Sinabi ni Senate President Alan Peter Cayetano na dapat makipagtulungan ang Senado sa ehekutibo nang hindi isinusuko ang kalayaan nito, kasabay ng kanyang panawagan para sa katotohanan, panalangin at patas na impeachment process sa gitna ng tensiyong pulitikal matapos ang insidente ng putukan sa Senate complex noong Mayo 13.

Sa kanyang talumpati sa isang prayer gathering bago ang inaasahang pag-convene ng Senado bilang impeachment court, sinabi ni Cayetano na hindi niya alam kung ang pagtitipon ay simula ng kanyang termino bilang Senate President o kanyang “despedida.”

“What I do not know is if this is the beginning of my journey as the Senate President or if this is a despedida,” ani Cayetano. “Because unlike the Office of the Mayor, the Office of the Barangay Chairperson, the Office of the President which are elected by the constituents, the Senate President serves at the pleasure of the majority of the Senate.”

Ayon kay Cayetano, tanggap niya ang kawalang-katiyakan sa puwesto, at mas mahalaga umano hindi kung gaano siya katagal manunungkulan kundi kung ano ang kanyang gagawin habang nasa posisyon.

“But one day, I will leave this office. Maybe today, maybe a month from now, maybe after the impeachment, who knows. But what matters is what I do in the middle,” aniya.

Inaasahang magko-convene ang Senado bilang impeachment court para sa paglilitis kay Vice President Sara Duterte, habang patuloy ding hinaharap ng kapulungan ang mga tanong kaugnay ng insidente ng putukan noong Mayo 13 at ang presensya ni Senator Ronald “Bato” Dela Rosa sa Senado.

Sinabi ni Cayetano na dapat kayang mag-alok ng Senado ng “an impartial trial” at “collaboration, not capitulation.”

“We will not capitulate. Hindi pwedeng under the thumb ang Senate,” ani Cayetano. “The Senate cannot be dependent. Senate’s executive and legislative are interdependent. But one cannot be totally dependent on the other. That will lead to a dictatorship.”

Tinalakay din ni Cayetano ang insidente ng putukan noong Mayo 13, at sinabing sinabi sa kanya ni President Ferdinand Marcos Jr. na hindi ang military, Philippine National Police o National Bureau of Investigation ang nasa likod ng insidente at ipinag-utos umano ng Pangulo na mag-stand down ang mga ito.

“I believe him,” ani Cayetano, habang idinagdag na maaaring magbigay ng utos ang mga lider ngunit “they don’t always follow.”

Ayon kay Cayetano, mas maingat na hakbang ang pagsasagawa ng joint investigation, bagama’t sinabi niyang may mga alalahanin sa paraan ng paghawak sa ilang saksi.

“We have to show good faith. We have to believe someone. We can’t just believe in ourselves,” aniya.

Sinabi rin ni Cayetano na isang NBI driver o confidential agent na tinukoy niyang “Driver” ang nagpositibo umano sa gunpowder residue at nahuli sa loob ng Senate premises, hindi sa GSIS compound.

Ayon kay Cayetano, ang naturang tao ay nahuli ng PNP at ni DILG Secretary Jonvic Remulla, at hindi ng Office of the Senate Sergeant-at-Arms.

“What is my point? We have to pray that the President gets the right information,” ani Cayetano.

Nagbabala rin si Cayetano laban sa mga hakbang na maaaring magpahina sa Senado, habang sinabing may naunang pagtatangkang buwagin ang kapulungan at mayroon ding usapan na gawing regional Senate ito na may mas maraming miyembro.

“Who of us do not want a regional Senate? But the reality is, kung kayang medyong halos hawakan ang Senate, kung 24, if you have 36, 48, it will become a semi-rubber stamp,” aniya.

Sinabi rin ni Cayetano na hindi dapat mauwi ang impeachment process sa isang panig na nais lamang mag-convict anuman ang mangyari at sa kabilang panig na nais lamang mag-acquit anuman ang mangyari.

“What’s going to happen to impeachment? Is it really impartial or one side just convict her whatever happens, the other side is acquit her whatever happens? So that’s not an impartial trial,” ani Cayetano.

Tinapos ni Cayetano ang kanyang pahayag sa pamamagitan ng panawagan sa mga religious leader na ipanalangin hindi ang kanyang pananatili sa puwesto kundi ang katotohanan.

“If you only have one prayer left in you, let’s pray for the truth,” aniya. “Because if the truth starts and takes seed, I think all the reforms we’re talking about will bear fruit.”