“KANDIDATO ba sa money laundering ang Cale88?”

Ito ang tanong ni Senate President at Sen.-Judge Sherwin Gatchalian nitong Martes habang sinusuri ng impeachment court ang daan-daang milyong pisong inward remittances mula China at Hong Kong sa Cale88 Foods Corp., kumpanyang dating may 47.5 porsiyentong stake si Atty. Manases Carpio, asawa ni Vice President Sara Duterte.

Ang tanong ni Gatchalian ay bahagi ng pagsusuri sa financial transactions ng kumpanya at hindi finding na nagkaroon ng money laundering.

Sa Anti-Money Laundering Council records na iniharap sa impeachment court, P319,326,770.41 ang aggregate inward remittances sa Cale88 mula mainland China at Hong Kong.

Mahigit P315.9 milyon dito ang mula mainland China at humigit-kumulang P3.39 milyon mula Hong Kong.

May tatlong Cale88 transactions ding naiulat bilang suspicious. Kabilang sa mga dahilan na nakasaad sa reports ang kawalan umano ng underlying legal or trade obligation, purpose o economic justification.

Ang mga dahilan ay mula sa reporting covered institution. Hindi ito finding ng AMLC o ng impeachment court na ilegal ang pera o na nagkaroon ng money laundering.

Sa tanong ni Gatchalian ukol sa Cale88: “Pero maaari siyang maging candidate for money laundering?”, sumagot ang testigo ng “Kung candidate lang po, oo, pero kailangan nating isaalang-alang ang lahat ng iba pang salik”

Tinanong ni Gatchalian kung ano ang susunod na gagawin ng AMLC kung ang isang korporasyon ay matukoy bilang posibleng sangkot sa money laundering.

“Sa pangkalahatan po, kailangan nating tukuyin kung ano ang unlawful activity na maaaring pinagmulan ng pera, o kung anong transaksiyon ang isinagawa gamit ang pera,” aniya, at binanggit ang mga posibleng predicate offense gaya ng kidnapping for ransom, drug trafficking, at graft and corruption.

“Ang pinagmulan ng pera ay dapat ilegal na aktibidad,” dagdag ni Buenaventura.

“Dito ninyo na titingnan kung saan nanggaling ang pera. Dito ninyo na rin titingnan, dahil kalahati ng sales nila ay galing sa China, kung ang entity sa China ay lehitimo o hindi,” sabi ni Gatchalian, partikular na tinutukoy ang Cale88, na nakatanggap ng kabuuang ₱319 milyon na remittance mula sa mga kumpanyang Tsino batay sa ulat ng AMLC.

“Sa pangkalahatan, oo po, susuriin ito, kasama ang lahat ng iba pang salik,” sabi ni Buenaventura.

Tinanong din ni Gatchalian ang opisyal ng AMLC kung ang kalagayang pinansiyal ng Cale88 ay pasok sa dahilang binanggit ng mga covered institution sa pag-flag sa mga foreign remittance bilang “hindi naaayon sa kapasidad sa negosyo o pinansiyal ng kliyente.”

“Kung ang kapital ay ₱125,000, tapos pumasok ang ₱776 milyon bilang benta o cash, pasok ba ito rito? Ang kapital na ₱125,000 ba ay naaayon sa ₱776 milyon?” tanong ng Senate President.

“Kailangan ko pong suriin ang uri ng negosyo. Kung ibabatay sa juridical person na ito, kailangan nating magsagawa ng karagdagang imbestigasyon, kung kinakailangan po,” sagot ni Buenaventura.

Pinalalim ni Sen.-Judge Risa Hontiveros ang pagsusuri sa pinagmulan ng remittances nang sabihin niyang, batay sa impormasyong kanyang nakalap, kabilang sa mga kumpanyang nagkaroon ng transaksyon sa Cale88 ang mga Chinese state-owned enterprises.

Tinukoy ni Hontiveros ang Xinjiang Food Industry Group bilang isang kumpanyang sinabi niyang state-owned enterprise.

Hindi kinumpirma ni AMLC Executive Director Atty. Ronel U. Buenaventura ang corporate status ng mga kumpanyang tinukoy ni Hontiveros. Sinabi niyang kailangan niyang suriin ang karagdagang impormasyong inilatag ng senator-judge at limitado ang kanyang sagot sa records na nasa harap ng korte.

Sa cross-examination ng depensa, nilinaw din ni Buenaventura na walang nakasaad sa AMLC records na ang China, bilang isang bansa, ang nagpadala ng pera sa Cale88.

Nang tanungin kung may record ang AMLC na nagpapakitang hindi lehitimong business entities ang China-based companies na nagpadala ng remittances, sumagot si Buenaventura na wala itong nakasaad sa records.

Kinumpirma rin niya na ang remittances na tinutukoy sa AMLC documents ay ipinadala sa Cale88 Foods Corp. at hindi direkta kina Duterte o Carpio.

Nang tanungin kung may record ang AMLC kung magkano sa Cale88 transactions ang napunta o nakinabang mismo sina Duterte o Carpio, sinabi ni Buenaventura na wala itong nakasaad sa records na kanyang hawak.

Ang mga paglilinaw ay mahalaga sa pagsusuri ng impeachment court dahil pinag-iiba nito ang mismong corporate transactions ng Cale88 sa anumang personal na benepisyo na maaaring iugnay kina Duterte o Carpio.

Kasabay nito, kinuwestiyon ni Sen. Judge Raffy Tulfo kung ano ang ginawa ng AMLC matapos makatanggap ng suspicious transaction reports.

“Wala kayong ginawang action?” tanong ni Tulfo kay Buenaventura.

Tinanong din ni Tulfo kung humingi ang AMLC ng contracts o supporting documents upang alamin ang economic basis ng mga transaksyong naiulat bilang suspicious.

Lalong naging sentro ng pagsusuri ang Cale88 dahil sa corporate records na naunang iniharap sa impeachment trial.

Lumabas sa records na si Carpio ay incorporator, director at shareholder ng Cale88 mula 2021 hanggang 2024. Umabot sa 47.5 porsiyento ang kanyang stake noong 2024.

Sa 2025 General Information Sheet, hindi na nakalista si Carpio bilang director o stockholder.

Sa halip, nakalista ang Pikimong Pikimong Philippines Corporation na may 4,750 shares na nagkakahalaga ng P475,000, o 95 porsiyento ng Cale88, habang 5 porsiyento ang nakalista kay Lolita Paymalan.

Hindi pa ipinasiya ng impeachment court kung bakit nagbago ang shareholder structure o kung may kaugnayan ito sa mga financial transactions na sinusuri sa paglilitis.

Hindi rin sapat ang pagkakaroon ng covered transaction report o suspicious transaction report upang patunayang ilegal ang isang transaction o na nagkaroon ng money laundering.

Sa puntong ito ng trial, sinusuri pa lamang ng mga senator-judge ang pinagmulan, recipients, economic purpose at reporting history ng Cale88 transactions.

Kaya ang tanong ni Gatchalian kung “kandidato” sa money laundering ang Cale88 ay nananatiling tanong na sinusubok sa ebidensiya at hindi konklusyon ng impeachment court.

Depensa: Cale88 remittances hindi awtomatikong pera nina Duterte, Carpio

Iginiit ng depensa nitong Martes na ang malalaking remittances sa Cale88 Foods Corp. ay corporate transactions at hindi maaaring awtomatikong ituring na personal na pera nina Duterte at Carpio, kahit tinanong ni Gatchalian kung maaari nang maging kandidato sa money-laundering scrutiny ang kumpanya.

“Kandidato ba sa money laundering ang Cale88?” tanong ni Gatchalian habang sinusuri ng impeachment court ang laki ng financial activity ng kumpanya kumpara sa paid-up capital at iniulat nitong business operations.

Ayon sa figures na binanggit sa pagdinig, may humigit-kumulang P776.6 milyon na inflows at P154.6 milyon na outflows na iniugnay sa Cale88 mula 2022 hanggang 2025, habang P125,000 lamang ang paid-up capital nito.

Ang mga halagang iyon ay transaction volume at hindi net worth o finding na ilegal ang pera.

Sa halip na tutulan ang pagsusuri sa Cale88, nakatuon ang depensa sa mas makitid na tanong: ano lamang ang pinatutunayan ng Anti-Money Laundering Council records at kung may sapat na batayan upang personal na iugnay ang corporate transactions kina Duterte at Carpio.

Sa cross-examination, tinanong ni defense counsel Atty. Mark Vinluan si Buenaventura kung may record ang council na nagpapakitang China, bilang isang bansa, ang nagpadala o nag-funnel ng pera sa Cale88.

Sinabi ni Buenaventura na wala.

Tinanong din siya kung may AMLC record na nagsasabing hindi lehitimong business entities ang mga kumpanyang nakabase sa China na nagpadala ng remittances.

“No, Your Honor. There’s nothing in the records,” sagot ni Buenaventura.

Kinumpirma rin niya na ang remittances na nakasaad sa AMLC records ay ipinadala sa Cale88 Foods Corp. at hindi direkta kina Duterte o Carpio.

Nang tanungin kung may record ang AMLC na nagpapakitang ang pera ng Cale88 ay direktang napunta o nakinabang sina Duterte o Carpio, sinabi ni Buenaventura: “There is none. It’s only based on what we have on the records.”

Ito ang sentro ng argumento ng depensa: hiwalay ang juridical personality ng korporasyon sa mga stockholder nito at hindi awtomatikong personal na yaman ng shareholder ang pera ng kumpanya.

Lumabas sa corporate records na si Carpio ay incorporator, director at shareholder ng Cale88 mula 2021 hanggang 2024. Umabot sa 47.5 porsiyento ang kanyang stake noong 2024 bago hindi na lumitaw ang kanyang pangalan bilang director o stockholder sa 2025 records.

Ngunit ayon sa depensa, ang ownership interest na iyon ay hindi sapat upang ipalagay na personal na kay Carpio ang bawat perang pumasok sa kumpanya o na siya mismo ang tumanggap ng remittances.

Sa hiwalay na AMLC summary na naiharap sa impeachment court, P319,326,770.41 ang aggregate inward remittances sa Cale88 mula mainland China at Hong Kong. Mahigit P315.9 milyon dito ang mula mainland China at humigit-kumulang P3.39 milyon mula Hong Kong.

May tatlong Cale88 transactions ding naiulat bilang suspicious. Kabilang sa mga dahilan na nakasaad sa reports ang kawalan umano ng underlying legal or trade obligation, purpose o economic justification.

Ngunit ang suspicious transaction report ay report ng covered institution at hindi, sa sarili lamang, finding ng AMLC na may naganap na krimen o money laundering.

Nag-ingat din si Buenaventura nang tanungin ni Gatchalian kung maaaring maging kandidato sa money laundering ang Cale88.

“Kung candidate lang po, yes, but we have to consider all other factors,” sinabi niya.

Nilinaw ng AMLC chief na hindi sapat ang laki o pattern ng transactions lamang. Kailangan pang matukoy kung may unlawful activity na pinagmulan ng pera bago ma-establish ang money laundering.

“The proceeds must come from illegal activity,” sinabi niya.

Iyan ang isa pang pangunahing punto ng depensa: maaaring maging dahilan ng masusing pagsusuri ang financial pattern, ngunit hindi nito awtomatikong pinatutunayan na ilegal ang pinagmulan ng pera, na personal itong napunta kina Duterte o Carpio, o na nagkaroon ng money laundering.

Sa Article II ng impeachment case, ginagamit ng prosekusyon ang AMLC at corporate records kaugnay ng alegasyon ng unexplained wealth.

Para sa depensa, kailangan pang patunayan ang mahahalagang dugtong: kung saan nanggaling ang pera, ano ang economic purpose ng transactions, kung may predicate unlawful activity, at kung may corporate funds na direktang napunta o nakinabang sina Duterte o Carpio.

Wala pang finding ang impeachment court na nagkaroon ng money laundering sa Cale88.