NAGBABALA si Senate Minority Leader Vicente “Tito” Sotto III na ang isang kamakailang desisyon ng Korte Suprema ay maaaring gamitin ng ilang opisyal upang makaiwas sa impeachment, sa pamamagitan ng pagsasamantala sa mga teknikalidad sa proseso.

“Wala na tayong pwedeng ma-impeach,” dagdag babala pa niya.

Aniya, maaaring humina ang kapangyarihan ng Kongreso na papanagutin ang mga tiwaling opisyal kung mananatili ang interpretasyong ito ng Korte Suprema, na para sa kanya ay lubos na nakakatakot at nakakabahala.

Sa panayam kay Sotto na inilabas sa YouTube channel na Facts First, ipinaliwanag niya na ang Korte Suprema ay may tungkuling magpaliwanag ng batas, ngunit wala itong kapangyarihang baguhin ang anumang bahagi ng Konstitusyon.

“As far as I’m concerned,” ani Sotto, “the Supreme Court can only interpret the law but cannot amend any part of the Constitution.”

Binigyang-diin ni Sotto na ang impeachment ay pangunahing mekanismo ng pananagutan sa ilalim ng 1987 Konstitusyon. Ayon sa Saligang Batas, tanging ang Kamara ng mga Kinatawan ang may kapangyarihang magsimula ng impeachment, habang ang Senado ang may tanging awtoridad na humatol at magpasya sa kaso.

“Papano kung ‘yung Presidente nakikipag-deal sa China? Impeach siya kaagad, kaya binilisan ‘yan,” aniya, habang binabanggit ang ikatlong paraan ng impeachment na pinapayagan ng Konstitusyon—kung saan ang isang-katlo ng mga miyembro ng Kamara ay maaaring direktang magsumite ng Articles of Impeachment sa Senado. Ipinunto ni Sotto na ang probisyong ito ay sadyang inilaan para sa mga kagyat na sitwasyon.

Ngunit ayon sa kanya, nawalan ng bisa ang probisyong ito dahil sa desisyon ng Korte Suprema. “Wala na tayong pwedeng ma-impeach,” inulit ni Sotto.

Ipinaliwanag niyang sa ilalim ng bagong interpretasyon, kahit isang maagang reklamo—kahit walang sapat na batayan—ay maaaring magdulot ng “one-year bar rule,” na nagbabawal sa pagsusumite ng panibagong impeachment case sa loob ng 12 buwan.

Pinabulaanan din ni Sotto ang pahayag ni Justice Marvic Leonen na ang ilang impeachment complaints ay na-archive dahil sa adjournment ng Kongreso.

Aniya, “There was no adjournment… Walang na-archive ng February 5.” Binigyang-linaw niyang batay sa alituntunin ng lehislatura, nananatiling aktibo ang mga reklamo hanggang sa pinal na adjournment sine die ng sesyon.

Bilang tugon, nilagdaan ni Sotto ang isang resolusyon ng Senado na nagsasaad na bagama’t igagalang ang desisyon ng Korte Suprema, ito ay dapat ipatupad lamang sa mga susunod na kaso.

“Kaya ako sumama dito sa resolution na ito,” aniya. “I want the Constitution followed—both in letter and in spirit.”

Ibinahagi rin ni Sotto ang kanyang karanasan bilang beteranong mambabatas, at inalala na sa mga naunang taon niya sa Senado, palaging ginagawang batayan ng mga haligi ng lehislatura tulad ng mga Senador na sina Blas Ople, Ernesto Maceda, Miriam Defensor Santiago, Raul Roco, Edgardo Angara, Aquilino “Nene” Pimentel Jr., at mga kapanabayan niya tulad nina Senador Franklin Drilon, Sergio Osmeña III at Juan Ponce Enrile, ang Konstitusyon, lalo na sa mga impeachment proceedings at mga kritikal na isyu.

Iginiit niyang isinama ng mga bumalangkas ng Konstitusyon ang probisyong “one-third rule” upang tiyakin ang mabilis na aksyon laban sa mga matataas na opisyal na may kinakaharap na seryosong paratang.

Aniya, kung aalisin ang probisyong ito, malilimitahan ang kakayahan ng Kongreso na tumugon sa mga biglaang krisis.

Inaasahang tatalakayin ng Senado ang nasabing resolusyon sa darating na Agosto 6.