NANAWAGAN si Deputy Speaker David “Jay-Jay” Suarez ng Quezon sa House of Representatives na magsagawa ng congressional inquiry upang mapalakas ang kapangyarihan ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) sa pag-iimbestiga at pag-aksyon sa malalaking covered at kahina-hinalang mga transaksyon na minamarkahan ng mga institusyong pinansyal.

Ginawa ni Suarez ang pahayag matapos ihayag ng AMLC sa House Committee on Justice sa pagdinig ng impeachment noong Miyerkules na ang mga bank account ni Vice President Sara Z. Duterte at ng kanyang asawa ay na-flag dahil sa P6.77 bilyong halaga ng covered at kahina-hinalang mga transaksyon sa loob ng dalawang dekada mula pa noong 2005.

Gayunman, hindi malayang maibunyag ng AMLC kung sila ay kumilos o nagsagawa ng karagdagang imbestigasyon sa mga na-flag na transaksyon—kabilang ang kalikasan, pinagmulan, at mga tumanggap nito.

Para kay Suarez, malinaw na dapat suriin ng mga mambabatas kung natutupad pa ng konseho ang mandato nito at kung kinakailangan itong bigyan ng mas matibay na kapangyarihan upang imbestigahan at iulat ang money laundering, lalo na’t bilyun-bilyong piso ang na-flag na pumasok at lumabas sa mga account ng isang opisyal ng gobyerno mula pa noong 2005 nang tila walang naging aksyon upang ipaliwanag ang mga ito.

“Klarong-klaro na kailangan po natin tingnan ang AMLC kung sila po ba ay in tune pa rin sa makabagong mundo, kung ano pa ba ang kailangan natin gawin upang mas palakasin ang kanilang ahensya dahil dapat binabantayan nila yung mga ganitong mga transaksyon,” aniya.

“Kung titingnan po natin, simula 2005 pa pala, may mga ganito nang malalaking transaksyon na hindi po maipapaliwanag base sa mga dokumento,” dagdag niya.

Ayon kay Suarez, ang nararapat na komite—maaaring ang Committee on Banks and Intermediaries o iba pang panel—ay dapat magsagawa ng sariling imbestigasyon upang mapalakas ang operasyon ng AMLC sa hinaharap.

Sa pagdinig, humingi ng paglilinaw ang mga miyembro ng komite sa AMLC hinggil sa kategorya ng 417 transaksyon ni Duterte mula 2005 hanggang 2026 na nagkakahalaga ng P3.92 bilyon, gayundin ang naiulat na P791 milyong hindi matukoy na covered at kahina-hinalang mga transaksyon.

Ipinaliwanag ni AMLC Executive Director Ronel Buenaventura na sa panahong sakop ng pagsusuri, maliit pa lamang ang konseho at kulang sa imprastraktura upang maayos na maikategorya ang mga ulat ng covered at kahina-hinalang transaksyon.

Dagdag niya, ang P791 milyong hindi matukoy na transaksyon ay nangangahulugang hindi matukoy ng AMLC kung alin ang cash inflow at alin ang outflow—tanging ang paggalaw lamang ng pera ang kanilang naitala.

“Noong nagsimula ang AMLC, maliit pa lang po at ‘yung system niya na para tumanggap ng report ay hindi pa nakakapag-categorize kung inflow o outflow. Ang nakikita lang o natatanggap na report ay kung may gumalaw,” paliwanag ni Buenaventura.

Bagama’t hindi nakapagbigay ng kongklusyon ang AMLC hinggil sa mga transaksyon nina Duterte at ng kanyang asawa, kinumpirma nito na 18 sa mga transaksyon ng bise presidente mula 2008 hanggang 2015 ay tumutugma sa mga rekord na iniharap ni dating Senador Antonio Trillanes IV—na nagbibigay bigat sa kanyang mga pahayag sa harap ng komite.

Sa pagdinig noong Abril 22, tinutukan ng Committee on Justice ang mga dokumentong pinansyal ni Duterte, kung saan lumitaw ang higit sa sampung beses na pagtaas ng kanyang net worth mula 2007 hanggang 2024 na umabot sa P88.4 milyon, gayundin ang anim na sunod-sunod na taon mula 2019 na walang idineklarang cash o deposito sa bangko—na hindi tumutugma sa mga rekord ng AMLC.