SUMIPOT sa Senado nitong Lunes si Senator Ronald “Bato” dela Rosa matapos ang ilang buwang pagkawala sa sesyon, dahilan upang uminit ang tensyon dahil sa presensya ng mga tauhan ng National Bureau of Investigation at ni former senator Antonio Trillanes IV, kasabay ng mga ulat at espekulasyon na maaaring may legal na hakbang laban sa kanya.

Ang dramatikong pagbabalik ni Dela Rosa ay naganap sa parehong araw na naghain ang mga police investigator ng subpoena kaugnay ng muling pagbubukas ng lokal na imbestigasyon sa umano’y extrajudicial killings noong panahon ng anti-drug campaign ng Duterte administration.

Mas lumaki ang eksena dahil kasabay nito ang malaking pagyanig sa liderato ng Senado, kung saan naupo si Senator Alan Peter Cayetano bilang bagong Senate President matapos mapatalsik si Senate President Vicente “Tito” Sotto III sa pamamagitan ng biglaang mosyon na ideklarang bakante ang mga posisyon sa liderato ng kapulungan.

Ayon sa mga ulat, 13 senador ang sumuporta sa pagpapalit ng liderato, dahilan upang matapos ang panunungkulan ni Sotto at mabuksan ang daan para mahalal si Cayetano bilang bagong Senate President.

Si Dela Rosa, na halos anim na buwan nang hindi pisikal na dumadalo sa mga sesyon ng Senado, ay lumitaw sa plenaryo at naging bahagi ng bilang na nagpalakas sa blokeng nagtulak sa pagpapalit ng liderato.

Ngunit mabilis na nauwi sa security standoff ang political drama matapos magreklamo si Dela Rosa sa presensya ng mga tauhan ng NBI at ni former senator Antonio Trillanes IV sa loob ng Senate premises.

Hiniling ni Dela Rosa sa Senate Sergeant-at-Arms na paalisin ang mga opisyal ng NBI sa paligid ng session hall. Kinuwestiyon din niya kung bakit umano pinayagan ng Senate security office na makapasok o manatili sa lugar ang mga tauhan ng NBI.

Ayon sa mga ulat mula sa Senado, kitang-kita ang galit ni Dela Rosa sa sitwasyon, lalo na matapos niyang sabihin na tinangka umano siyang pigilan ng mga tauhan ng NBI. Hiniling din niya kay Cayetano na paalisin sa Senado ang mga tauhan ng NBI at si former senator Antonio Trillanes IV.

Si Cayetano, na bagong upong Senate President, ay lumitaw ring dismayado sa sitwasyong pangseguridad at kumilos upang kontrolin ang tugon ng kapulungan.

Sinabi rin ni Cayetano na pinag-aaralan niya ang paghahain ng kinakailangang reklamo laban sa mga tauhan ng NBI at kay former senator Antonio Trillanes IV dahil sa umano’y panggugulo sa sesyon ng Senado.

Kalaunan ay isinailalim sa lockdown ang Senado, kung saan walang pinayagang makapasok sa premises, kabilang ang mga tauhan ng NBI at mga miyembro ng media.

Lalong pinatindi ng lockdown ang tensyon sa kapulungan, na kasalukuyan pa lamang nakabawi mula sa pagpapatalsik kay Sotto at pagluklok kay Cayetano bilang bagong Senate President.

Mas uminit ang sitwasyon dahil sa mga ulat at espekulasyon na maaaring may hakbang laban kay Dela Rosa kaugnay ng umano’y warrant mula sa International Criminal Court. Sinabi ni former senator Antonio Trillanes IV na mayroon siyang kopya ng ICC warrant laban kay Dela Rosa, ngunit nauna nang nilinaw ng mga opisyal ng gobyerno na hindi arrest operation ang hakbang ng CIDG.

Sinabi ni Interior Secretary Jonvic Remulla na ang subpoena ng PNP-CIDG ay hindi arrest warrant kundi kautusan para personal na humarap si Dela Rosa sa mga imbestigador.

Ayon kay Remulla, hiwalay sa ICC matter ang lokal na imbestigasyon at may kaugnayan ito sa umano’y extrajudicial killings noong panahon ni Dela Rosa bilang Davao City police chief, Davao regional police director at kalaunan bilang national police chief sa ilalim ni dating President Rodrigo Duterte.

Sa gitna ng mainit na palitan, pinabulaanan din ni former senator Antonio Trillanes IV ang pahayag ni Cayetano na wala pang senador na naaresto sa Senado. Tinukoy ni Trillanes ang sarili niyang kaso noong 2018, nang arestuhin siya matapos maglabas ng warrant ang Makati court kaugnay ng muling binuhay na rebellion case laban sa kanya.

Ipinapakita rin ng mga ulat na si Senator Leila de Lima ay inescort ng Senate security personnel sa Senate headquarters matapos maglabas ng arrest order ang korte noong 2017. Muling binuhay ng mga kasong ito ang usapin sa pagitan ng tradisyon ng Senado laban sa pag-aresto sa loob ng premises nito at mga court-ordered arrest laban sa sitting senators.

Paulit-ulit namang itinanggi ni Dela Rosa ang anumang pagkakasala.

Nauna nang umabot sa Senate office ni Dela Rosa ang subpoena, ngunit sinabi ng kanyang staff na hindi nila ito opisyal na tinanggap dahil wala silang awtoridad at wala silang instruksyon mula sa senador.

Dahil dito, napunta ang Senado sa gitna ng magkakasabay na krisis pampulitika at legal: ang pagpapatalsik kay Sotto, pag-akyat ni Cayetano, pagbabalik ni Dela Rosa, presensya ng NBI at ni former senator Antonio Trillanes IV, lockdown sa Senate premises, posibleng paghahain ng reklamo kaugnay ng umano’y panggugulo sa sesyon, at panibagong debate kung mayroon na bang sitting senator na naaresto habang nanunungkulan.

Sa pagtatapos ng araw, hindi na simpleng palit-liderato ang kinakaharap ng Senado. Isa na itong malawakang krisis na kinasasangkutan ng kapangyarihan, seguridad, pagpapatupad ng batas, naunang mga kaso at kinabukasang pulitikal ng isa sa pinakapinagkakatiwalaang tao ni dating President Duterte.