LAYUNIN ng panukala ni Romualdez na mabawasan ang pagkamatay dahil sa kanser sa pamamagitan ng maagang pagtuklas

Naghain si Leyte Representative Ferdinand Martin G. Romualdez ng panukalang batas na naglalayong mabawasan ang pagkamatay ng mga Pilipino dahil sa kanser sa pamamagitan ng mga programang maagang pagtuklas.

Ang kanyang panukala ay House Bill (HB) No. 7942, na may pangunahing may-akda ring si Tingog Party-list Rep. Jude Acidre.

Pinamagatang “Strengthening Cancer Risk Screening, Profiling and Awareness Programs through the Department of Health, in partnership with local government units, barangay health workers and other stakeholders, and for other purposes,” ang panukala.

Batay sa datos ng Philippine Statistics Authority (PSA), sinabi ni Romualdez na ang kanser ay patuloy na kabilang sa tatlong pangunahing sanhi ng pagkamatay sa bansa.

“Isang malaking salik sa nakababahalang katotohanang ito ang huling pagkatuklas sa mga kaso ng kanser, na hindi lamang nagpapababa sa tsansa ng paggaling kundi nagdudulot din ng matinding pasaning pinansyal sa mga apektadong pamilya. Ipinapakita ng mga pag-aaral na ang gamutan para sa kanser sa huling yugto ay maaaring umabot sa mahigit 30 porsiyento ng kita ng isang sambahayan, na kadalasang nagtutulak sa mga pamilya sa matinding krisis pinansyal,” ani Romualdez.

Sa kabilang banda, sinabi ni Romualdez na ang mga bansang may mataas na kita ay nakapagtatala ng mas mataas na bilang ng kaso ng kanser ngunit mas mababang bilang ng namamatay dahil sa matitibay na programa sa maagang pagtuklas at pag-iwas.

“Ipinapakita ng ebidensiya na ang maagang pagtuklas ay malaki ang naitutulong sa pagpapataas ng tsansa ng paggaling habang binabawasan ang kabuuang gastos sa gamutan, kaya ito ay isang estratehiyang pangkalusugan na nakapagliligtas ng buhay at matipid sa gastos,” dagdag pa ni Romualdez.

Samantala, binigyang-diin ni Acidre na ang panukala ay “naglalayong gawing institusyonal ang taunang mga programang pangkomunidad para sa maagang pagtuklas ng kanser sa pamamagitan ng risk profiling, pagsusuri sa antas ng barangay, at mga kampanyang pangkamalayan sa iba’t ibang munisipalidad.”

Iminungkahi rin ni Acidre na palakasin ang papel ng mga barangay health worker (BHW) sa pamamagitan ng pagbibigay sa kanila ng sapat na pagsasanay at pagpapaunlad ng kakayahan upang epektibong makatulong sa pag-iwas sa kanser, promosyon ng screening, paggabay sa pasyente, at pagbibigay-suporta.

“Sa pamamagitan ng pagsasama ng mga health worker sa komunidad sa sistematikong pagtukoy ng panganib sa kanser at mga kampanyang pangkamalayan, tinutupad ng Estado ang mandato nito sa ilalim ng Konstitusyon na pangalagaan at itaguyod ang karapatan sa kalusugan, kasabay ng pagsuporta sa mga layunin ng Republic Act No. 11215 o ang National Integrated Cancer Control Act,” diin ni Acidre.

Sa ilalim ng panukalang Cancer Risk Screening and Awareness Act, ang unang saklaw ng mga programang maagang pagtuklas ay ang kanser sa suso, cervix, colorectal (colon), at prostate.

Maaaring palawakin ng Department of Health (DoH), batay sa rekomendasyon ng National Integrated Cancer Control Council, ang listahan ng mga saklaw na kanser.

Inaatasan ang DoH, sa pakikipag-ugnayan sa mga local government unit (LGU), mga tanggapan ng kalusugan sa lalawigan, lungsod at munisipyo, mga barangay health center, mga institusyong akademiko at iba pang kinauukulang ahensiya, na magtatag ng komprehensibong sistema ng cancer risk profiling sa buong bansa.

Kasunod nito, lilikhain ang rehistrong pangkanser sa antas ng munisipalidad o lungsod upang maitala ang mga trend ng paglaganap, resulta ng screening, at follow-up na pangangalaga. Mahigpit na paiiralin ang pagiging kumpidensiyal ng datos ng pasyente alinsunod sa Republic Act No. 10173 o Data Privacy Act of 2012.

Nakasaad sa panukala na ang DoH, sa pakikipagtulungan sa mga LGU, mga health center sa munisipyo o lungsod, BHW at rural health unit, ay magsasagawa ng regular at pana-panahong pagsusuri sa kanser sa antas ng barangay, nang walang bayad o may subsidiya. Bibigyan ng prayoridad ang mga maralita at mga kabilang sa high-risk na populasyon.

Ang mga pasilidad pangkalusugan na nagsasagawa ng screening ay kinakailangang magtatag ng referral mechanism patungo sa mas mataas na antas ng pasilidad para sa kumpirmatoryong diagnosis at gamutan. Kasama sa referral ang pag-uugnay sa mga benepisyo ng PhilHealth at iba pang tulong pinansyal o logistikal.

Inaatasan din ng panukalang batas ang DoH, sa pakikipagtulungan sa mga LGU, civil society at mga propesyonal na asosasyong medikal, na bumuo at isama ang isang sensitibo sa kultura na kampanyang pang-edukasyon tungkol sa mga risk factor ng kanser at pag-iwas sa pamamagitan ng wastong pamumuhay, mga maagang palatandaan at sintomas ng kanser, at kahalagahan ng maagang pagtuklas at pagsunod sa gamutan.

Nanawagan din ito ng pagpapaunlad ng kakayahan ng mga BHW, kabilang ang pagsasanay sa pag-iwas sa kanser at promosyon ng kalusugan, pagtulong sa screening at paggabay, psychosocial support, at mga referral pathway at pag-uugnay sa mga programang tulong pinansyal.

Maglalabas ang DoH, sa pakikipag-ugnayan sa mga kaugnay na ahensiya, ng mga patakaran at regulasyon para sa pagpapatupad nito.