SA isang pahayag na inilabas noong Biyernes, sinabi ni Rep. Andrew Julian Romualdez na masusing pinag-aaralan ng TINGOG Party-list, kasama si Leyte First District Rep. Martin Romualdez, ang posibilidad na magsagawa ng pormal na imbestigasyon sa Kongreso kaugnay ng malagim na insidente ng pamamaril sa San Jose National High School sa Tacloban City.

Ayon kay Romualdez, ang trahedya ay hindi lamang dapat humantong sa pagkamit ng hustisya para sa mga biktima, kundi maging sa mas malalim na pagsusuri sa mga sistemang nakatalaga upang protektahan ang mga bata.

Batay sa mga pinakahuling ulat, tatlong batang estudyante ang nasawi sa insidente ng pamamaril, habang 20 iba pa ang nasugatan. Ang ilan sa kanila ay nananatiling naka-confine sa iba’t ibang ospital sa Tacloban.

Bumisita si Romualdez sa Tacloban ngayong linggo upang makiramay sa mga naulilang pamilya at bisitahin ang mga estudyanteng patuloy na nagpapagaling sa ospital.

“Ang isang karaniwang araw ng pag-aaral na dapat ay natapos nang maayos ay nauwi sa isang trahedyang hindi kailanman dapat maranasan ng sinumang magulang, kaibigan, kaklase, o komunidad,” ani Romualdez.

“Walang sapat na salita upang maibsan ang matinding sakit na pinagdaraanan ng mga pamilyang ito. Sa mga naulilang pamilya at sa mga estudyanteng nagpapagaling pa: Alamin ninyong hindi kayo nag-iisa. Kaisa ninyo sa pagdadalamhati ang buong komunidad,” dagdag pa niya.

Sinabi rin ni Romualdez na dapat maihatid ang ganap at makatarungang hustisya para sa mga biktima sa pamamagitan ng wastong proseso ng batas, kasabay ng mga kinakailangang proteksiyon kapag mga menor de edad ang sangkot.

“Ang hustisya para sa mga biktima ay dapat maibigay—ganap, patas, at naaayon sa due process, kasama ang mga proteksiyong kinakailangan kapag may mga menor de edad na sangkot.

Hindi ito maaaring isantabi, at nararapat lamang sa mga pamilya ang isang kumpleto at tapat na paglalahad ng mga nangyari,” ani Romualdez.

Kasabay nito, iginiit niyang hindi dapat ituring ang insidente bilang isang hiwalay na pangyayari lamang. Aniya, dapat itong magsilbing hudyat upang suriin ng pamahalaan kung epektibo pa ba ang mga sistemang dapat nagpoprotekta sa mga bata.

“Ngunit hindi sapat ang hustisya lamang. Hindi ito maaaring ituring na isang hiwalay na insidente. Isa itong palatandaan ng mas malalalim na pagkukulang na hindi pa natin sapat na nasusuri—kung ano ang nalalantad sa ating mga anak sa tahanan, sa paaralan, at sa internet, at kung tunay bang gumagana ang mga sistemang dapat ay nagpoprotekta sa kanila,” ani Romualdez.

Ayon sa kanya, ang posibleng imbestigasyon sa Kongreso ay hindi lamang maglalayong tukuyin ang pananagutan ng mga may kinalaman, kundi unawain din ang mga pangyayaring nagbigay-daan sa trahedya at tukuyin ang mga repormang kailangan upang maiwasan ang katulad na insidente sa hinaharap.

Sinabi rin ni Romualdez na maaaring kabilang sa imbestigasyon ang pagsusuri sa sistema ng juvenile justice at child welfare, mga patakaran sa kaligtasan sa paaralan, mga serbisyong pangkalusugang pangkaisipan at counseling, gayundin ang koordinasyon sa pagitan ng mga paaralan, mga magulang, barangay, mga ahensyang nagpapatupad ng batas, at iba pang sangay ng pamahalaan.

“Ang layunin ay hindi lamang pananagutan, kundi mas malalim na pag-unawa—upang matukoy kung saan nagkulang ang mga sistemang dapat sana’y nagpoprotekta sa ating mga anak, at magamit ang pag-unawang ito upang maisakatuparan ang tunay na reporma,” ani Romualdez.

Binigyang-diin ni Romualdez na ang pagkamatay ng mga batang estudyante sa loob mismo ng paaralan ay dapat mag-udyok sa lahat ng institusyon na kumilos nang may agarang aksiyon, malasakit, at matibay na pagpapasya.

“Walang pamilyang dapat maglibing ng isang anak na nasawi sa ganitong paraan. Iyan ang dapat maging panimulang punto ng lahat ng susunod na hakbang. Wala nang mas mababa pa rito ang nararapat para sa ating mga anak,” pagtatapos ni Romualdez.