Pangulo hiniling na magkaroon ng ‘designated survivor’

UPANG matiyak ang tuluy-tuloy na pamumuno ng pamahalaan sa gitna ng matinding krisis, inihain ni Senador Panfilo “Ping” M. Lacson ang panukalang “Presidential Succession Act.”

Layunin ng naturang batas na mapunan agad ang posisyon ng Pangulo sakaling mangyaring sabay na mawala o mawalan ng kakayahang mamuno ang kasalukuyang Pangulo at ang mga pangunahing kahalili nito. Ayon sa kasalukuyang 1987 Konstitusyon, tanging ang Pangalawang Pangulo, Pangulo ng Senado, at Tagapagsalita ng Kamara ang kinikilala sa linya ng paghalili. Iminumungkahi ni Lacson na palawakin ito upang masaklaw maging ang pinakamalalang mga posibilidad.

Paliwanag ni Lacson, “This bill … seeks to provide an exhaustive line and order of succession in the event of death, permanent disability, removal from office, or resignation of the Acting President to ensure that the office of the President is never vacated even in exceptional circumstances.”

Batay sa panukala, kung hindi na magagampanan ng Pangulo at ng tatlong nakasaad sa Konstitusyon ang kanilang tungkulin, ang susunod na hahalili ay ang senador na may pinakamatagal na panunungkulan. Kung hindi rin ito maaari, ang pinakamatagal na miyembro ng Mababang Kapulungan ang susunod. At kung parehong wala, isang miyembro ng Gabinete na itinalaga ng Pangulo bago pa man ay siyang uupo bilang pansamantalang Pangulo.

Isinaad din sa panukala ang utos ng Konstitusyon na tungkulin ng Kongreso na bumuo ng mekanismo para sa pagpuno ng pagka-Pangulo kung sakaling mabakante ito sa paraang hindi sakop ng umiiral na probisyon.

Isa pang tampok ng panukala ay ang pagkakaroon ng sistemang “designated survivor.” Sa bawat mahalagang okasyong dadaluhan ng mga pangunahing lider ng bansa, kailangang magtalaga ang Pangulo ng isang miyembro ng Gabinete na itatago sa isang ligtas at lihim na lugar. Sa oras ng matinding insidente na maglalagay sa alanganin sa buhay ng mga nasa linya ng paghalili, ang “designated survivor” ang agad na gaganap bilang Acting President. Ang opisyal na ito ay poprotektahan ng Presidential Security Group.

Sakaling kailanganin, may kapangyarihan ang Acting President na gampanan ang lahat ng tungkuling ehekutibo ng Pangulo hanggang sa maitalaga ang bagong halal na lider. Ang mga desisyon ng pansamantalang Pangulo ay mananatiling may bisa maliban na lamang kung pawalang-bisa ng bagong halal na Pangulo sa loob ng 90 araw mula sa kanyang panunungkulan.

Ang panukala ay unang inihain noong Ika-18 Kongreso sa ilalim ng pangalan na “Designated Survivor” bill. Binigyang-diin ni Lacson na ang kanyang layunin ay institusyonal na kahandaan, hindi pamumulitika.

Sa harap ng mga halimbawa mula sa ibang bansa na may ganitong sistema, ang panukalang ito ay isang makabuluhang hakbang upang mapanatili ang katatagan ng pamahalaan at masiguro ang maayos na transisyon ng kapangyarihan sa panahon ng sakuna.