MAS marami nang ebidensya ang kalakip ngayon sa reklamong impeachment laban kay Bise Presidente Sara Z. Duterte kaysa noong nakaraang taon, na nagbibigay ng mas matibay na bigat sa kasong kasalukuyang sinusuri ng House Committee on Justice habang tinutukoy ng mga mambabatas kung may sapat na batayan upang ito ay isulong.

Sinabi ni San Juan Representative Ysabel Maria Zamora, bise tagapangulo ng House Committee on Justice, nitong nakaraang weekend na mas marami nang sumusuportang materyales ang reklamo ngayon kumpara noon, kahit nananatiling halos magkapareho ang mga sinasabing impeachable offenses na binanggit noon at ngayon.

“Sa katunayan, mas marami na pong ebidensya ngayon dahil may nadagdag, may nadagdag na attachments doon sa complaint. Nakita na natin ang mga impeachable offenses noong nakaraang taon; kahalintulad ang mga ito sa mga binanggit ngayong taon. At tulad ng tiniyak ko sa aking mga kasamahan, mayroon pong kaso,” ani Zamora sa Saturday News Forum sa Dapo Restaurant sa Quezon City.

Kinilala niya na ang impeachment ay hindi maiiwasang maganap sa isang politikal na kapaligiran, lalo na’t papalapit na ang susunod na halalan, ngunit iginiit niya na unti-unting nakikita ng mga miyembro ng komite na ang proseso ay nakabatay sa tunay na dahilan at hindi lamang sa mga walang basehang paratang o haka-haka.

“Buweno, siyempre, dahil paparating na nga po ang susunod na halalan, aminado kami na ito ay isang prosesong politikal. Ngunit habang nagpapatuloy tayo, naniniwala ako na nakikita ng ating mga kasamahan ang layunin na ipinaglalaban ng mga miyembro ng Committee on Justice,” ani Zamora.

“Paminsan po may nagtatanong sa atin kung may ebidensya ba, may punto ba ito, may kaso ba? At sinabi ko, tulad ng dati, pareho naman po ang kaso,” dagdag pa niya.

Habang patuloy ang mga tanong kung maaaring magpatupad ang House panel ng eksepsyon sa bank secrecy law sa paghawak ng impeachment proceedings, iginiit ni Zamora na maaaring saklaw din ng naturang exemption ang gawain ng komite, kahit hindi ito ganap na malinaw sa batas.

“Sa totoo lang, hindi po malinaw iyon. Ngunit dahil nakasaad naman ang impeachment proceedings, at ang nangyayari sa House of Representatives ay impeachment proceedings, naniniwala ako na saklaw tayo o kabilang tayo sa exemption sa bank secrecy law,” pahayag ni Zamora.

Kasabay nito, tinutulan niya ang inaasahang pagtutol mula sa mga abogado ng Bise Presidente, at sinabing natural lamang na kuwestiyunin ng mga ito ang proseso at ang naunang desisyon ng komite na sapat sa porma at substansya ang mga reklamo.

“Sa anumang kaso, siyempre sasabihin ng abogado ng respondent na maghahain sila ng kaso dahil kuwestiyonable ang proseso sa Committee on Justice at sinasabing may depekto ang aming pagdedeklara na ito ay sufficient in form at sufficient in substance,” ani Zamora.

Sinabi rin niya na hindi basta-basta ginawa ng komite ang naturang desisyon, kundi masusing sinuri ang mga reklamo at ginawa ito sa harap ng publiko.

“Siyempre sasabihin po nila iyon dahil sila ang abogado ng respondent, hindi po ba. Ngunit gaya ng nakita ng lahat, inisa-isa namin muli ang mga probisyon at mga talata ng bawat reklamo. Ang dalawang reklamo ay idineklara naming sapat sa porma dahil nakita natin na may verification, may endorsement, naroon ang mga pangalan ng mga partido, kumpleto at may listahan,” paliwanag niya.

“Tungkol naman sa sufficiency in substance, sinabi natin na mayroon dahil ang kailangan lamang ay ang paglalahad ng mga katotohanan na magpapakita ng mga impeachable offenses. Mayroon tayong listahan ng mga impeachable offenses at nakita natin ang paglalahad ng mga katotohanan o ultimate facts,” dagdag ni Zamora.

Ipinaliwanag din ni Zamora ang pagkakaiba ng dapat matukoy ng komite sa yugtong ito at ng mga ebidensyang maaari pang iharap sa mga susunod na pagdinig.

“Ibig sabihin, ano ba ang mismong ginawa ng respondent? Nasa reklamo ba iyon? Hindi natin hinahanap dito ang tinatawag ng mga abogado na evidentiary facts—iyon ang mismong ebidensya.

Hindi pa iyon ang kailangan sa ngayon,” aniya.

“Ang kailangan lamang na nakasaad sa reklamo ay ang tiyak na kilos na ginawa ng respondent sa isang impeachment complaint. At nakita natin na nakalagay iyon. Kaya natin idinedeklara na sapat sa substansya. Napanood naman ng lahat ang proseso ng Committee on Justice kaya naniniwala kami na sinunod namin ang mga kinakailangan ng aming mga patakaran at ng Konstitusyon, hakbang-hakbang,” ani Zamora.

Sa kabila ng hindi pagdalo ni Duterte sa unang pagdinig, nilinaw ni Zamora na maaari pa ring lumahok ang Bise Presidente sa mga susunod na pagdinig habang tinatalakay ng komite ang usapin ng probable cause.

“Ngunit tulad ng aming sinabi, sa mga susunod na pagdinig ay maaari siyang makilahok, maaari siyang lumahok sa pamamagitan ng kanyang abogado, at susundin namin ang Konstitusyon, ang mga patakaran, at ipagkakaloob sa kanya ang nararapat na due process ayon sa itinakda ng Korte Suprema sa desisyon sa Duterte,” diin ni Zamo