SINABI noong Biyernes ng Chairman ng House Committee on Good Government and Public Accountability at miyembro ng House Committee on Justice na si Manila Rep. Joel Chua na ang mga opisyal na tala mula sa Anti-Money Laundering Council (AMLC) ay nagbubukas ng seryoso at hindi maiiwasang mga tanong tungkol sa tunay na kalagayang pinansyal ni Bise Presidente Sara Z. Duterte.

“Ipinakita ng mga tala ng AMLC na bilyonaryo si VP Sara Duterte. Lumabas na ang totoo: bilyonaryo ang ating Bise Presidente. Isa itong hindi mapag-aalinlanganang katotohanan—hindi batay sa simpleng testimonya, kundi sa mga opisyal na dokumento at tala ng gobyerno na hanggang ngayon ay hindi pa ganap na nasusuri ng publiko,” ani Chua, isang abogado.

Binigyang-diin niya na ang laki at dalas ng mga transaksiyong makikita sa mga dokumento ng AMLC ay hindi maaaring balewalain o maliitin.

“Bilyon-bilyon ang pumasok sa kanyang mga bank account. Hindi ito haka-haka. Hindi ito opinyon. Ito ay nakabatay sa dokumento ng gobyerno mismo. Hindi niya puwedeng itanggi ito,” diin ni Chua.

Ayon kay Chua, nasa Bise Presidente na ngayon ang pananagutan na magbigay ng malinaw, kapani-paniwala, at mapapatunayang paliwanag.

“Ang tanong na kailangang sagutin ay simple ngunit mahalaga: Sino ang nagbigay sa kanya ng ganito kalaking halaga ng pera, at bakit siya tumatanggap ng ganitong halaga nang paulit-ulit?” aniya.

“Sino ang nagbibigay sa kanya ng ganitong kalaking pera—at bakit? Ano ang kapalit?” tanong pa ni Chua.

Itinaas din ng mambabatas ang isyu ng hindi pagsisiwalat, at itinuro ang malinaw na hindi pagtutugma sa pagitan ng mga natuklasan ng AMLC at ng mga idineklarang ari-arian ni Duterte sa kanyang Statements of Assets, Liabilities and Net Worth (SALNs).

“Ito ang isa pang tanong na nasa isip ng publiko: Bakit itinago ang mga bilyong ito? Bakit hindi ito nakalagay sa kanyang SALN? Bakit ipinipilit pa rin na sila ay ‘walang-wala’?” ani Chua.

Hinamon din niya ang pahayag na maaaring nagmula sa lehitimong negosyo ang mga pondo.

“Kung sasabihin nilang galing sa negosyo, malinaw sa mga tala ng Securities and Exchange Commission na ang ilan sa mga kumpanyang inuugnay sa kanila ay nalulugi o hindi kumikita sa antas na makapagpapaliwanag ng bilyong pisong daloy ng pera,” aniya.

Dagdag pa ni Chua, ang susunod na mahalagang hakbang ng beripikasyon ay nasa mga rekord ng buwis, na maaaring magpatunay o magpabulaan sa sinasabing legal na kita.

“Malinaw na susunod naming titignan ang mga rekord ng Bureau of Internal Revenue. Kung ang sinasabing kita ay hindi tumutugma sa binayarang buwis, lalo pang titibay ang pagdududa ng publiko,” aniya.

“Kung kumita sila ng bilyon sa negosyo o sa law firm, dapat malinaw ito sa tax filings. Kung hindi nagtutugma ang kita at buwis, malinaw na may problema,” dagdag ni Chua.

Binigyang-diin ng chairman na ang usapin ay hindi na pulitikal kundi legal at institusyonal.

“Sa puntong ito, lampas na ito sa politika. Ito ay usapin ng pananagutan sa ilalim ng batas. Kapag may malinaw na hindi pagtutugma sa idineklarang yaman, dokumentadong galaw ng pera, at posibleng obligasyon sa buwis, maaaring ito ay kaso ng unexplained wealth,” ani Chua.

“Kapag hindi maipaliwanag ang pinanggalingan ng yaman, at hindi ito idineklara nang tama, malinaw na may pananagutan. Hindi ito usapin ng opinyon—ito ay usapin ng batas,” dagdag niya.

Tinapos ni Chua ang kanyang pahayag sa muling pagpapatibay ng pangako ng komite na hanapin ang katotohanan sa pamamagitan ng mga dokumento at mga prosesong institusyonal.

“Karapat-dapat ang mamamayang Pilipino sa buong transparency. Hindi puwedeng manahimik na lamang sa harap ng ganito kalalaking tanong. Pananagutan ito—at dapat itong sagutin,” ani Chua.