WALANG masama sa pagdedebate sa mga panukalang pagbabago sa rules ng Senado, pero inakusahan ni Sen. Panfilo Lacson ang majority bloc na tila “fastbreak” ang pagtulak sa mosyon sa remote, online o electronic participation at voting na nauna nang isinangguni sa Committee on Rules.

Inilabas ni Lacson ang pahayag matapos kuwestiyunin ni Senate President Alan Peter Cayetano kung mali bang talakayin ang pagbabago sa rules kasunod ng mainit na palitan sa plenaryo kaugnay ng mosyon ni Sen. Rodante Marcoleta na amyendahan ang rules ng Senado sa remote participation.

“Nothing is wrong about debating on any motion, resolution or measure.

What is wrong is ignoring our own rules and parliamentary procedures by stopping the debates to railroad the adoption of a motion already referred to the Committee on Rules,” sinabi ni Lacson.

Nauwi sa walkout ng minority senators ang pagtatalo noong Mayo 26 plenary session matapos igiit ng majority bloc na talakayin ang panukalang pagbabago sa rules.

Kinuwestiyon ng minority senators ang proseso at ang motibo sa likod ng hakbang, at sinabing dapat munang dumaan ang panukala sa tamang committee process.

Isinusulong ni Marcoleta ang panukalang amyenda para payagan ang mga senador na makilahok at bumoto sa pamamagitan ng remote, online o electronic means sa mas malawak na mga sitwasyon. Iginiit ng minority na pinapayagan na ng kasalukuyang rules ng Senado ang remote proceedings sa mga emergency situation lamang tulad ng force majeure o national emergency.

Ayon kay Lacson, dapat manaig ang Section 24 ng Senate rules dahil inaatasan nito ang mga komite na talakayin, desisyunan at magsumite ng report sa mga bagay na isinangguni sa kanila.

Tinanggihan din ni Lacson ang paggamit ng majority sa Section 136, na nagpapahintulot ng rules amendments sa pamamagitan ng mosyon na inihain isang araw bago ito talakayin.

Sinabi niya na hindi maaaring gamitin ang probisyong iyon dahil nauna nang isinangguni ang usapin sa rules committee.

Si Sen. Risa Hontiveros, isa sa mga minority senators na nag-walkout, ay nagsabing hindi lamang substance ng panukala ang isyu kundi pati ang prosesong sinunod ng majority.

“Mali yung rules, mali ang proseso. Wala pa ngang debate sa substance, hindi sila sumusunod sa proseso,” sinabi ni Hontiveros, ayon sa mga ulat.

Lalong tumindi ang pagtutol sa panukala dahil sa mga tanong kung maaaring magamit ito para payagan ang mga absent, detained o hindi makadalong senador na makilahok sa Senate proceedings, kabilang ang mga sensitibong botohan sa politika.

Ikinababahala rin ng minority senators na ang anumang pagbabago sa attendance at remote, online o electronic voting ay hindi dapat gawing shortcut para solusyunan ang pansamantalang problemang politikal.

Ipinagtanggol ng majority bloc ang hakbang bilang paraan para i-update ang Senate procedures at umangkop sa available technology. Iginiit ni Marcoleta na maaaring amyendahan ng Senado ang rules nito at dapat pagdebatehan ang panukala sa plenaryo.

Nag-walkout ang minority bloc matapos igiit ni Cayetano ang pag-divide the House at ipaboto ang usapin.

Nauna nang pinuna ni Cayetano si Lacson at ang iba pang minority senators, at sinabing nililinlang nila ang kanilang mga tagasuporta sa pagsasabing hindi sila nabigyan ng pagkakataong magtanong o magpaliwanag.

Ang rules fight ay naging isa sa pinakamainit na banggaan sa Senado matapos ang leadership change na nagluklok kay Cayetano bilang Senate President at naglipat kay dating Senate President Vicente “Tito” Sotto III sa minority.

Sinabi ni Lacson na patuloy na kukuwestiyunin ng minority ang proseso kung igigiit ng majority ang panukalang amyenda sa remote, online o electronic participation at voting.