KWINESTYON ni Sen. Panfilo Lacson ang pagbibigay ng “allocable” funds sa mga mambabatas habang binubuo ang pambansang budget at nakagagambala din sa proseso at maaaring magbukas ng pagkakataon sa abuso at korapsyon.

Dapat gamitin ng mga senador at kongresista ang kanilang kapangyarihan sa budget sa authorization o legislative phase, kung kailan dinidinig ng Kongreso ang panukalang paggasta at maaaring magpasok ng mga amendment, at hindi habang inihahanda pa ito ng executive branch.

Ang budget preparation ay yugto kung kailan binubuo ang panukalang paggasta bago ito talakayin ng Kongreso. Ang authorization o legislation naman ang bahagi kung kailan dinidinig ng Kongreso ang panukalang budget at maaaring amyendahan ang mga partikular na item.

Tinukoy ni Lacson ang “allocables” bilang mga halagang iniaalok sa mga mambabatas para sa mga proyekto habang nasa budget preparation stage pa lamang.

“It doesn’t automatically mean may misuse kung may allocable. Pero it could open the floodgates sa abuse, sa corruption,” sabi ni Lacson.

Binanggit niya ang P11 bilyon, P8 bilyon, P6 bilyon at P4 bilyon habang tinatalakay kung gaano kalaki ang ilang allocation ngunit hindi niya tinukoy sa bahaging iyon ng panayam kung sinong mga mambabatas o alokasyon ang kaugnay ng bawat halaga.

Tinalakay ni Lacson ang isyu sa konteksto ng budget cycle, na sinabi niyang kinabibilangan ng preparation, authorization o legislation, implementation, accountability at oversight.

Nilinaw niyang hindi niya tinututulan ang pag-amyenda ng Kongreso sa panukalang budget habang ito ay dinidinig.

Ginamit ni Lacson ang salitang “insertion” sa pagtukoy sa mga amendment na nagdaragdag o nagbabago ng mga item sa budget.

Hindi niya sinabing mali ang lahat ng insertion, ngunit kinuwestiyon niya ang mga amendment na inilalarawan niyang self-serving.

Nakagagambala sa development planning na nagsisimula sa lokal na antas ang pakikialam ng mga mambabatas habang nasa budget preparation stage pa lamang, ayon sa senador.

Ayon kay Lacson, maaaring magkaroon ng kinatawan ang mga mambabatas sa barangay development councils at makilahok sa pagtalakay ng local development plans sa municipal at city levels.

Nagkakaroon ng problema kapag nababale-wala ang output ng regional development councils pagsapit ng panukalang budget sa Kongreso.

“Parang ito yung descendant ng pork barrel,” sabi niya.

Naalala niyang noong una niyang termino sa Senado, karaniwang P200 milyon ang nakalaan sa bawat senador at P120 milyon o P70 milyon naman sa bawat kongresista.

Ayon kay Lacson, lump-sum allocations ang dating sistema at maaari lamang tukuyin ang mga partikular na proyekto matapos maisabatas ang pambansang budget. Sinabi niyang kalaunan ay idineklarang labag sa Konstitusyon ng Korte Suprema ang naturang sistema.

Kinuwestiyon din ni Lacson ang terminong “leadership fund,” na sinabi niyang naitanong na niya sa isang naunang Blue Ribbon hearing.

Sinusuri din niya ang mga proposed insertion sa budget deliberations, partikular sa Department of Public Works and Highways, Department of Agriculture at Department of Transportation.

“Yung karamihan diyan hindi nakakalusot. Maski alam kong insertion ng congressman, kinakat ko yan para i-augment sa institutional amendments na nakabayaan, hindi napasama sa NEP for some reason,” sabi niya.

Ang NEP ay National Expenditure Program, ang panukalang pambansang spending plan na dinidinig ng Kongreso.