POSIBLENG maging parang isang “mini-trial” ang pagdinig ng House committee on justice sa impeachment complaints laban kay Vice President Sara Duterte, dahil ipapakita rito ang mga testigo, affidavit at documentary evidence bago magpasya ang mga mambabatas kung may probable cause para dalhin ang kaso sa Senado.

Ayon kay Batangas Rep. Gerville “Jinky Bitrics” Luistro, na chairperson ng House committee on justice, idinisenyo ang mga pagdinig para masuri nang detalyado ang ebidensiya bago magbigay ng pasya kung dapat bang umusad ang mga reklamo sa susunod na yugto ng konstitusyonal na proseso.

“I don’t think that is possible. We can only shorten, puwede lang natin paiksiin ang proceeding ng Justice Committee, perhaps via a motion and vote to be raised by the Justice members themselves,” ani Luistro nang tanungin siya kung puwedeng laktawan ng panig ni VP Duterte ang presentasyon ng ebidensiya at dumiretso na lamang sa botohan ng probable cause, kung sa palagay nila ang proceedings ay walang maidudulot na pabor sa kanila, at dalhin na sa Senado nang deretso.

Maaari lamang paikliin ang proseso kung mismong mga miyembro ng komite ang magmungkahi para isara na ang pagdinig kapag naniniwala silang sapat na ang ebidensiyang naiharap.

“Halimbawa, overwhelming na and Justice members na mismo ang mag-raise ng motion, with the belief that the evidence presented is sufficient and overwhelming evidence already, more than the required quantum of evidence which is probable cause in step five, we are submitting the case for the determination of probable cause already,” paliwanag niya.

Inilarawan ni Luistro na ang ginagawa ng panel ay parang preliminary investigation ng isang piskal bago maghain ng kaso sa korte.

“Kasi dito sa amin probable cause lang. That is why during our last interview, I was always comparing the proceeding before the Justice Committee to a preliminary investigation by a prosecutor.

Kapag nakakita ka ng probable cause file mo na sa court and that court is the Senate but for the purpose of convicting or acquitting the respondent,” saad ni Luistro.

Binigyang-diin niya na hindi ang Kamara de Representantes ang huling magpapasya sa kung may sala o wala ang opisyal.

“It is not the Justice Committee. It is not the House of Representatives. It is the Senate which is empowered either to acquit or to convict the respondent,” sinabi ni Luistro.

Sa unang yugto ng proseso, sinusuri ng komite ang mga affidavit, counter‑affidavit at iba pang dokumento.

“If there are affidavits and counter-affidavits, they must be sworn in as well before the Justice Committee. Kapag kumpleto na ’yan, the responsive pleadings and all the evidence, the Justice Committee shall determine whether or not there is sufficient ground that supports the impeachment complaint,” aniya.

Kapag nakakita sila ng sapat na basehan, susunod ang pormal na pagdinig kung saan maaaring tumestigo ang mga complainant at witness.

“Dito na po natin makikita na mag-appear before the Justice Committee. Una ang complainants and then we have the witnesses. Of course, we will be inviting as well the respondent who is the Vice President,” pahayag ni Luistro.

Idinagdag pa ni Luistro na opsyonal para kay Duterte ang dumalo, at bahagi iyon ng kanyang karapatan sa due process.

“Let us understand na ’yung presence during the hearing proper is part of her due process. In other words, the prerogative belongs to her. Whether she wants to come or not to come, that is actually her options,” saad ng panel chair.

Matapos ang mga pagdinig, susunod ang critical stage ng komite kung saan boboto ang mga miyembro kung may probable cause.

“Dito sa step five, mas mabigat na botohan ang magaganap,” ani Luistro at ipinaliwanag na habang noong una’y simpleng majority lamang ng members present ang kailangan, sa determinasyon ng probable cause dapat majority ng lahat ng miyembro ng komite ang kailangan.

Pagkatapos ng mga pagdinig, boboto ang komite kung may probable cause.

Sinabi ni Luistro na ang mismong hearing stage ang pinakamainam na pagkakataon para ilatag ang lahat ng ebidensiya bago magpasya ang mga mambabatas.

“We are inclined to believe that this is the best opportunity para ilabas ang ebidensiya. Because that is very significant for the members of the Justice Committee to decide the existence of probable cause,” saad niya.

Maaari ring i-compel ng panel and pagsumite ng ebidensiya kung kinakailangan.

“Ang Justice Committee ay pinagkalooban din ng batas ng power of compulsory process. Ito ’yung tinatawag natin na issuance of subpoena duces tecum if it pertains to relevant documents,” sinabi ni Luistro.