KWINESTYON ng Commission on Audit (COA) kung sapat ang mga rekord na sumusuporta sa iniulat na buong paggamit ng Office of the Vice President sa P125 milyong confidential fund cash advance sa loob ng 11 araw.

Tinalakay ni dating COA state auditor Roderick Wamil ang findings noong Lunes sa Senate impeachment court habang naghaharap ang prosecution ng ebidensya sa Article I ng impeachment case laban kay Vice President Sara Duterte.

Itinatanggi ni Duterte na maling ginamit niya ang pampublikong pondo.

Nakasentro ang audit sa P125 milyong tsekeng may petsang Disyembre 20, 2022 at nakapangalan kay OVP special disbursing officer Gina Acosta.

Saklaw ng Physical and Financial Plan ng OVP ang fourth quarter ng 2022 o Oktubre hanggang Disyembre.

Disyembre 21 hanggang 31 lamang, o 11 araw, ang saklaw ng accomplishment at liquidation reports.

Sinabi sa Audit Observation Memorandum No. 2023-211, na may petsang Setyembre 14, 2023, na hindi matukoy mula sa mga rekord kung sapat ang batayan para sa iniulat na buong paggamit ng allocation sa naturang panahon.

Naka-address ang memorandum kay Duterte, na may attention kina Acosta at OVP chief accountant Julieta Villadelrey.

Sinabi ni Wamil na siya ang naghanda ng memorandum matapos makakita ng mga kakulangan sa mga dokumentong isinumite para sa audit.

“I drafted an Audit Observation Memorandum informing them of the deficiencies during the audit and requiring them to submit the documentation,” sinabi ni Wamil.

Sinuri ng COA ang Liquidation Report No. 2022-12-152, na may petsang Enero 10, 2023, at ang supporting records nito.

Nakalagay sa report na nagastos ang buong P125 milyon. Walang halagang ibinalik at walang reimbursement na hiniling.

Pinatunayan ni Acosta na tama ang impormasyong nakasaad sa report.

Pinatunayan naman ni Duterte na natupad ang layunin ng cash advance.

Pinatunayan naman ni Villadelrey na kumpleto at maayos ang supporting documents.

Nakasaad sa accomplishment report, na may approval din ni Duterte, na ginamit ang pera sa surveillance at monitoring mula Disyembre 21 hanggang 31, 2022.

Nakalista rito ang surveillance sa 132 lugar at “100% implementation of activities without untoward security-related incidents.”

Isang lump-sum amount na P125 milyon ang nakalagay sa report. Walang nakikitang breakdown ng gastusin para sa bawat lugar o aktibidad sa dokumentong ipinakita sa korte.

Sinabi ng COA na nakalagay sa Physical and Financial Plan ang “Good Governance Program” at ang ligtas na pagpapatupad ng mga inisyatiba ng OVP at confidence-building activities.

Ngunit ayon sa audit memorandum, hindi tinukoy ng plano ang partikular na confidential activities na magiging batayan ng mga disbursement.

Hindi rin umano nakasaad sa accomplishment report ang mga gastusin by object at ang confidential expenses sa ilalim ng mga kategoryang hinihingi ng Joint Circular No. 2015-01.

Inatasan ng COA ang OVP na magsumite ng documentary evidence of payment, mga paliwanag at supporting records upang patunayan ang iniulat na buong paggamit ng allocation sa loob ng 11 araw.

Tinukoy din sa memorandum ang Disbursement Voucher No. 2022-12-07222, na may petsang Disyembre 20, 2022.

Nakasaad sa voucher na para sa calendar year 2022 ang cash advance ngunit hindi nito sinabi kung para ito sa tatlong buwan, gaya ng nakalagay sa Physical and Financial Plan.

Sa ilalim ng Section 6.1.5 ng Joint Circular No. 2015-01, limitado sa pangangailangan para sa tatlong buwan ang cash advance at kailangang malinaw na nakasaad sa disbursement voucher ang tagal ng proyekto.

Hindi hinihingi ng probisyon na gastusin ang pera sa buong tatlong buwan. Ang audit issue ay kung sapat na ipinaliwanag at sinuportahan ng OVP ang iniulat na buong paggamit ng allocation sa loob ng 11 araw.

Inirekomenda sa memorandum na magsumite ang mga opisyal ng kinakailangang dokumento at paliwanag at mahigpit na sundin ng management ang joint circular sa mga susunod na confidential-fund transaction.

Binigyan ang OVP ng 15 calendar days mula sa pagtanggap ng memorandum upang magsumite ng komento.

Nauna nang napatunayan sa bank testimony na tumanggap si Acosta ng apat na halagang tig-P125 milyon mula Disyembre 2022 hanggang Hulyo 2023, o kabuuang P500 milyon.

Kinumpirma ng mga bank witness na ini-encash ang mga tseke, ngunit wala silang personal na kaalaman kung paano ginamit ang pera matapos itong mailabas sa bangko.

Tinukoy din ni Wamil ang pagkakaiba sa mga period at petsang nakasaad sa mga rekord at sinabing hindi malinaw na natukoy ang partikular na confidential activity na paglalaanan ng pondo.

Ipinapakita ng mga lagda na inaprubahan o pinatunayan ni Duterte ang ilang bahagi ng transaksyon. Hindi nito, sa sarili lamang, pinatutunayang personal niyang hinawakan ang pera, alam niya ang bawat underlying payment o sinadya niyang magpatunay ng maling impormasyon.

Maaari namang iharap ng defense ang mga sagot ng OVP, mga sumunod na dokumento at anumang kasunod na aksyon ng COA upang ipakita kung natugunan ang mga kakulangan.