NAPIGILAN ng Philippine National Police (PNP) noong Miyerkules ng gabi ang isa pang umano’y planong malawakang pamamaril matapos matukoy ang isang 14-anyos na babaeng estudyante sa Grade 10 ng Tolosa National High School sa Leyte, ayon kay Kalihim Juanito Victor C. Remulla ng Department of the Interior and Local Government (DILG).

Ayon sa kalihim, agad na nagtungo ang mga tauhan ng PNP Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) sa tahanan ng estudyante matapos ipabatid ni Senador Bam Aquino na may kumakalat na impormasyon sa Tacloban tungkol sa isang nalalapit na malawakang pamamaril.

Nangyari ito apat na araw matapos ang insidente kung saan dalawang lalaking estudyante na may edad 14 at 15 ang namaril, ikinamatay ng tatlo nilang kapwa estudyante at ikinasugat ng 20 iba pa.

Sinabi ni Sec. Remulla na natagpuan ng CIDG Regional Field Unit 8 at Anti-Cybercrime Group ang mga post sa Facebook ng dalagita na gumagamit ng alyas na “Jasmine,” kung saan nagbabala siya tungkol sa posibleng pamamaril o pananaksak sa paaralan sa Tolosa.

Isa sa kanyang mga post, na nakasulat sa lokal na wika, ay may kahulugang: “May utang kayo sa akin. Maghanda kayo, guguluhin ko ang paaralan… Maghanda na kung sino man ang masasaksak o mabaril. Wala kaming pakialam. Good luck sa inyo.”

Ayon kay Sec. Remulla, natuklasan ng CIDG na gumawa ang estudyante ng maraming Facebook account upang ikalat ang nasabing mensahe, na mabilis na kumalat sa social media at nagdulot ng pangamba sa mga estudyante, magulang, at publiko.

“Sinabi niya, nag-post na siya na may mangyayari sa school. Noong nalaman namin, inaktuhan agad namin,” ani Sec. Remulla sa mga mamamahayag sa Camp Crame.

Kalaunan ay binura ng estudyante ang kanyang mga Facebook post at account. Ayon sa DILG chief, nag-aatubili rin itong makipagtulungan dahil sa takot sa posibleng kahihinatnan ng kanyang ginawa. Dagdag pa niya, tumanggi rin ang mga magulang nito na magbigay ng impormasyon tungkol sa insidente.

Sinabi ni Sec. Remulla na tinitingnang posibleng motibo ng insidente ang mga personal at suliraning pampamilya.

“Matapos ang pakikipag-ugnayan sa kanyang pamilya at batay sa resulta ng imbestigasyon, mukhang napigilan na ang banta at wala na itong aktibong panganib. Wala ring ebidensya ng organisadong plano o pakikilahok ng ibang tao, at wala ring akses sa baril ang estudyante o ang kanyang pamilya,” ayon sa ulat ng PNP-CIDG na binanggit ni Remulla.

“Posibleng naimpluwensiyahan siya ng kamakailang pamamaril sa San Jose National High School. Maaaring biro lamang ito, ngunit maaari rin itong humantong sa karahasan,” dagdag niya.

Matapos ang insidente sa Tolosa, nanawagan si Sec. Remulla sa publiko na agad iulat sa 911 hotline ang anumang banta ng karahasan sa paaralan. Pinasalamatan din niya si Senador Aquino sa pagbibigay ng impormasyon.

“Ang panawagan ko sa lahat ng netizens, kung may makikita kayong anumang banta, nalalapit na panganib, o mga usapan at grupo na nagpaplanong gumawa ng karahasan o mass shooting, pakitawagan agad ang 911,” aniya.

Ayon pa kay Remulla, sa insidente ng pamamaril sa Tacloban City, isang guro ang tumawag sa 911 isang minuto matapos magsimula ang pag-atake, at dumating ang mga rumespondeng awtoridad sa loob lamang ng limang minuto.

Panawagan sa Kongreso: Panuntunan sa pagmamay-ari ng baril baguhin

Sinabi ni Sec. Remulla na napansin niya ang ilang kakulangan sa batas matapos ang insidente sa Tacloban City. Dahil dito, hinimok niya ang Kongreso na repasuhin ang Implementing Rules and Regulations (IRR) ng Republic Act No. 10591 o Comprehensive Firearms and Ammunition Regulation Act of 2013, lalo na sa usapin ng responsableng pagmamay-ari ng baril.

“May milyun-milyong gun owners sa Pilipinas pero napakababa ng kanilang pananagutan. Sa nangyari sa Tacloban, kinuha ang baril ngunit sibil lamang ang kaso at walang kriminal na pananagutan ang may-ari. Kaya nananawagan ako sa mga gun owner at tagapagtaguyod ng responsableng pagmamay-ari ng baril na tulungan tayong gumawa ng mga bagong batas na magpapataw ng pananagutan sa mga may hawak ng baril. Nakamamatay na sandata ito at hindi maihahambing sa pagpapahiram lamang ng sasakyan,” aniya.

Sa kaso ng 14-anyos na estudyanteng gumamit ng 9mm service pistol ng kanyang tiyahin na isang pulis na nakatalaga sa Police Regional Office 8, sinabi ni Remulla na maaari lamang itong maharap sa kasong malversation at wala itong kriminal na pananagutan sa ilalim ng kasalukuyang batas.

“Dapat nakatago nang maayos ang baril at walang ibang makakahawak nito. Alam ng dalawang bata kung saan kukunin ang baril,” dagdag niya.

Sinabi rin niyang irerekomenda niya sa Kongreso na baguhin ang IRR ng RA 10591 at lagyan ng kriminal na pananagutan ang ilegal na paglilipat o pagpapagamit ng baril.

“Dapat maging responsable ang mga may-ari ng baril at managot sa kanilang mga aksyon. Sa nangyaring ito, wala kaming maisampang kaukulang kaso sa ilalim ng batas. Dapat may kriminal na pananagutan ang mga taong ito at lahat ng lisensiyadong gun owner ay dapat maging responsable sa paghawak at pagtatago ng kanilang baril,” aniya.

Tuluyang pagsara sa mararahas na computer games hiniling

Nanawagan din si Sec. Remulla sa pamahalaan at Kongreso na pag-aralan ang permanenteng pagbabawal o pagpapasara sa mga computer at online games na nagtataguyod ng karahasan.

Ito ay matapos pansamantalang harangin ng pamahalaan ang gaming application na Gorebox dahil sa paunang imbestigasyon na nagpapakitang nilalaro ito ng mga suspek sa insidente sa Tacloban City.

Ang Gorebox ay isang laro kung saan maaaring “sirain ng mga manlalaro ang anumang nais nila” at makilahok sa marahas na labanan gamit ang iba’t ibang uri ng armas at pampasabog.

“Naniniwala ako na ang mga larong nagtataguyod ng karahasan ay dapat permanenteng ipagbawal. Dinadala nito ang mga kabataan sa konsepto ng kamatayan, karahasan, at pagpatay,” aniya.

Sinabi rin niya na maaaring ginaya lamang ng estudyante sa Tolosa ang nangyari sa San Jose National High School.

“Iyan ang delikado. Sa mga video game, parang napakadaling pumatay ng tao. Kaya pakiusap, gamitin ang 911. Kahit kaunting senyales lamang, anumang nakababahalang mensahe sa post o chat, agad tumawag sa 911. Itinuturing naming seryoso ang bawat banta,” aniya.

Sinabi rin ni Sec. Remulla na sinusuportahan niya ang panawagang ibaba ang edad ng kriminal na pananagutan kasunod ng mga kamakailang insidente sa bansa.

Binanggit niya ang mga kaso ng mga drug courier na 14-anyos lamang at hindi maaaring kasuhan sa korte dahil sa kanilang edad.

“Inirerekomenda ko sa Kongreso na gumawa ng mas komprehensibong batas tungkol sa juvenile justice. Sa tingin ko, hindi edad ang pinakamahalaga. Alam ng bata na hindi siya makakasuhan at mapapalaya rin siya sa ilalim ng batas, kaya kailangan ng pagbabago,” aniya.

Dagdag pa niya, hindi rin praktikal para sa mga tagapagpatupad ng batas na kapkapan at siyasatin ang lahat ng gamit ng mga estudyanteng pumapasok sa paaralan. Sa kaso ng Tacloban City, kung saan may humigit-kumulang 2,800 estudyante, hindi dapat sisihin ang mga guro sa nangyari.

“Dapat kolektibong responsibilidad ito. Kapag may naiulat na pambubully, kailangang agad itong iparating sa punong-guro,” aniya.