ANG dalawang pinaka-matibay na batayan na maaaring magtulak sa pagkakahatol kay Vice President Sara Z. Duterte sa impeachment trial sa Senado ay ang ulat ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) hinggil sa P6.77 bilyong mga transaksyong na-flag sa mga bank account niya at ng kanyang asawa, at ang mabibigat na banta na hayagan niyang binitawan laban kina Pangulong Ferdinand Marcos Jr., First Lady Liza Araneta-Marcos, at dating Speaker Martin Romualdez, ayon kay Atty. Lorna Kapunan noong Huwebes.

“Ang walang deniability ay itong AMLC, ‘yung report ng AMLA dahil sa inflow at tsaka outflow ng funds. Arithmetic lang ‘yan. Paano masasabi na sa loob ng 19–20 taon ay na-falsify ng AMLA ang mga figures ng pumapasok at lumalabas na pera sa account pati ang balanse? Mahirap ‘yun. Kaya malakas ang isyu ng AMLA,” ani Kapunan sa isang panayam sa dzMM.

Binigyang-diin ni Kapunan na halos imposibleng itanggi ang mga natuklasan ng AMLC. Hindi basta-basta napapalsipika ang dalawampung taon ng covered at suspicious transactions, aniya.

Na-flag ng konseho ang kabuuang P6.77 bilyong transaksyon mula sa mga account ni Duterte at ng kanyang asawa mula 2006 hanggang 2025, na may net inflow na P2.88 bilyon.

Gayunman, ayon sa Statements of Assets, Liabilities and Net Worth (SALN) ni Duterte, ang idineklarang net worth niya ay P88.4 milyon lamang, at walang malinaw na pagbubunyag ng cash on hand o bank deposits sa loob ng anim na magkakasunod na taon mula 2019. Tumaas din nang labing-isang beses ang kanyang net worth mula P7 milyon noong 2007, noong siya ay bise alkalde ng Davao City, tungo sa P88.4 milyon noong 2024 bilang bise presidente.

Para kay Kapunan, sapat na ang simpleng matematika upang gawing isa sa pinakamalalakas na batayan sa impeachment case ang alegasyon ng hindi maipaliwanag na yaman.

Tungkol naman sa death threats, sinabi ng beteranong abogado na ang napatunayang video ng virtual press conference ni Duterte noong Nobyembre 2024 ay kasingbigat din at mahirap bawiin. Binanggit niya ang paghahain ng National Bureau of Investigation (NBI) ng kasong inciting to sedition at grave threats laban sa bise presidente matapos mapatunayan ang kanyang mga pahayag.

“Ang sunod na malakas ay ‘yung threats na tinalakay at pinatugtog kahapon (Miyerkules). Bago iyon pinatugtog, sinabi na ang ebidensyang ito ay hindi galing sa House kundi mula mismo sa NBI. At bago nila inilahad ang mga video, natanong kung na-authenticate ba ito,” aniya.

Pinatunayan ng NBI ang chain of custody ng video at kinumpirma na hindi ito inedit, pinagdugtong, o artipisyal na ginawa bago iharap sa House Committee on Justice. Nakipagtulungan din ang Meta sa kahilingan ng NBI na mapreserba ang orihinal na livestream, na iniulat na mula sa account ng dating presidential spokesperson na si Atty. Harry Roque.

“Kaya napakalakas ng ground na ‘yan. Dagdag pa, kitang-kita ang galit ng isang bise presidente—hindi lang siya, pati ang kanyang mga kapatid. Sinasabi nilang conditional threat, pero wala pong conditional threat. Ang banta ay banta,” diin ni Kapunan.

Tinanggihan din niya ang pagtatangka ng kampo ni Duterte na ilarawan ang mga banta bilang kondisyonal o retorikal. Aniya, malinaw na galit ang bise presidente sa press conference nang sabihin niyang nakausap na niya ang isang tao at inatasan itong patayin ang First Couple at ang dating Speaker sakaling siya ay mapatay.

“Iyan ay banta na sa sarili nito. Higit pa roon, ang pagkuha ng isang mamamatay-tao ay isang seryosong usapin. Ngayon, may sinasabing assassin na maaaring umatake anumang oras, tapos binabaligtad pa na ang banta ay laban sa buhay ng bise presidente,” aniya.

Para kay Kapunan, lalong hindi katanggap-tanggap ang asal na ito dahil sa mataas na posisyon ni Duterte. “Ikaw ay bise presidente ng Pilipinas. Wala kang karapatan. Isa kang public official.

Higit pa roon, isa kang abogado sa mataas na posisyon sa gobyerno. Bilang bise presidente, hindi ka maaaring magbiro o maging retorikal dahil nakaaapekto ito sa iyong pagiging angkop sa tungkulin,” aniya.

“Dapat suriin ang psychological at psychiatric evaluation ng isang public official. Kahit sinong opisyal na magsasabi ng ganoon ay, nasabi ko na noon, lutang. Kung hindi man lutang, hindi siya nararapat sa kanyang posisyon,” dagdag pa niya.

Gayunman, hindi humarap si Duterte sa NBI sa preliminary investigation nito, kaya’t hindi nasuri ng mga awtoridad ang kanyang pisikal at sikolohikal na kakayahan upang magpatuloy sa kanyang tungkulin bilang bise presidente.

Natukoy ng House Committee on Justice ang probable cause noong pagdinig noong Abril 29 upang irekomenda ang impeachment ni Duterte sa lahat ng batayang nakasaad sa dalawang impeachment complaints, kabilang ang umano’y maling paggamit ng P612.5 milyong confidential funds, panunuhol, hindi maipaliwanag na yaman, at grave threats.

Inaasahang isusumite ang kaso sa plenaryo ng Kamara para sa botohan kung ipapadala ang articles of impeachment sa Senado para sa paglilitis.