SINABI ni House Committee on Good Government and Public Accountability Chair Joel Chua ng Maynila noong Lunes na may sapat na batayan ang House Committee on Justice na balikan ang mga lumang rekord na pinansyal ni Bise Presidente Sara Z. Duterte, dahil ang paratang ng hindi maipaliwanag na yaman ay hindi masusuri nang tama kung hindi tutuntunin ang paglago ng kanyang mga ari-arian mula nang siya ay unang pumasok sa serbisyo publiko.

Ang puntong ito ay naging isa sa mga pinagtatalunang usapin sa mga pagdinig ng impeachment matapos magreklamo ang kampo ni Duterte na masyado nang bumabalik ang mga mambabatas sa mga rekord mula pa noong dekada 2000, kahit na ang imbestigasyon ukol sa umano’y hindi maipaliwanag na yaman ay nakasalalay sa paghahambing ng mga SALN, datos ng Anti-Money Laundering Council (AMLC), at iba pang dokumentong pinansyal sa paglipas ng panahon.

“Ang parte kasi ng reklamo ay unexplained wealth,” ani Chua, isang abogado at miyembro ng House Committee on Justice, sa panayam sa ANC. Sa unexplained wealth, ang layunin ng money laundering ay paglalaba ng pera,” dagdag pa niya. “Ibig sabihin nito, ang mga iligal o hindi maipaliwanag na pera ay ipinapasok sa bangko upang magmukhang lehitimo.”

Ipinaliwanag ni Chua sa payak na paraan kung paano maaaring magamit ang sistemang pagbabangko upang magmukhang legal ang pinagmulan ng kahina-hinalang pondo, lalo na kung ito ay dadaan sa negosyo o ibang komersyal na gawain.

“Halimbawa, kung may perang galing sa ilegal na gawain, ipapasok ito sa bangko kung saan may negosyo. Kapag nailabas na ang perang iyon, nagmumukha na itong legal dahil ipinapakita na galing ito sa lehitimong kita,” paliwanag niya.

Mula rito, binigyang-diin niya ang dahilan kung bakit mahalagang suriin ang kasaysayan ng pananalapi ng Bise Presidente mula 2007, nang siya ay unang mahalal bilang bise-alkalde ng Davao.

“Ang pinag-uusapan dito ay unexplained wealth. Kaya kailangan tingnan ang history—mula noong 2007 nang mahalal ang ating Bise Presidente bilang bise-alkalde ng Davao—susuriin ang paglago ng kanyang ari-arian at pera hanggang sa siya ay maging Bise Presidente,” aniya.

“Titignan natin kung ito ay maipapaliwanag at kung tumutugma sa kanyang kinikita,” dagdag niya.

Sa mga naunang ulat ng pagdinig, binigyang-diin ng mga mambabatas na ang SALN ni Duterte mula 2019 hanggang 2024 ay walang nakasaad na cash on hand o cash in bank, samantalang ang mga rekord mula sa AMLC at Securities and Exchange Commission (SEC) ay nagpapakita ng mga galaw sa pananalapi at ugnayan sa negosyo na, ayon sa komite, kailangang ikumpara sa kanyang mga deklarasyon sa paglipas ng panahon.

Para kay Chua, ang puna na masyadong pinapakialaman ng komite ang nakaraan ay hindi nauunawaan ang esensya ng imbestigasyon sa hindi maipaliwanag na yaman.

“Iyan ang dahilan. Paano mo masasabi na unexplained wealth kung hindi mo titingnan ang history?” tanong niya.

Tinugunan din niya ang alegasyong ang mga pagdinig ay isang uri ng pag-uusig, at sinabing ang mas malaking isyu ay hindi pa rin maipaliwanag ng panig ng Bise Presidente ang paglago ng kanyang yaman.

“Yun lang ang sinasabi nila, pero malinaw na may mga bagay na hindi nila maipaliwanag tungkol sa paglago ng kanilang yaman,” ani Chua.

Binigyang-diin ni Chua na hindi ang Kongreso ang naghain ng mga reklamo sa impeachment, kundi ang mga sektor ng relihiyon at mga non-government organization (NGO).

“Kami bilang mga miyembro ng Committee on Justice ay ginagawa lamang ang aming tungkulin upang suriin kung may basehan ang mga reklamong inihain,” pagtatapos ni Chua.