BINALIKAN ni House prosecutor Joel Chua ng Maynila nitong Sabado ang pambungad na presentasyon ng prosekusyon sa Article I ng impeachment case laban kay Bise Presidente Sara Z. Duterte.

Aniya, pinatunayan ng unang dalawang testigo mula sa Land Bank of the Philippines (LandBank) na pitong tseke na nagkakahalaga ng kabuuang ₱612.5 milyon ang nagmula sa pampublikong pondo at na-encash.

Sa kanyang pagdalo sa Saturday News Forum sa Dapo Restaurant sa Quezon City, sinabi ni Chua na sinimulan ng Senate Impeachment Court noong nakaraang Miyerkules ang pagdinig sa ebidensiya ng prosekusyon kaugnay ng Article I, na tumatalakay sa umano’y maling paggamit, maling paglalaan, at iregular na liquidation ng confidential funds, matapos nitong tapusin ang presentasyon sa Article IV, na may kinalaman sa umano’y grave threats ni Duterte.

“Noong Wednesday ay nasaksihan po natin ang pagpapalit ng article dito sa Impeachment Court, from Article IV, which is ’yung grave threat na tapos na po iyon, kaya tayo po ay tumungo naman sa panibagong usapin, which is Article I, confidential fund,” ani Chua.

Ayon sa kanya, sinimulan ng prosekusyon ang pagtalakay sa Article I sa pamamagitan ng testimonya nina retiradong opisyal ng Land Bank na sina Violeta Constantino at Nenita Camposano, na dating namuno sa mga sangay ng bangko sa Shaw Boulevard at Department of Education (DepEd), ayon sa pagkakasunod.

“Noong Wednesday po, ’yung una po naming dalawang testigo na ipinrisinta ay ’yung dalawang testigo na naging department manager or branch manager ng dalawang LandBank branches,” aniya.

Nagpatotoo si Constantino hinggil sa apat na tseke na tig-₱125 milyon na nakapangalan kay Office of the Vice President (OVP) Special Disbursing Officer Gina Acosta. Samantala, nagpatotoo si Camposano tungkol sa tatlong tseke na tig-₱37.5 milyon na nakapangalan naman kay DepEd Special Disbursing Officer Edward Fajarda. Ang dalawang serye ng tseke ay nagkakahalaga ng ₱500 milyon at ₱112.5 milyon, ayon sa pagkakasunod.

“Dito po napatunayan po natin, unang-una, ’yung pondo ay galing po sa public fund,” ani Chua.

Pinatunayan ng unang mga testigo ang proseso ng pagproseso at pag-encash ng mga tseke, ngunit hindi sila nagpatotoo kung saan napunta ang salapi matapos itong mailabas sa kanilang mga sangay o kung paano ito ginamit sa huli. Ang mga tanong na ito ay inaasahang sasagutin ng mga susunod na testigo at mga dokumentaryong ebidensiya.

Sinabi ni Chua na si Acosta ang nag-encash ng mga tseke ng OVP at sinamahan siya ni Lemuel Ortonio sa sangay ng Shaw Boulevard. Si Fajarda naman ang nag-encash ng mga tseke ng DepEd.

“Ang nag-withdraw po sa OVP, si Ms. Gina Acosta, kasama si Lemuel Ortonio … at dito naman po sa DepEd, si Mr. Edward Fajarda bilang Special Disbursing Officer,” aniya.

Binalikan din ni Chua ang mga terminong lumutang habang nagtatanong ang mga senator-judges sa mga dating opisyal ng bangko.

“Dito nasaksihan din natin ’yung mga naglabasang salita na ‘unusual,’ ‘suspicious.’ Iyon po ’yung mga laging matunog na kataga na nabanggit during the time na nagtatanong po ang ating mga senador,” aniya.

Mahalaga ang pagkakaibang ito: Inilarawan ni Constantino na hindi pangkaraniwan (unusual) ang laki ng cash encashments ng OVP, ngunit nilinaw niyang hindi ito itinuring ng bangko bilang suspicious o kahina-hinala. Gayundin, sinabi ni Camposano na hindi pangkaraniwan para sa DepEd ang mga encashment na tig-₱37.5 milyon. Gayunman, ang mga paglalarawang ito ay hindi nangangahulugang may natuklasang labag sa batas ang mga transaksiyon.

Nakatakdang magpatuloy ang paglilitis sa Lunes, kung kailan inaasahan ng prosekusyon ang susunod na yugto ng presentasyon ng ebidensiya para sa Article I. Ayon kay Chua, tatlo pang katao ang pinadalhan ng subpoena: dalawa mula sa Commission on Audit (CoA) at isa mula sa House archives.

“By Monday, magtutuloy na naman po ’yung ating usapin dito sa impeachment trial at mayroon na po tayong tatlong sina-subpoena. Dalawa po ay galing sa COA at ’yung isa naman po sa archive,” aniya.

Sinabi ni Chua na ang isa sa mga testigo mula sa CoA ay dating state auditor, habang ang isa naman ay kasalukuyang state auditor. Inaasahang ililipat ng kanilang testimonya ang pokus ng kaso mula sa mekanismo ng pag-encash ng mga tseke tungo sa opisyal na pagsusuri sa mga rekord ng confidential funds, alinsunod sa mga magiging pasya ng impeachment court.

Para kay Chua, naitala na sa paglilitis sa pamamagitan ng pambungad na testimonya ng mga opisyal ng bangko ang lawak at paulit-ulit na pag-convert ng pampublikong pondo sa salapi.

“Buong ₱125 million, apat na beses winithdraw; at dito naman po sa DepEd, tatlong beses na worth ₱37.5 million ay winithdraw in cold cash,” ani Chua.