NAGSAMPA si Mamamayang Liberal (ML) Party-list Rep. Leila M. de Lima ng kanyang unang mga prayoridad na panukalang batas sa ilalim ng ika-20 Kongreso bilang bahagi ng kanyang paninindigan na ipagtanggol ang karapatang pantao, isulong ang katarungang panlipunan, at patatagin ang hustisyang kriminal na matagal na niyang adbokasiya bilang mambabatas, tagapagtanggol ng karapatang pantao at katarungang panlipunan, at tagapagtaguyod ng hustisyang kriminal.

Sa pagsusumite ng kanyang unang mga panukala, muling binigyang-diin ni De Lima ang kagyat na pangangailangan ng pagpasa ng mga batas na magpoprotekta sa karapatang pantao at mga tagapagtanggol nito, magbibigay-lunas sa kahirapan ng mga pamilyang mahihirap, at magpapanatili ng integridad ng sistema ng hustisya sa pamamagitan ng pagtitiyak na ang mga testimonya ng mga saksi sa ilalim ng panunumpa sa mga lehislatibo, hudisyal, at quasi-hudisyal na pagdinig ay tapat, malaya sa anumang di-makatarungang presyon, pamimilit o panghihikayat mula sa sinumang tao, lalo na mula sa mga opisyal o empleyado ng gobyerno.

“Sana’y mabilis na mapasa ang mga panukalang batas na ito upang mapalakas ang ating laban sa mga paglabag sa karapatang pantao, katarungang panlipunan, at kahirapan na patuloy na sumasalanta sa ating bansa. Ang mga panukalang batas na ito ay naglalayong tiyakin na mas bibigyan ng pansin at mas matibay ang paninindigan ng gobyerno sa pagtataguyod ng karapatang pantao, pagsulong ng katarungang panlipunan, at paggalang sa ating mga legal na proseso,” ani niya.

Kasama sa unang batch ng mga prayoridad na panukalang batas ni De Lima ang mga sumusunod:

• House Bill (HB) Blg. 1431 o “Human Rights Defenders (HRD) Protection Act” – isang panukala upang isulong at protektahan ang mga karapatan ng mga tagapagtanggol ng karapatang pantao at matiyak na sila ay makatanggap ng sapat na suporta mula sa gobyerno upang magampanan ang kanilang tungkulin nang walang takot sa pananakot at pagpatay. Bilang isang kilalang tagapagtanggol ng karapatang pantao sa loob at labas ng bansa, sinabi ni De Lima na ang pagpapatibay ng batas na ito ay magtatayo ng isang malakas at ligtas na komunidad ng mga manggagawa sa karapatang pantao sa Pilipinas, na may gobyernong sumusuporta sa kanilang gawain at nagsisiguro ng pananagutan para sa mga paglabag sa kanilang mga karapatan at kalayaan.

• HB Blg. 1432 o “Anti-Extrajudicial Killing Act” – isang panukala na naglalayong tukuyin at gawing krimen ang mga extrajudicial killing at mga kaugnay na gawain, at tiyakin ang obligasyon ng estado na epektibong imbestigahan at maayos na idokumento ang mga EJK. Si De Lima, isang dating Senador at matinding kritiko ng malupit na “War on Drugs” ng dating Pangulong Rodrigo Duterte, ang kauna-unahang naghain ng Senate Resolution upang imbestigahan ang laganap na mga summary execution at extrajudicial killing noong nakaraang administrasyon.

• HB Blg. 1433 o “Commission on Human Rights (CHR) Act” – isang panukalang batas na magpapalakas sa kapangyarihan at tungkulin ng CHR bilang pangunahing katawan ng karapatang pantao sa bansa upang makapagresponde agad sa mga paglabag sa karapatang pantao. Bilang dating Tagapangulo ng CHR, binigyang-diin ni De Lima na ang pagbibigay kapangyarihan sa institusyon sa pamamagitan ng isang Charter ay hindi lamang magpapalakas sa kanyang kapangyarihan na pangalagaan ang mga pangunahing karapatan at kalayaan kundi magsisilbi ring pagkakakilanlan ng pagtupad ng Pilipinas sa mga kasunduan sa karapatang pantao.

• HB Blg. 1434 o “Expanded Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) Act” – isang panukalang batas na naglalayong palawakin ang tulong sa mga benepisyaryo ng 4Ps sa pamamagitan ng pagpapahusay ng kanilang kakayahan at kaalaman sa pamamagitan ng edukasyon para sa matatanda, tulad ng suporta sa edukasyon, mga inisyatibo sa kabuhayan, pagtulong sa paghahanap ng trabaho, at paglinang ng kakayahan sa negosyo. Bilang dating Senador, si De Lima ang pangunahing may-akda at tagapagtaguyod ng Republic Act No. 11310 o “An Act Institutionalizing the Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps)”.

• HB Blg. 1435 o “Criminalizing the Subornation of Perjury Act” – Bilang dating Kalihim ng Katarungan, binigyang-diin ni De Lima na ang subornasyon ng perjury ay lubhang nagbabanta sa integridad ng sistema ng hustisya. Sa panukalang batas na ito, nilalayon niyang malinaw na tukuyin ang krimen ng subornasyon ng perjury at magtakda ng nararapat na parusa. Sa ilalim ng panukalang batas na ito, ang mga opisyal o empleyado ng gobyerno na gagawa ng subornasyon ng perjury ay papatawan ng mas mabigat na parusa at mawawalan ng karapatang humawak ng anumang pampublikong posisyon o trabaho magpakailanman.

“Napapanahon na ngang isabatas ang mga panukalang ito na matagal na nating isinusulong. Hindi natin dapat hayaang maging kultura ang paglapastangan sa karapatang pantao at panggigipit sa mga tagapagtanggol nito. Hindi tayo dapat magbulag-bulagan sa garapalang kasinungalingan at pambabalahura sa ating mga legal na institusyon sa paggamit at pagkunsinti sa mga pekeng testimonya at walang batayang paratang. Hindi rin tayo dapat maging manhid sa paghihirap ng ating mamamayan at ipagkait ang nararapat na serbisyo para sa kanila,” ani De Lima.

“Kung magiging mga batas ang mga ito, mapapalakas natin ang laban para sa mga mapang-abuso sa karapatang pantao, mga humahadlang sa pagkamit ng tunay na hustisya at mabibigyan ng kakayahan ang mahihirap nating kababayan na maiangat ang kalidad ng kanilang pamumuhay hanggang sa mapatid ang siklo ng kahirapan sa ating bayan,” dagdag pa niya.

Nakaplano si De Lima na magsampa ng susunod na batch ng mga prayoridad na panukalang batas sa susunod na linggo upang higit pang itaguyod ang karapatang pantao, hustisya, at pag-unlad ng kapakanan ng mga sektor na nasa laylayan ng lipunan.