NANGAKO si Speaker Faustino “Bojie” Dy III na ipaglalaban niya ang pagpasa ng matagal nang hinihintay na Magna Carta para sa mga Barangay, na layuning bigyan ng nararapat na pagkilala, dangal, at kompensasyon ang mga opisyal ng barangay bilang ganap na empleyado ng pamahalaan, at hindi lamang mga boluntaryo.

Sa harap ng mahigit dalawang libong lokal na lider sa Liga ng mga Barangay sa Pilipinas National Congress, sinabi ni Dy na kabilang ang nasabing panukalang batas sa walong pangunahing prayoridad sa lehislatura ng Mababang Kapulungan at bahagi ng kanyang pangako na patatagin ang pundasyon ng pamahalaang lokal.

“Muli ko pong gustong sabihin sa inyo at iparating sa bawat isa sa inyo na amin pong ipaglalaban ang Magna Carta para po sa ating mga barangay,” pahayag ni Dy, na sinalubong ng masigabong palakpakan mula sa mga opisyal ng barangay.

Bilang dating opisyal ng barangay, si Dy ang may-akda ng House Bill No. 3533, na naglalayong magtatag ng Magna Carta para sa mga Barangay at kilalanin ang mga opisyal bilang regular na kawani ng gobyerno na may karapatan sa itinakdang suweldo, mga benepisyo, at seguridad sa pagreretiro.

Ang panukalang batas, kasama ng ilang katulad na mga panukala, ay kasalukuyang nasa House Committee on Local Government.

Tungkulin at Sakripisyo ng mga Opisyal ng Barangay

Ayon kay Dy, ang mga opisyal ng barangay ang may pinakamatinding responsibilidad sa serbisyo publiko—lagi silang handang tumugon sa mga emerhensiya, mamagitan sa mga alitan, at umalalay sa mga pamilyang nagluluksa, habang ipinapatupad ang mga pambansa at lokal na programa sa kabila ng kakulangan sa pondo at mababang honorarium.

Binigyang-diin din ni Dy na ginagampanan ng mga lider ng barangay ang tatlong pangunahing tungkulin ng pamahalaan—ehekutibo, lehislatibo, at hudisyal—bilang mga tagapagpatupad ng proyekto, mambabatas sa Sangguniang Barangay, at mga tagapamayapa sa pamamagitan ng Lupong Tagapamayapa.

Gayunpaman, sa kabila ng mga ito, patuloy pa rin umano silang tumatanggap ng maliit na allowance sa halip na regular na suweldo.

“Hanggang ngayon, hindi po natin matawag ang ating mga sarili o ating mga barangay kung ano ba talaga ang kalagayan at katayuan ninyo sa ating gobyerno,”
ani Dy.

“Kayo ba ay talagang totohanang nagtatrabaho sa ating gobyerno o voluntary pa rin ang inyo pong mga gawain?”

Nilalaman ng Panukalang Magna Carta

Layunin ng HB 3533 na kilalanin ang Punong Barangay, mga Kagawad ng Sangguniang Barangay, Kalihim, at Ingat-Yaman ng Barangay bilang regular na empleyado ng gobyerno na may karapatan sa itinakdang sahod, insurance, medical at dental coverage, retirement benefits, at iba pang benepisyo.

Sa ilalim ng panukala:

Ang Punong Barangay ay tatanggap ng suweldo na katumbas ng isang kasapi ng Sangguniang Bayan ng kanyang lungsod o munisipyo.

Ang mga Kagawad ng Barangay ay makatatanggap ng 80% ng nasabing halaga.

Ang Kalihim at Ingat-Yaman naman ay makatatanggap ng 75%.

Ang mga lungsod at munisipalidad ay bibigyan ng anim na buwan mula sa pagpapatibay ng batas upang tukuyin ang pinagkukunan ng pondo at magpatupad ng lokal na ordinansang magtatakda ng bagong istruktura ng suweldo.

Serbisyo at Autonomiyang Piskal

Ipinag-uutos din ng panukala ang pagkakaroon ng malinis na inuming tubig sa pamamagitan ng isang poso o deep well sa bawat 1,000 residente, at ang pagkakaroon ng pang-araw-araw na pampublikong transportasyon upang matiyak na walang komunidad ang maiiwan o mapuputol sa koneksyon.

Upang patatagin ang piskal na kalayaan ng barangay, awtomatikong ilalabas ang kanilang bahagi sa pambansang buwis, direktang ililipat ang pondo para sa kalsada at tulay, at bibigyan sila ng 25% ng lahat ng real property taxes na nakokolekta sa kanilang nasasakupan.

Bukod pa rito, 10% ng iba pang buwis at bayarin mula sa mga residente at negosyo sa barangay ay dapat ding ipasa sa pondo ng barangay.

Edukasyon at Kabuhayan

May probisyon din ang panukala para sa barangay scholarship grants, na nag-uutos sa bawat barangay na magpaaral ng kahit isang estudyante kada taon sa alinmang kursong bachelor’s degree, na sasaklaw sa tuition, bayarin, at allowance para sa libro, transportasyon, at iba pang pangangailangan.

Itinatadhana rin nito na bigyang prayoridad ang mga residente ng barangay sa mga trabaho sa mga proyektong pang-imprastruktura at pangkaunlaran sa kanilang lugar.

Upang maisulong ang pagsasarili sa kabuhayan, hinihikayat ng panukala ang pagtatatag ng mga kooperatiba sa bawat barangay at inaatasan ang mga lokal na pamahalaan na tulungan at suportahan ang mga ito.

Implementasyon at Pangangasiwa

Ang Department of the Interior and Local Government (DILG) at ang Department of Budget and Management (DBM) ang mangunguna sa paggawa ng mga panuntunang tagapagpatupad at sa pagsusumite sa Kongreso ng kinakailangang tantiyang badyet para sa suweldo, benepisyo, at iba pang probisyon.

Kapag naisabatas, ang Magna Carta para sa mga Barangay ay magiging pinakamalawak na reporma sa pamahalaang lokal mula noong Local Government Code ng 1991—isang makasaysayang batas na titiyak na ang mga opisyal ng barangay ay kikilalaning hindi bilang mga boluntaryo, kundi bilang mahahalagang haligi ng serbisyo publiko.