ANG P6.7 bilyon na mga transaksiyon sa bangko na tinukoy ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) kaugnay ni Pangalawang Pangulo Sara Z. Duterte ay maaaring maliit na bahagi lamang ng kabuuang pondong dumaan sa kanilang mga account ng kanyang asawa, ayon kay Deputy Speaker Paolo Ortega V ng La Union nitong Linggo. Binanggit niya na ang mas maliliit na transaksiyon na hindi nasasaklaw ng ahensiya ay maaaring magpalaki pa nang husto sa kabuuang halaga.

Si Ortega, isa sa mga nagsulong ng ikaapat na impeachment complaint, ay nagsabing ang bilang ng AMLC—na sumasaklaw lamang sa “covered” at “suspicious” na mga transaksiyon—ay hindi kasama ang posibleng malaking dami ng maliliit na deposito at paglilipat ng pera na hindi sakop ng obligadong pag-uulat.

“Kung nagugulat tayo sa P6.7 bilyon, dapat nating maunawaan na hindi ito ang kabuuang halaga—ito lamang ang nakita ng AMLC sa ilalim ng limitadong saklaw nito. Dulo pa lamang ito ng malaking isyu,” ani Ortega.

Ipinaliwanag ni Ortega na ang mga bangko ay kinakailangang mag-ulat lamang ng mga transaksiyong umaabot sa hindi bababa sa P500,000 sa loob ng isang araw, pati na rin ang mga itinuturing na kahina-hinala, kaya’t maraming aktibidad sa pananalapi ang hindi nasusubaybayan.

“Anumang mas mababa sa halagang iyon ay hindi awtomatikong iniuulat. Pero kung paulit-ulit ang maliliit na galaw ng pera, maaaring maipon ang mga ito sa napakalalaking halaga na hindi agad makikita sa datos ng AMLC,” dagdag niya.

Sa pagdinig ng House Committee on Justice noong Abril 22, kinumpirma ng AMLC na si Duterte at ang kanyang asawa na si Atty. Manases “Mans” Carpio ay nauugnay sa 663 transaksiyon—630 covered at 33 suspicious—na may kabuuang halagang P6.77 bilyon.

Sa kabuuang ito, P4.42 bilyon ang mga pumasok na pondo, P1.55 bilyon ang lumabas, habang P791.1 milyon ang hindi matukoy ang kategorya.

Binigyang-diin ni Ortega na hindi dapat ituring ang halagang ito bilang kumpletong talaan ng pondo, kundi isang bahagyang larawan lamang na nagpapataas na ng seryosong mga katanungan.

“Hindi ito ang tiyak na kabuuan. Ipinapakita lamang nito ang kayang makuha ng sistema. At kung ganito na kalaki ang nakikita sa limitadong pag-uulat, makatuwirang itanong kung gaano pa karami ang wala sa saklaw nito,” ani Ortega.

Tinutulan din niya ang pahayag mula sa kampo ni Duterte na pinalalaki ang datos ng AMLC, at sinabing nalilihis ang ganitong argumento sa tunay na layunin ng imbestigasyon.

“Ang isyu dito ay hindi kung pinalobo ang numero o hindi. Ang tanong: bakit may ganitong kalaking dami ng transaksiyon, at tumutugma ba ito sa idineklara sa SALN? Iyan ang kailangang ipaliwanag,” ani Ortega.

Ayon sa datos na iniharap din sa parehong pagdinig ng Office of the Ombudsman, tumaas ang idineklarang net worth ni Duterte mula P7.25 milyon noong 2007 hanggang P88.51 milyon noong 2024.

Binanggit ni Ortega ang malinaw na agwat sa pagitan ng mga deklarasyong ito at ng laki ng mga transaksiyong makikita sa tala ng AMLC.

“Kung ang idineklarang net worth ay nasa sampu-sampung milyon, pero ang galaw ng pera ay nasa bilyon, may hindi tugma na kailangang ipaliwanag. At muli, bahagi pa lamang ito ng kabuuang daloy ng pera,” ani Ortega.

Natukoy na ng House Committee on Justice na may probable cause upang i-impeach ang Pangalawang Pangulo batay sa mga ebidensiyang iniharap, kabilang ang paratang ng hindi maipaliwanag na yaman, at nakatakdang ipasa ang kanilang ulat sa plenaryo at, kung maaaprubahan, sa Senado para sa paglilitis.