ANG impeachment trial sa Senado laban kay Vice President Sara Z. Duterte ay maaaring magbago sa pananaw ng publiko at sa magiging resulta ng mga survey hindi lamang para kay Duterte mismo kundi pati na rin sa mga senator-judges, kanyang mga kaalyado, at mga miyembro ng House prosecution team habang ang paglilitis ay nagiging pambansang pagsubok sa paghusga sa pulitika, ebidensya, at tiwala ng publiko.

Ayon kay Cleve V. Arguelles, pangulo ng WR Numero at isang political scientist na dalubhasa sa pag-aaral ng sentimyento ng publiko kaugnay ng impeachment process at iba pang kasalukuyang isyung pampulitika, sinabi niya sa Saturday News Forum sa Dapo Restaurant sa Quezon City na inaasahang makaaapekto ang paglilitis sa pananaw ng mga botante sa bawat pangunahing personalidad na sangkot dito.

“Kaya sa tingin ko, malaki po ang magiging epekto ng impeachment trial. Marami pong hindi tiyak, pero tiyak na lahat ng mga kalahok na sangkot — mula sa mismong Bise Presidente, hanggang sa kanyang mga kaalyado, majority at minority senator-judges, at maging ang prosecution team — ay magkakaroon ng panibagong pagtingin mula sa ating mga kababayan,” pahayag ni Arguelles.

Sinabi ni Arguelles na ang epekto ng paglilitis ay lalampas pa sa politikal na kinabukasan ni Duterte dahil parehong huhusgahan ng publiko ang prosecution at ang Senate impeachment court batay sa kung paano nila gagampanan ang kani-kanilang tungkulin.

“Pagdating naman po sa ibang mga personalidad, sa tingin ko ay malinaw na sa atin na para sa parehong House prosecutors at Senator-Judges, kung paano nila gagampanan ang kanilang papel sa impeachment court ay may epekto sa kanilang popularidad at suporta ng publiko,” paliwanag ni Arguelles.

Itinuro ng analyst ang mga nakaraang impeachment trial bilang patunay na naaalala ng mga botante kung paano kumikilos ang mga senator-judges kapag inihaharap na ang ebidensya.

“Halimbawa, mayroon po tayong nakita sa mga nakaraang impeachment trial na mga senador na malinaw na kumampi lamang sa kanilang kaalyado kahit pa may mga ebidensyang tila pinagtatakpan, tulad halimbawa sa impeachment trial ni Pangulong Estrada,” ani Arguelles.

Ang impeachment trial ni dating Pangulong Joseph Estrada noong 2000 at 2001 ay naging mahalagang yugto sa politika ng bansa, kung saan ang galit ng publiko dahil sa pagpigil sa paglalabas ng ebidensya ay nakatulong sa mga pangyayaring humantong sa kanyang pagpapatalsik sa puwesto.

Ayon kay Arguelles, ang aral mula sa mga nakaraang paglilitis ay ang mga boto sa impeachment at asal sa courtroom ay maaaring magdulot ng epekto na lampas pa sa loob ng Senado.

“May mga nanganganib sa sumunod na eleksyon dahil hindi nagustuhan ng publiko ang kanilang naging pagganap bilang senator-judges,” diin ni Arguelles.

Binanggit din niya na ang impeachment proceedings ay maaaring magbigay ng mas mataas na pagkilala sa mga mambabatas na mahusay ang pagganap sa harap ng publiko, lalo na yaong may tungkuling magpaliwanag ng ebidensya at ipagtanggol ang kaso.

“Mayroon ding mga House Prosecutors na nagkaroon ng national profile at malawak na suporta ng publiko dahil sa kanilang mahusay na pagganap,” dagdag ni Arguelles.