INAPRUBAHAN ng House Committee on Ways and Means noong Martes ang isang kapalit na panukalang batas na magbibigay ng kapangyarihan kay Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr. (PBBM) na pansamantalang suspindihin o bawasan ang excise tax sa mga produktong petrolyo upang maprotektahan ang mga Pilipino laban sa patuloy na pagtaas ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado, lalo na sa gitna ng tumitinding tensyon sa Gitnang Silangan.

Pinagsasama ng panukalang ito ang 15 panukalang batas at dalawang joint resolution, kabilang ang House Bill (HB) No. 8292 na inihain nina Speaker Faustino “Bojie” G. Dy III at Ilocos Norte Rep. Ferdinand Alexander “Sandro” A. Marcos. Layunin nitong bigyan ang Pangulo ng pansamantalang kapangyarihan na suspindihin ang excise tax sa fuel sa panahon ng pambansa o pandaigdigang krisis sa ekonomiya.

Isinama rin sa panukala ang HB No. 5779 na inihain ng dating Speaker at Leyte Rep. Ferdinand Martin G. Romualdez, na naglalayong alisin ang excise tax sa fuel sa pamamagitan ng pag-amyenda sa Republic Act No. 10963 o Tax Reform for Acceleration and Inclusion (TRAIN) Law.

Idineklara ni Marikina City Rep. Miro Quimbo, tagapangulo ng komite, na aprubado ang substitute bill matapos ihain ni Manila Rep. Rolando Valeriano, isa sa mga vice chair ng komite, ang mosyon para sa pag-adopt nito at walang miyembrong tumutol.

Iminungkahi rin ni Valeriano ang pag-apruba ng kaukulang committee report at ang agarang paghahain nito sa House Bills and Index Service. Naaprubahan din ito nang walang pagtutol, kaya maipapasa na ang panukala sa plenaryo para sa deliberasyon.

Sa ilalim ng panukala, na naglalayong amyendahan ang National Internal Revenue Code, maaaring suspindihin o bawasan ng Pangulo ang excise tax sa mga produktong petrolyo batay sa rekomendasyon ng Development Budget Coordination Committee (DBCC) at sa koordinasyon ng Department of Energy.

Ang DBCC ay binubuo ng Department of Budget and Management, Department of Finance, Department of Economy, Planning, and Development, at Office of the President, habang nagsisilbing tagapayo ang Bangko Sentral ng Pilipinas.

Maaaring gamitin ang kapangyarihang ito kung ang average na presyo ng Dubai crude oil, batay sa Mean of Platts Singapore (MOPS), ay umabot o lumampas sa $80 kada bariles sa loob ng isang buwan bago ilabas ang utos ng suspensyon.

Maaari rin itong ipatupad kung magdeklara ang Pangulo ng pambansang emergency o kalamidad na nagdudulot ng hindi pangkaraniwang pagtaas ng presyo ng petrolyo sa mga gasolinahan, ayon sa sertipikasyon ng energy secretary.

Ang suspensyon o pagbawas ay maaaring ilapat sa mga partikular na produktong petrolyo at maaaring ipatupad bilang buong suspensyon o bahagyang pagbaba ng excise tax rate.

Ang anumang suspensyon ay epektibo hanggang anim na buwan at maaaring palawigin hanggang kabuuang isang taon, kung aaprubahan ng Kongreso.

Ang kapangyarihang ito na ibibigay sa Pangulo ay mananatiling umiiral hanggang Disyembre 31, 2028.

Inaatasan din ng panukala ang Pangulo, sa pamamagitan ng finance secretary, na magsumite ng ulat sa Kongreso sa loob ng 15 araw mula sa paglabas ng utos ng suspensyon at bawat buwan pagkatapos nito, na maglalaman ng mga batayan ng desisyon, tinatayang mawawalang kita ng gobyerno, at inaasahang epekto nito sa inflation, presyo ng fuel, at aktibidad ng ekonomiya.

Bago aprubahan ang panukala, ipinaliwanag ni Quimbo kung bakit ginawa itong amendatory bill sa halip na House resolution.

Ayon sa kanya:

“Para sa record, sa ngayon, sa takbo ng mga pangyayari, mayroon nang presidential certification of urgency, kaya halos wala nang pagkakaiba kung ito ay House resolution o bill.”

Dagdag pa niya, bilang isang abogado, kapag inaamyendahan ang tax code, mas mainam na gawin ito sa pamamagitan ng batas, dahil ang House resolution ay maaaring magkaroon ng hindi malinaw na bisa.

Ipinaliwanag din ni Quimbo na ang House resolution ay karaniwang nagpapahayag lamang ng polisiya o sentimyento ng Kamara, at walang kaparehong legal na lakas tulad ng isang amendatory law.

Binigyang-diin niya na ang panukala ay limitadong delegasyon ng kapangyarihang lehislatibo sa Pangulo, isang mekanismong ginagamit na noon pa ng Kongreso sa ilalim ng tax code.

Aniya:

“Ito ay simpleng delegasyon ng kapangyarihang lehislatibo, na maraming beses nang ginawa ng Kongreso. Sa katunayan, sa parehong probisyon ng Section 148, mayroon nang ganitong delegasyon.”

Ayon pa kay Quimbo, malinaw ang mga safeguard sa panukala kung kailan at paano magagamit ng Pangulo ang kapangyarihang ito.

“Malinaw ito. Una, may iisang pamantayan — ang presyo ng MOPS. Pangalawa, ang paggamit ng kapangyarihang ito ay hindi maaaring lumampas sa anim na buwan, bagaman maaari itong palawigin hanggang isang taon, at hindi ito maaaring lumampas sa 2028,” paliwanag niya.

“Pangatlo, maaari lamang ipatupad ng Pangulo ang suspensyon kung may tiyak na rekomendasyon hindi lamang mula sa isa, dalawa, o tatlong opisyal, kundi mula sa anim na miyembro ng Gabinete na magkakasamang magsasabing kailangan itong gawin,” dagdag pa ni Quimbo.