SINABI ni House prosecutor Joel Chua ng Maynila nitong Sabado na mahalaga sa pagsusulong ng transparency ang pagpayag ni Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr. sa Bureau of Internal Revenue (BIR) na isumite ang tax records ni Bise Presidente Sara Z. Duterte, at maaari rin itong magsilbing ebidensiya na makatutulong sa alinmang panig sa kanyang impeachment trial.

Sa kanyang pagdalo sa Saturday News Forum sa Dapo Restaurant sa Quezon City, binigyang-diin ni Chua na hindi pa niya nakikita ang nilalaman ng mga rekord at hindi niya maaaring sabihin na ang pagsusumite ng mga ito ay awtomatikong magpapalakas sa kaso ng prosekusyon hinggil sa umano’y hindi maipaliwanag na yaman.

“Well, napakahalaga nito dahil dito makikita na,” ani Chua nang tanungin tungkol sa awtorisasyon ng Pangulo.

Noong Hulyo 20, pinagbigyan ng Senate Impeachment Court ang pagpapalabas ng subpoena para sa partikular na tax records, mga bank records sa piso, at mga rekord ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) kaugnay ng Article II ng impeachment case. Inaakusahan sa artikulong ito si Duterte ng umano’y pag-iipon ng yaman na hindi umano naaayon sa kanyang legal na kita—isang alegasyong maaari niyang tutulan sa harap ng korte.

Noong Hulyo 30, isinumite ng BIR sa impeachment court ang mga hinihinging tax records matapos makuha ang pahintulot ng Pangulo.

Ayon kay Chua, ang legal na pagsusumite ng mga rekord ay magbibigay-daan upang masuri ng magkabilang panig at ng hukuman ang tunay na nilalaman ng mga ito.

“Unang-una, kung wala ka namang tinatago, hindi ka naman siguro dapat matakot dito sa pagbukas nitong box kung saan ang nilalaman nito ay ’yung kanilang ITR,” aniya.

Saklaw ng mga tax records ang kay Duterte at sa kanyang asawa na si abogado Manases “Mans” Carpio. Pinahintulutan ng korte ang pagsusumite ng tax records ni Duterte mula 2007 hanggang 2021 upang magsilbing batayan sa pagsusuri ng kanyang mga ari-arian, transaksiyon, at interes sa negosyo sa panahon ng kanyang kasalukuyang termino—hindi upang magdagdag ng bagong impeachable offense o magpasya kung may kakulangan sa pagbabayad ng buwis.

Sinabi ni Chua na mahalaga rin ang pahintulot ng Pangulo dahil ang impormasyon ng mga nagbabayad ng buwis ay protektado laban sa hindi awtorisadong pagbubunyag sa ilalim ng National Internal Revenue Code.

“Pangalawa, for purposes of transparency, kasi nagiging legal issue ito para at least hindi na magkaroon ng kulay o magkaroon ng doubt as to the legality ng pagbukas ng box,” aniya.

“So at least noong nagbigay na ng authority ang ating Pangulo, tapos na ’yung usapin pagdating sa legality nitong box na ito,” dagdag pa niya.

Tinukoy ni Chua ang awtoridad ng BIR na isumite ang mga protektadong tax records. Gayunman, ang pahintulot ng Pangulo ay hindi nangangahulugang awtomatiko nang magiging pampubliko o tatanggapin bilang ebidensiya ang mga rekord. Ang Impeachment Court pa rin ang magpapasya kung paano maaaring suriin, iharap, at tanggapin ang mga ito bilang ebidensiya matapos mabigyan ng pagkakataon ang prosekusyon at depensa na maghain ng kanilang mga pagtutol.

Ang magkahiwalay na bank records at AMLC documents na ipinatawag sa pamamagitan ng subpoena ay saklaw din ng umiiral na mga pananggalang sa batas. Kailangang patunayan ng prosekusyon ang kaugnayan at halaga ng mga ito bilang ebidensiya kapag iniharap na ang Article II, habang maaaring kuwestiyunin ng depensa ang interpretasyon, pagiging katanggap-tanggap, o bigat ng mga ito bilang ebidensiya.

Nang tanungin kung ang pagkuha ng tax records ay tiyak na magpapalakas sa kaso laban kay Duterte, tumanggi si Chua na manghula.

“Hindi ko naman masasabing mapapalakas dahil hindi ko naman alam kung ano ang nandoon,” aniya.

Ayon sa kanya, maaaring patunayan ng mga dokumento ang mga alegasyon ng prosekusyon, ngunit maaari rin nitong ipakita na ang kinukuwestiyong kita o mga transaksiyon ay nagmula sa legal na pinagkukunan at naideklara nang maayos. Dahil dito, hinikayat ni Chua ang publiko na huwag agad magbigay ng konklusyon bago pa man masuri at pormal na maiharap ang mga rekord.

“Kaya nga sabi ko, it works both ways,” aniya.

Para kay Chua, ang pagbubukas sa pagsusuri ng mga ebidensiyang pinansyal ay magbibigay rin kay Duterte ng pagkakataong patunayan na ang kanyang idineklarang kita, mga buwis, at mga ari-arian ay naaayon sa mga rekord.

“Kung wala naman silang tinatago, wala naman dapat ikatakot,” ani Chua.