SINABI ni House trial spokesperson at impeachment adviser Robert Ace Barbers na ang impeachment trial laban kay Bise Presidente Sara Z. Duterte ay hindi isang kasong kriminal na naglalayong magpataw ng pagkakakulong, kundi isang prosesong konstitusyonal na sumusuri kung ang mga ikinikilos ng isang opisyal, batay sa ebidensya, ay naaayon pa sa patuloy na panunungkulan sa mataas na posisyon sa pamahalaan.

Ayon kay Barbers, mahalagang maunawaan ng publiko ang pagkakaibang ito sa pagtalakay sa Artikulo IV.

“Hindi ito parang criminal case kung saan ang elements of the crime ay mapapatunayan sa korte at kapag ito ay napatunayan, ika’y makukulong,” aniya.

Sa ilalim ng Artikulo XI ng 1987 Konstitusyon, ang hatol sa impeachment ay limitado lamang sa pagpapatalsik sa puwesto at posibleng pagbabawal na muling humawak ng anumang pampublikong posisyon. Hiwalay rito ang probisyon ng Konstitusyon na nagsasaad na ang isang nahatulang opisyal ay maaari pa ring kasuhan at parusahan alinsunod sa batas. Magkaiba ang layunin at kaparusahan ng dalawang prosesong ito.

“Itong impeachment process, walang kulong, kundi yung pagtatanggal lang sa opisina,” sinabi ni Barbers sa isang press conference.

Aniya, tungkulin ng Senate impeachment court na suriin kung ang mga ebidensya ay nagpapakita na karapat-dapat pa bang manatili sa puwesto ang Bise Presidente at kung nananatili pa ang tiwalang ipinagkaloob sa kanya ng taumbayan.

Nakasaad sa Konstitusyon na ang pampublikong tungkulin ay isang pampublikong pagtitiwala at dapat manatiling may pananagutan ang mga opisyal sa mamamayan. Kabilang ang pagtataksil sa tiwala ng publiko sa mga batayan ng impeachment laban sa Pangulo, Bise Presidente, mga Mahistrado ng Korte Suprema, mga miyembro ng mga constitutional commission, at ng Ombudsman.

Sinabi ni Barbers na habang mas mataas ang posisyon sa pamahalaan, mas mataas din ang pamantayang dapat sundin.

“Hindi ba dapat kapag mataas ang pwesto mo sa gobyerno, mas mataas ang panuntunan, mas mataas ang standards of you being in that office?,” aniya.

Iniuugnay niya ang usapin sa tiwalang ipinagkakaloob ng mamamayan sa isang halal na opisyal. Layunin ng prosekusyon na ipakita kung bakit mahalaga sa usaping ito ang mga naitalang pahayag at iba pang kaugnay na ebidensya. Maaari namang kuwestiyunin ng depensa ang mga katotohanan, konteksto, legal na kahalagahan, at sapat na bigat ng mga ebidensya sa harap ng mga senador na nagsisilbing hukom.

Samantala, sinabi ni House trial spokesperson at Lanao del Sur Rep. Zia Alonto Adiong na hindi natatapos ang konstitusyonal na pagsusuri dahil lamang sa galit o emosyon.

Aniya, ang ginawa ng depensa ay magbigay ng paliwanag sa mga pahayag ng Bise Presidente, ngunit hindi nito pinabulaanan ang mismong video recording. Nasa Senado pa rin ang pagpapasya kung katanggap-tanggap ba ang naturang asal para sa isang mataas na halal na opisyal.

Binigyang-diin ni Barbers ang pangunahing layunin ng impeachment.

“Ito ay proseso kung saan tini-test ang fitness ng ating opisyal sa gobyerno kung karapat-dapat silang manatili sa kanilang pwesto,” aniya.

Sinabi rin ng prosekusyon na iiwasan nitong ituring na katumbas ng hatol sa impeachment ang resulta ng imbestigasyon ng National Bureau of Investigation (NBI). Maaari umanong magsilbing suporta ang mga natuklasan sa imbestigasyon, ngunit ang Senado ang may tungkuling magsagawa ng sariling pagdinig at pagtitimbang sa mga ebidensya. Ang anumang kasong kriminal ay dadaan din sa hiwalay na proseso sa harap ng mga piskal at hukuman.

Ayon sa prosecution panel, nililinaw nito kung bakit maaaring magpatuloy ang impeachment trial kahit walang agarang panawagan para sa pagkakakulong. Ang usapin ay tungkol sa karapatan ng isang opisyal na magpatuloy sa paghawak ng konstitusyonal na posisyon. Ang anumang pananagutang kriminal ay dapat resolbahin sa tamang sistema ng hustisya, alinsunod sa sariling pamantayan nito.

Patuloy umanong iuugnay ng prosekusyon ang bawat testigo at ebidensya sa usapin ng pananagutan sa publiko.

“So dahil sa pagbabanta ba, nawala yung tiwalang iyon? Iyan ang gusto nating patunayan kaya tayo nandito sa impeachment trial,” ani Barbers.

Dagdag pa ng panel, mahalaga ang ganitong paglapit upang maiwasang mahaluan ng mga terminolohiyang pangkriminal ang tunay na tungkulin ng Senado sa impeachment. Magkakaiba ang kahulugan at proseso ng resulta ng imbestigasyon, reklamong kriminal, at artikulo ng impeachment. Tiyakin umano ng mga prosecutor na malinaw kung aling pinagmulan ng ebidensya ang sumusuporta sa bawat alegasyon at hindi nila ihaharap ang isang paratang na tila isa nang pinal na napatunayang katotohanan. Ang magiging pasya ng Senado ay dapat nakabatay lamang sa mga ebidensyang tinanggap at sinuri sa mismong impeachment proceedings.