INAPRUBAHAN ng Senado nitong Lunes sa ikatlo at huling pagbasa ang panukalang nagpapalawak sa pagbabawal sa pagpigil sa mga pasyente, kanilang mga kamag-anak, kinatawan, tagapag-alaga at mga bagong silang na sanggol dahil sa hindi nabayarang hospital bill o gastusing medikal.

Layunin ng Senate Bill No. 1511 na amyendahan ang Republic Act No. 9439, na nagbabawal sa pagpigil sa mga pasyente sa mga ospital at medical clinic dahil sa hindi pagbabayad ng hospital bill o gastusing medikal.

Palalawakin ng panukala ang pagbabawal upang masaklaw ang “any other similar facility” at tahasang isama ang hindi nabayarang professional fees.

Ipagbabawal din sa mga ospital at katulad na pasilidad ang pagpigil sa mga kamag-anak, kinatawan o tagapag-alaga kapalit ng pagpapalabas sa pasyente. Sa mga maternity case, saklaw din ng pagbabawal ang mga bagong silang na sanggol.

Sinabi ni Senadora Risa Hontiveros, principal author at sponsor ng panukala, na hindi dapat mauwi sa pagpigil sa mga pasyente o kanilang pamilya ang hindi nabayarang gastusing medikal.

“The answer to unpaid medical debt cannot be to hold a patient, a newborn child, a family member, or the remains of a loved one against their will,” ani Hontiveros. “Debts can be paid, but the dignity and freedom of Filipinos should not be used as collateral.”

Sa ilalim ng panukala, pahihintulutang makalabas ang mga pasyenteng ganap o bahagyang gumaling ngunit walang kakayahang bayaran ang kanilang gastusin sa ospital, kabilang ang professional fees at mga gamot.

Maaari silang lumagda sa promissory note, o nakasulat na pangakong babayaran ang natitirang obligasyon.

Kapag nakapagsumite ng promissory note, maaari ring hingin ng pasyente ang agarang pagbibigay ng medical certificate, discharge summary, mga reseta at iba pang dokumentong kailangan sa kanyang paglabas.

Nagtatakda rin ang panukala ng ilang paraan upang matiyak ang pagbabayad ng natitirang obligasyon, kabilang ang mortgage sa real o personal property, garantiya ng co-maker at pagtatalaga ng ilang loan proceeds o benepisyo mula sa Social Security System o Government Service Insurance System.

Pinapayagan din nito ang guarantee letters mula sa mga tinukoy na ahensya ng pamahalaan. Para sa indigent at financially incapacitated patients, maaaring gamitin ang guarantee letter mula sa Department of Social Welfare and Development o Department of Health.

Hindi naman oobligahing lumagda sa promissory note ang indigent senior citizens na iniendorso ng medical social services office ng ospital sa DSWD.

Sa kaso ng namatay na pasyente, ipag-uutos ng panukala ang agarang pagpapalabas ng labi sa mga naiwang kamag-anak nang hindi hinihingi ang bayad. Dapat ding agad ibigay ang death certificate at iba pang dokumentong kailangan sa paglilibing, pagkuha ng benepisyo o legal na proseso.

Nagtatakda rin ang panukala ng mga parusa sa mga lalabag.

Kapag nahatulan, maaaring makulong nang anim na buwan at isang araw hanggang dalawang taon at apat na buwan ang lumabag na opisyal o empleyado ng ospital, medical clinic o katulad na pasilidad, pagmultahin ng ₱100,000 hanggang ₱300,000, o kapwa patawan ng pagkakakulong at multa.

Kung ang paglabag ay ginawa alinsunod sa umiiral na polisiya ng ospital o klinika o sa utos ng management, maaaring makulong nang apat hanggang anim na taon ang responsableng direktor o opisyal, pagmultahin ng ₱500,000 hanggang ₱1 milyon, o kapwa patawan ng mga parusa.

Ayon sa panukala, tatlong paulit-ulit na paglabag sa ilalim ng naturang polisiya o utos ay maaaring humantong sa pagbawi ng Department of Health sa lisensya ng pasilidad para mag-operate.