IPINALIWANAG ni House prosecutor at Akbayan Party-list Rep. Chel Diokno na hindi maaaring baguhin ang itinatadhana ng Konstitusyon na two-thirds vote requirement para sa hatol na pagkakasala sa isang impeachment trial, ngunit nananatiling hindi pa ganap na nalulutas ang paraan ng pagbibilang sa nasabing bilang kung may mga senador na wala sa saklaw ng kapangyarihang magpatawag o magpatupad ng Senado.

Ginawa ni Diokno ang paglilinaw habang naghahanda ang House prosecution panel para sa pretrial conference sa Hunyo 18 kaugnay ng kasong impeachment laban kay Bise Presidente Sara Z. Duterte, habang nagpapatuloy ang mga tanong hinggil sa quorum, partisipasyon, at bilang ng mga boto na kinakailangan para sa conviction.

“Well, insofar as the number, ‘yung two-thirds requirement, ‘yun ay hindi mababago ‘yun dahil nasa Constitution ‘yan. Other rules of procedure are within the power of the Senate to amend or revise,” paliwanag ni Diokno.

“Yung isa na lang siguro magiging issue and really this is not well settled by jurisprudence is how do you count the two-thirds. ‘Yung ganun, it’s very similar to ‘yung question tungkol sa quorum,” dagdag niya.

Naging mas mahalaga ang usapin matapos ang hidwaan sa pamunuan ng Senado na nagbukas ng mga tanong tungkol sa quorum, sa Avelino doctrine, at kung dapat bang isama sa bilang ang mga senador na wala sa saklaw ng coercive power ng Senado kapag tinutukoy ang kinakailangang bilang para sa ilang aksyon.

Binanggit ni Diokno na kinilala na ng Korte Suprema na maaaring nakabatay ang quorum sa bilang ng mga senador na nasa loob ng coercive reach ng Senado, ngunit hindi pa malinaw kung ang parehong prinsipyo ay maaari ring gamitin sa isang impeachment court.

“Kung dati ang pananaw ng karamihan ay dapat 13, kinlaro na ‘yan ng ating Supreme Court that it could be less than 13 depending on how many senators are within the coercive reach of the Senate. Now whether that will also apply to the impeachment court ay hindi pa yan nasesettle ng jurisprudence,” ani Diokno.

“So hindi rin natin alam kung paano ang magiging pagpapasya ng Supreme Court kung sakasakaling umabot doon itong issue,” dagdag niya.

Samantala, iginiit ni Batangas Rep. Gerville “Jinky Bitrics” Luistro, lead prosecutor at chairperson ng House Committee on Justice, na nananatiling bukas sa debate ang usapin dahil patuloy na umuunlad ang interpretasyon ng batas bilang tugon sa masalimuot na mga tanong na institusyonal.

“Well, this is subject to debate I believe. Because our law is evolving, and as a matter of fact, even the interpretation as to what constitute quorum is evolving already,” ani Luistro.

“So, the least I can say, as to the number of senators required to convict the Vice President, it is necessary to interpret what representation of Filipino people constitute,” dagdag niya.

Ayon kay Luistro, ang impeachment trial ay usapin ng representasyon at pananagutan, kaya mahalagang isaalang-alang kung dapat bang maisama sa bilang ang isang senador na hindi naman makadadalo, makikilahok, o makaboboto sa paglilitis.

“Perhaps, I believe that the rule, the law is evolving in the same way that this must be interpreted to serve better the mandate of our constitution,” paliwanag ni Luistro.

“Kung makaka-attend, kung makaka-participate, kung makaka-boto, then you are representing the interest of the Filipino people but if you are beyond the coercive means and as a matter of fact hindi ka nga nag-attend, hindi ka nga bumoto, why will you be considered for the purpose of determining the number of required votes for the purpose of conviction,” dagdag niya.

Nilinaw ni Luistro na personal niyang pananaw ito, ngunit binigyang-diin niyang nararapat itong pag-isipan nang mabuti dahil ang impeachment ay isa sa mga pambihirang pagkakataon kung kailan humahatol ang mga senador sa ngalan ng buong sambayanang Pilipino.

“Well this is just my personal opinion. I just want to remind the public about the reason why we have Senators and the reason is to represent the interest of the Filipino people,” diin ni Luistro.

“This impeachment trial is one of the instances when the representation of the interest of the Filipino is very much needed, so kung hindi mag-attend ng trial, hindi mag-attend ng botohan, how can we say that they truly are representing the interest of the Filipino people,” dagdag pa niya.