KINUWESTYON nina Senator-Judges Francis “Kiko” Pangilinan, Raffy Tulfo, Erwin Tulfo at Panfilo “Ping” Lacson ang paggamit at dokumentasyon ng confidential funds ng Office of the Vice President matapos sabihin ni OVP Assistant Secretary at Assistant Chief of Staff Lemuel Ortonio na wala siyang personal na kaalaman sa ilang detalye ng mga transaksyon.

Sa ika-19 na araw ng impeachment trial ni Vice President Sara Duterte noong Miyerkules, Agosto 26, sinabi ni Pangilinan na batay sa mga testimonya, umabot sa ₱122 milyon ang cash na ipinamahagi mula Disyembre 2022 hanggang Setyembre 2023 sa mga informant na nagsagawa umano ng surveillance work at binigyan ng reward upang bumili ng gamot.

“From December 2022 to September 2023, a total of 122 million pesos in cash was distributed to perhaps hundreds of informants after doing surveillance work, was given rewards, and they purchased medicines. Tama po?，” tanong ni Pangilinan.

“Based on the information that was shared to me by the Security Officer, Sir,” sagot ni Ortonio.

Nang tanungin kung bakit gamot ang kailangan ng mga informant, sinabi ni Ortonio na hindi niya alam. Ayon sa impormasyong ibinigay sa kanya, iyon umano ang pangangailangang inilapit ng mga informant o agents.

Nilinaw ni Pangilinan na pera, hindi mismong gamot, ang ibinigay.

“Pero hindi ninyo alam kung talagang gamot ang binili?” tanong niya.

“I would have no idea Sir on the implementation, Sir,” sagot ni Ortonio.

Tinanong din ni Pangilinan kung bakit hindi kinuwestiyon ni Ortonio ang proseso gayong chairman siya ng OVP Bids and Awards Committee at pamilyar sa procurement requirements para sa regular na pagbili ng gamot.

Sinabi ni Ortonio na nalaman lamang niya ang concern tungkol sa medicines at food supplies nang matanggap ng OVP ang Audit Observation Memorandum noong Oktubre 2023.

Tinanong din ni Pangilinan ang tungkol sa ₱112 milyon na halaga ng goods o supplies.

“So, hindi mo rin alam na yung 112 million pesos worth of goods, anong goods yun?” tanong niya.

“I would have no personal knowledge, Sir, on the specifics of the supplies, Sir,” sagot ni Ortonio.

Pinunto ni Pangilinan na may dalawang master’s degrees si Ortonio, graduate ng Ateneo at chairman ng BAC bago tanungin kung maituturing niyang karaniwan ang proseso.

“So you find this process na medicines ang binibigay bilang reward sa mga informant, pero hindi medicines, pera, sila ang bibili ng medicines, 122 million in a period of 9 months, for you that is usual?” tanong ni Pangilinan.

“Kung sa pagkakaintindi ko po sir and based po sa understanding ko po sa JMC Sir. I would say so, Sir,” sagot ni Ortonio.

Sumunod na kinuwestiyon ni Raffy Tulfo ang malaking halagang iniugnay sa gamot para sa mga informant at ang kakulangan ng personal na kaalaman ni Ortonio sa mga transaksyon.

Tinanong ni Raffy Tulfo kung “sakitin” ba ang mga informant ng OVP dahil sa halagang iniulat na ginamit para sa medicines.

Sinabi ni Ortonio na wala siyang personal na kaalaman sa mga detalye at umaasa lamang siya sa impormasyong ibinigay sa kanya ni Col. Raymund Lachica, dating OVP security officer na paulit-ulit na nabanggit sa mga testimonya kaugnay ng confidential funds.

Iginiit ni Raffy Tulfo na responsibilidad ni Ortonio bilang opisyal ng OVP na malaman ang detalye ng mga transaksyon.

“It’s unbelievable. It defies logic talaga, really, sir. You are not really making sense at all,” sinabi ni Raffy Tulfo.

Tinanong din niya kung bakit confidential funds ang ginamit para sa gamot sa halip na humingi ng tulong sa Department of Health.

Sa pagdududa kung talagang gamot ang binili gamit ang pera, sinabi ni Raffy Tulfo: “Malay mo bumili ng drugs.”

Sinabi ni Ortonio na wala siyang personal na kaalaman sa aktuwal na implementation at hindi niya kayang magkomento sa “wisdom” sa likod ng paggamit ng confidential funds.

Uminit ang palitan nang sabihin ni Raffy Tulfo na dapat isaalang-alang ni Ortonio ang pagbibitiw.

“Sayang po ’yung pagkatalino mo rito. Nakakahiya po dun sa mga eskwelahan kung saan ka nag-aral at nag-graduate,” sabi ni Raffy Tulfo.

Tumugon si Ortonio na hindi niya nagustuhan ang pahayag at sinabing ginagawa lamang niya ang kanyang trabaho bilang empleyado ng OVP batay sa mga tungkulin at limitasyong ibinigay sa kanya.

Sa hiwalay na interjection, tumutok naman si Erwin Tulfo sa audit rules at sa papel ni Lachica.

Sinabi ni Erwin Tulfo na sa ilalim ng Joint Memorandum Circular No. 2015-01, ang confidential funds na ginagamit bilang rewards sa civilian informants ay dapat direktang ibayad bilang salapi at hindi sa pamamagitan ng pamamahagi ng gamot, pagkain o household items.

“Did you understand Commission on Audit (COA) rule that while confidential funds allow payment of rewards to civilian informants, it cannot be done through broad distributions of medicine, food, or household items? If it is a reward, it must be a direct financial payout, not physical goods,” tanong ni Erwin Tulfo.

Tinukoy din niya ang COA Notice of Disallowance na sumaklaw sa ₱73.3 milyon mula sa 2022 confidential funds ng OVP.

Ayon kay Erwin Tulfo, kabilang dito ang ₱24.93 milyon para sa medicines at ₱34.85 milyon para sa iba’t ibang goods na naitala bilang intelligence rewards at kasama sa halagang na-disallow ng COA.

Hindi tinukoy sa mga detalyeng inilahad kung ano ang bumubuo sa natitirang bahagi ng ₱73.3 milyon.

Hinimok din ni Erwin Tulfo ang prosecution at defense na iharap si Lachica bilang testigo matapos paulit-ulit na mabanggit ang kanyang pangalan sa mga testimonya tungkol sa confidential-fund transactions.

Sinabi ni Ortonio na nagkaroon ang OVP ng audit compliance issues at nagsumite ang tanggapan ng formal explanations at intelligence reports bilang tugon sa mga hinihingi ng COA.

Nagbukas naman si Lacson ng hiwalay na usapin nang ikumpara niya ang budget allocations para sa regular programs at confidential funds ng OVP noong 2022 at 2023.

Pinuna niya ang tila magkakahawig na descriptions sa physical at financial plans para sa dalawang taon.

“Hindi ba ito insulto sa common sense?” tanong ni Lacson, habang sinasabing ang ilang entries ay mistulang “copy-paste” na kakaunti o halos walang pagbabago.

“I think it’s stupid,” sabi niya.

Ang mga pahayag ay pagtataya ni Lacson sa pagkakahawig ng mga entries at hindi finding ng COA o ng impeachment court.

Sa magkakahiwalay na interjections, kinuwestiyon ng mga senator-judge ang paggamit at dokumentasyon ng confidential funds, ang kaalaman ni Ortonio sa mga transaksyon, at ang pagsunod umano ng OVP sa mga patakaran sa medicines, goods at rewards sa informants.