HINILING nina Sens. Erwin Tulfo at Loren Legarda sa mga opisyal ng defense at foreign affairs na tiyaking mapoprotektahan ng proposed visiting forces agreements (VFA) kasama ang Canada at New Zealand ang soberanya ng Pilipinas.

“Hosting foreign troops is never just a routine administrative matter. It is a profound issue of sovereignty,” sabi ni Sen. Tulfo.

Sinabi niya na susuriing mabuti ng Senado ang “fine print” ng mga kasunduan at magtatanong tungkol sa criminal jurisdiction, custody, environmental liability at reciprocity.

Bahagi ito ng pagbabago sa defense strategy ng Pilipinas sa pagbubukas ng pinto sa middle powers tulad ng Canada at New Zealand na makatutulong sa pagbuo ng mas malawak na koalisyon para sa seguridad sa Indo-Pacific at mas mahusay na disaster response.

Sinabi rin ni Tulfo na dapat makatulong ang ASEAN Treaty on Extradition sa pagtugon sa modern crimes tulad ng cyber fraud at human trafficking ngunit iginiit na kailangan ang safeguards upang matiyak na gagamitin ito laban sa tunay na kriminal at hindi bilang sandata para sa political persecution sa Southeast Asia.

Hiniling naman ni Legarda ang katiyakan na mabibigyan ng access ang Filipino officers, men and women in uniform sa scholarships, academic exchange, training at research opportunities sa Canada at New Zealand sa ilalim ng proposed defense arrangements.

“Even if it is not indicated in black and white in the fine print, are we assured that our officers, men and women will have access and will be encouraged for scholarships in both New Zealand and Canada?” tanong ni Legarda.

Tiniyak ni National Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr. kay Legarda na magkakaroon ng access ang Filipino personnel sa training at academic opportunities, basta matugunan nila ang minimum requirements.

“Yes, Your Honor. We are assured just as long as they meet the minimum requirements,” ani Teodoro.

Sinabi ni Teodoro na marami pang kailangang habulin ang bansa sa military at defense educational system capabilities.

Ayon kay Teodoro, susuportahan ng proposed agreements ang reciprocal training, officer education, academic exchange at research collaboration.

Sinabi niya na maaaring makatulong ang mga kasunduang ito sa pagpapalakas ng defense institutions at strategic readiness ng bansa.

Sinabi ni Tulfo na kinikilala ng Senado ang trabaho ng government agencies sa pakikipagnegosasyon sa mga kasunduan, ngunit tungkulin ng mga senador sa ilalim ng Konstitusyon na suriin ang tibay, pagiging patas at pangangailangan ng mga ito.