ANG pinuno ng isang ahensya ng gobyerno ang may agarang at pangunahing pananagutan sa pampublikong pondong nasa ilalim ng kanyang tanggapan, ayon kay Commission on Audit (COA) auditor Roderick Wamil sa pagdinig ng impeachment trial ni Pangalawang Pangulo Sara Z. Duterte noong Miyerkules.

Lumabas ang pahayag na ito matapos tanungin ni senator-judge Risa Hontiveros kung sino ang maaaring managot sa pondong pinangangasiwaan ng isang ahensya ng gobyerno. Una munang tinukoy ni Wamil ang mga opisyal at kawani na may pananagutan sa naturang mga pondo.

“Ang disbursing officer, accountant, treasurer, project officer, at ang head of the agency,” ani Wamil.

Pagkatapos nito, itinuon ni Hontiveros ang usapin sa pananagutang itinakda ng Government Auditing Code of the Philippines (Presidential Decree No. 1445) para sa pinuno ng ahensya.

“At tama po ba na sa ilalim ng batas na ito, partikular sa Sections 101 at lalo na 102, ang head of agency ay primary at immediate na responsable sa pondo ng kanyang ahensya?,” tanong ni Hontiveros.

“Opo,” tugon ni Wamil.

Ayon sa Section 101 ng PD 1445, ang bawat opisyal ng gobyerno na may tungkuling humawak o mag-ingat ng pampublikong pondo ay may pananagutan sa wastong pangangalaga nito. Samantala, itinatadhana ng Section 102 na ang pinuno ng isang ahensya ang agarang at pangunahing responsable sa lahat ng pondo at ari-arian ng pamahalaan na nasa ilalim ng kanyang ahensya.

Nakasaad din sa parehong batas na ang mga taong pinagkatiwalaan ng paghawak o pag-iingat ng naturang mga pondo ay may agarang pananagutan sa pinuno ng ahensya, nang hindi naaapektuhan ang kapangyarihan ng pamahalaan na papanagutin ang alinman sa mga sangkot.

Hiwalay namang itinatadhana ng Section 103 na ang isang labag sa batas na paggasta ay magiging personal na pananagutan ng opisyal o empleyadong mapatutunayang direktang responsable rito.

Mas maaga sa kanyang testimonya, kinilala ni Wamil ang mga lagda ni Duterte sa mga dokumentong may kaugnayan sa pagpaplano, paglalabas ng pondo (disbursement), accomplishment, at liquidation ng confidential funds ng Office of the Vice President (OVP) at Department of Education (DepEd).

Ayon kay Wamil, ang mga lagdang ito ay nagpapakita ng pag-apruba, sertipikasyon, o pagpapatunay ni Vice President Duterte sa nilalaman ng naturang mga dokumento.