SA dalawang magkahiwalay na botohan, nagtala ang komite ng magkaparehong 53 boto na nagsasabing mayroong probable cause upang i-impeach si Bise Presidente Sara Z. Duterte, matapos aprubahan nang walang pagtutol ang parehong reklamo nina Saballa at Cabrera.

Ang magkapares na desisyong ito ay nagbubukas ng daan para sa paghahanda ng ulat ng komite at kaukulang resolusyon para sa susunod na yugto ng proseso ng impeachment.

Ang botohan ay isinagawa matapos maghain ng mosyon si Pinoy Workers Party-list Rep. Franz Legazpi upang pagtibayin ang pagkakaroon ng probable cause sa bawat isa sa dalawang reklamo, na nagdala sa pagdinig ng komite sa pinakamahalagang yugto nito.

“Panahon na upang bumoto kung mayroong probable cause sa bawat reklamo,” ani Legazpi.

Matapos ang botohan, naghain naman ng mosyon si Rep. Leila de Lima upang pagsamahin ang dalawang impeachment complaint, na iginiit na dahil pareho itong nakabatay sa iisang batayang konstitusyonal at nagmumula sa magkakaugnay na mga alegadong gawain, nararapat lamang na maging iisa at komprehensibo ang Articles of Impeachment.

Agad itong sinuportahan, at inatasan ni House Committee on Justice Chair Atty. Gerville “Jinky Bitrics” Luistro ng Batangas ang komite na ihanda ang ulat at ipasa ito sa mga nagreklamo, sa respondent, at sa mga miyembro ng komite.

Ang mga natuklasan at pinal na boto ng komite ay nagbibigay-daan ngayon upang isumite ang ulat at Articles of Impeachment sa plenaryo, kung saan kinakailangan ang boto ng isang-katlo ng lahat ng miyembro ng Kamara upang tuluyang ma-impeach ang Bise Presidente at maipasa ang kaso sa Senado para sa paglilitis.

Unang ipinatawag ni Luistro ang botohan sa reklamo ni Zaballa at inilagay sa rekord na ang mosyon ay may wastong pag-suporta.

“May mosyon upang ideklara ang pagkakaroon ng probable cause sa reklamo ni Zaballa. May sumusuporta ba? May sumuporta na,” ani Luistro.

Tinanong niya kung may tutol, at nang walang tumutol, sinabi niyang ituturing na nagkakaisang boto ang resulta alinsunod sa mga patakaran, habang hiniling pa rin sa mga miyembro na itaas ang kanilang kamay para sa rekord.

“May tutol ba? Wala. Nauunawaan ko na ito ay unanimous vote, ngunit para sa katumpakan ng rekord, hinihiling naming itaas ng mga miyembro ang kanilang kanang kamay kung pabor sa pagkakaroon ng probable cause sa reklamo ni Zaballa,” ani Luistro.

Pormal niyang itinala ang resulta at binigyang-diin na walang pagtutol at 53 miyembro ang nagpahayag ng suporta.

“Para sa rekord, walang nagrehistro ng pagtutol. Ayon sa ating mga patakaran, nangangahulugan ito na ang mosyon ay aprubado sa pamamagitan ng unanimous vote,” pahayag ni Luistro.

“Gayunman, para sa rekord, ilalagay ko na may 53 miyembro ang nagpahayag ng suporta sa mosyon na ideklara ang pagkakaroon ng probable cause sa reklamo ni Zaballa. Ganito ang pasya,” dagdag niya.

Sumunod na tinalakay ng komite ang ikalawang reklamo, kung saan muling ipinatawag ni Luistro ang mosyon at ang pag-suporta rito, at muling nakakuha ng 53 boto.

“Hinihiling namin ang mosyon para sa reklamo ni Cabrera. May mosyon upang ideklara ang pagkakaroon ng probable cause sa reklamo ni Cabrera. May sumusuporta ba? May sumuporta na,” ani Luistro.

Bago ang botohan, inilahad ng mga nag-endorso ng reklamo ang kanilang buod at pangwakas na pahayag.

Sinabi ni Rep. Leila de Lima, na nag-endorso sa reklamo nina Saballa at iba pa, na malinaw na nakita ng komite ang pattern ng maling paggamit at pang-aabuso sa P612.5 milyong confidential funds ng Office of the Vice President (OVP) at Department of Education (DepEd).

Binanggit niya ang testimonya ng umano’y bagman na si Ramil Madriaga, ang natuklasan ng National Bureau of Investigation (NBI) na iilang indibidwal lamang ang lumagda sa maraming acknowledgment receipts, ang mga notice of disallowance ng Commission on Audit (COA), ang pinal nitong desisyon na tanggihan ang apela ng OVP at mag-utos ng pagbabalik ng pondo, at ang sertipikasyon ng Philippine Statistics Authority (PSA) na marami sa mga pangalang nasa resibo ay walang rekord sa civil registry.

“Matapos ang tatlong paglilinaw na pagdinig batay sa mga testimonya, dokumento at ebidensya, malinaw ang ating konklusyon: mayroong probable cause,” aniya.

“Hindi na ito basta alegasyon lamang. May malinaw, magkakaugnay, at nakababahalang pattern,” dagdag niya.

Tinalakay rin ni de Lima ang alegasyon ng hindi maipaliwanag na yaman, na itinuro ang malaking agwat sa Statements of Assets, Liabilities and Net Worth (SALNs) ni Duterte kung saan hindi niya malinaw na idineklara ang kanyang cash at bank deposits sa loob ng anim na sunod-sunod na taon mula 2019, kumpara sa ulat ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) na may P6.77 bilyong kahina-hinalang transaksyon sa 663 ulat na may kaugnayan sa kanya at sa kanyang asawa.

Binanggit din niya ang kumpirmasyon ng AMLC na ang 19 sa mga napiling transaksyon mula sa tala ni dating Sen. Antonio “Sonny” Trillanes IV ay tumugma sa mga rekord ng bangko ni Duterte sa parehong petsa at halaga.

“Ang tanong: bakit wala ito sa SALN? Saan ito napunta? Bakit walang bakas sa mga deklarasyong dapat sumasalamin sa buong katotohanang pinansyal ng isang opisyal? Hindi ito simpleng discrepancy—ito ay isang seryosong babala. Ito ay malinaw na paglabag sa Konstitusyon,” aniya.

Sa huling alegasyon ng grave threats at destabilization, iginiit ni de Lima na walang duda na nagbitiw si Duterte ng banta laban kina Pangulong Ferdinand Marcos Jr., First Lady Liza Araneta-Marcos, at dating Speaker Martin Romualdez.

“Madam Chair, walang duda na sinabi niya ang mga banta. Sa katunayan, masasabi nating ang pinakamalaking ebidensya dito ay si VP Sara mismo. Narinig natin ang kanyang mga sinabi at hindi niya ito itinanggi,” ani de Lima.

Samantala, si Manila Rep. Bienvenido “Benny” Abante Jr., isa sa mga nag-endorso ng reklamo ni Cabrera, ay naglahad din ng kanyang buod.

Binanggit niya ang testimonya ni Madriaga na nagpaliwanag sa misteryo ng mga duffel bag na puno ng pera noong Disyembre 2022, kung saan ang P125 milyon ay naihatid sa loob ng wala pang 24 oras.

Tinalakay rin niya ang umano’y ugnayan ni Duterte sa mga POGO at ilegal na droga, kung saan sinasabing pinondohan ang kampanya nito mula sa mga naturang aktibidad.

“Sinabi nilang simple ang kanilang buhay, pero paano naging simple kung may daan-daang milyong pisong dumadaloy sa kanilang mga account na hindi maipaliwanag?” ani Abante.

Binigyang-diin din niya na ang mga pahayag ni Duterte tungkol sa umano’y assassination plot laban sa Pangulo at iba pang sensitibong usapin ay hindi dapat ituring na biro.

“Ang isang mataas na opisyal na nagbabanggit ng karahasan sa halip na kapayapaan ay hindi karapat-dapat sa kanyang posisyon. Ito ay malinaw na paglabag sa tiwala ng publiko at sa Konstitusyon,” ani Abante.

Sa pagtatapos, sinabi ni Abante na malinaw na ang probable cause at panahon na upang dalhin ang kaso sa Senado.

“Madam Chair, may sapat na tayong ‘usok’ upang patunayang may ‘sunog’. May matibay na probable cause upang i-impeach si Sara Duterte. Panahon na upang dalhin ang kasong ito sa Senado. Panahon na para sa katotohanan,” aniya.