve, above ourselves,” pahayag ni Escudero.

Sinabi ni Escudero na hindi siya kumakampi sa alinmang panig sa gusot, kundi naninindigan para sa Senado bilang isang institusyon.

“This is not a political contest. I am not taking sides. I am taking a stand for the Senate,” sabi ni Escudero. “My allegiance is not to any faction, personality, group or alliance. This is not about loyalty, betrayal, or choosing one group over the other—this is about duty.”

Sa proceedings noong June 3, idineklara rin ng 12 senador na bakante ang lahat ng elected positions, inihalal si Senador Juan Miguel “Migz” Zubiri bilang chair ng Committee on Rules, pinangalanan si Renato N. Bantug Jr. bilang Senate Secretary, at itinalaga si Police Major General Alfred Sotto Corpuz bilang Senate Sergeant-at-Arms.

Inaprubahan din ng parehong grupo ang reorganisasyon ng ilang committee chairmanships at idineklara ang sine die adjournment ng First Regular Session ng 20th Congress.

Sinabi ni Senador Erwin Tulfo na ang pagdalo ni Escudero ang nagdala sa kanilang bilang sa 12 at nagbigay-daan upang makakilos ang grupo sa mga usapin ng Senado. Aniya, minority na ang Cayetano-led bloc matapos sumama si Escudero sa 12-senator group.

“Yung sinasabi nila sila, Senator Marcoleta, hindi na po sila majority. Nasa minority. They only have 10,” sabi ni Tulfo.

Sinabi rin ni Tulfo na hindi sila naghalal ng bagong Senate President dahil kailangan dito ang 13 boto. Aniya, si Gatchalian, bilang Senate President Pro Tempore, ang magsisilbing acting Senate President hanggang mahalal ang bagong Senate President.

“The only way that we can elect is we will have 13. Otherwise, we cannot elect a new Senate president,” sabi ni Tulfo.

Sinabi rin ni Tulfo na siya na ngayon ang chair ng Blue Ribbon Committee dahil sa tinawag niyang bagong mayorya sa Senado.

“I’m the new Blue Ribbon committee chair because there’s a new Senate majority,” sabi ni Tulfo.

Iginiit naman ni Cayetano na siya pa rin ang Senate President at inilarawan ang ginawa ng 12 senador bilang “illegitimate coup d’etat.”

Sa memorandum na may petsang June 3, inatasan ni Cayetano ang mga opisyal at kawani ng Senado na panatilihing tuloy ang operasyon para sa Blue Ribbon hearing hinggil sa isyu ng flood control, kasabay ng paggigiit na ang Office of the Senate President ay “remains fully operational” at ang kasalukuyang Senate President ay patuloy na gumaganap sa mga kapangyarihan, tungkulin at prerogatibo ng opisina.

Iniutos sa memorandum ni Cayetano na ituloy ang Ninth Public Hearing ng Committee on Accountability of Public Officers and Investigations, o Blue Ribbon Committee, sa nakatakdang oras na 10 a.m. sa June 4 sa Senate Session Hall.

Tinukoy sa memo si Senadora Pia S. Cayetano bilang chairperson ng Blue Ribbon Committee at sinabing saklaw din ng direktiba ang lahat ng dati nang nakatakdang committee hearing at ang mga susunod pang pagdinig na isasagawa ng mga nahalal na chairperson ng komite.

Inatasan ni Cayetano ang mga opisyal at kawani ng Senado na nakatalaga sa suporta sa mga committee activity na magbigay ng buong kooperasyon at tulong para sa Blue Ribbon hearing.

Inatasan din niya ang support units at security staff na panatilihin ang normal na operasyon bago at habang isinasagawa ang pagdinig.

Partikular ding inatasan sa memo si Sergeant-at-Arms Manuel G. Parlade na tiyakin ang maayos na pagpasok, pagkilala at pagtanggap sa mga inimbita ng Blue Ribbon Committee, kabilang ang resource persons, witnesses at guests.

Inatasan din si Parlade na tiyakin ang seguridad at maayos na pagdaraos ng pagdinig sa loob ng Senate Session Hall, gayundin ang pagpapatupad ng mga lawful orders at direktiba ng committee chairperson at presiding officer.

“All security and access protocols for the hearing shall be implemented as directed by the Office of the Senate President and the Blue Ribbon Committee,” nakasaad sa memorandum ni Cayetano.

Samantala, pinayagan sa advisory na may pangalan ni Gatchalian ang lahat ng tanggapan ng Senate Secretariat at Senate proper na mag-work from home sa June 4.

Nakasaad sa advisory na idineklarang bakante ang committee chairmanships at memberships, at walang official business na nakatakda sa araw na iyon upang bigyang-daan ang pag-oorganisa ng mga komite sa ilalim ng mga bagong chairperson.

Sinabi sa advisory na pinapayagan ang work-from-home arrangement “to preserve the neutrality of the Senate bureaucracy.”

Nakasaad din dito na naapektuhan ng mga pangyayari nitong nakalipas na mga linggo hindi lamang ang kakayahan ng Senado na gampanan ang mandato nito kundi maging ang morale ng mga empleyado nito.

“No officer or employee shall be deemed insubordinate, absent without leave, or otherwise administratively responsible for opting to avail of the arrangement,” nakasaad sa advisory.

Tiniyak din sa mga empleyado ng Senado na hindi sila papasanin sa epekto ng mga pangyayaring hindi nila kagagawan at poprotektahan sila laban sa intimidation, retaliation o unwarranted administrative action.

Sa hiwalay na pahayag, sinabi ni Escudero na hindi niya tinutukoy kung sino ang tama o mali sa gusot, ngunit iginiit niyang hindi na maaaring magpatuloy ang deadlock dahil apektado na ang kakayahan ng Senado na gampanan ang mandato nito.

“Hindi ko sinasabi na may mali o tama o may nagkulang o nagmalabis kaninuman. Ngunit hindi pwedeng manatili tayo sa ganitong sitwasyon,” pahayag ni Escudero. “Ang naaapektuhan na ay ang mismong kakayahan ng Senado na gampanan ang kaniyang tungkulin sa bayan.”

Sinabi ni Cayetano na maglalabas siya ng memo sa Secretariat at sa Office of the Sergeant-at-Arms upang panatilihing bukas ang Senado para sa Blue Ribbon hearing.

“I’m issuing a memo to the Secretariat and to the Office of the Sergeant-at-Arms (OSAA) to keep the Senate open tomorrow. We will have the Blue Ribbon Committee (hearing). As Senate President, nasa authority ko po ang premises ng Senado,” pahayag ni Cayetano.

Nagbabala rin si Cayetano sa mga opisyal ng Senado laban sa paghihigpit sa access sa Senate complex.

“Do not padlock the Senate. Do not have an excuse na may rally. Parati namang may rally sa Senado,” sabi niya. “I will go to the Senate before 10 o’clock. I will do what I can to open the session hall and our hearings will be there.”

Inaasahang ipagpapatuloy ng Blue Ribbon hearing ang imbestigasyon ng kapulungan sa isyu ng flood control habang nananatiling pinagtatalunan ang mga aksyong ginawa noong June 3 sa usapin ng quorum, leadership authority at kontrol sa operasyon ng Senado.