INIHANTULAD ni House prosecutor Joel Chua ng Maynila nitong Sabado ang mga katanungang bumabalot sa confidential funds ni Bise Presidente Sara Z. Duterte sa pangunahing usapin ng pananagutan na ibinunyag ng fertilizer fund scam: kung ang inilabas na pondo ng bayan ay maaaring matunton sa tunay na mga tumanggap, aktuwal na mga aktibidad, at kongkretong resulta.

Sa kanyang pagdalo sa Saturday News Forum sa Dapo Restaurant sa Quezon City, sinabi ni Chua na ang susunod na yugto ng kaso ng prosekusyon ay lilipat mula sa usapin ng pag-encash ng mga tseke, na napatunayan noong nakaraang Miyerkules, patungo sa pagsusuri ng Commission on Audit (CoA) sa mga naging paggasta.

“Magte-testify po ’yung COA. Ito po ’yung sumuri ng confidential fund, kung saan po ginamit,” ani Chua.

Ang Artikulo I ng impeachment ay nag-aakusa kay Duterte ng maling paggamit, maling paglalaan, at iregular na liquidation ng ₱612.5 milyon sa confidential funds—₱500 milyon sa ilalim ng Office of the Vice President (OVP) at ₱112.5 milyon sa ilalim ng Department of Education (DepEd). May pagkakataon si Duterte na kuwestiyunin ang mga alegasyon at iharap ang ebidensiya ng depensa sa impeachment court.

Ayon kay Chua, makatutulong ang testimonya ng mga auditor upang matukoy kung ang paggasta ay sumunod sa pinagsamang mga alituntunin ng pamahalaan na nagtatakda ng mga patakaran sa paglalaan, pagpapalabas, paggamit, pag-uulat, at pag-audit ng confidential at intelligence funds.

“Dito po, titingnan natin kung ’yung paggamit po ay nasa tama ayon sa Joint Circular na inilabas kung paano gagamitin dapat ’yung confidential fund,” aniya.

Nauna nang dininig ng korte ang testimonya nina dating LandBank branch managers Violeta Constantino at Nenita Camposano hinggil sa apat na tseke ng OVP na tig-₱125 milyon at tatlong tseke ng DepEd na tig-₱37.5 milyon. Pinatunayan ng kanilang testimonya ang proseso ng pagproseso at pag-encash ng mga tseke, ngunit hindi nito naipakita kung saan napunta o paano ginamit ang perang na-withdraw.

Nang tanungin kung kailangan pa bang ipatawag ang dalawang koronel na nabanggit sa pagdinig ng Kamara upang ipaliwanag ang nangyari sa perang umano’y ipinasa sa kanila, sinabi ni Chua na hindi na ito kinakailangan para sa partikular na puntong nais patunayan ng prosekusyon tungkol sa pananagutan. Aniya, ang confidential funds ay maaari lamang hawakan ng mga awtorisadong custodians.

“Ito po ’yung hindi na kailangan, dahil the mere fact na inabot mo ’yung pera doon sa hindi naman dapat o awtorisadong humawak ng pondo ng confidential fund, doon pa lang mayroon nang problema. ‘Pag sinabi mong SDO, Special Disbursing Officer, siya ang may tangan, siya ang may pananagutan,” ani Chua.

Iginiit ni Chua na ang pinuno ng ahensiya at ang Special Disbursing Officer (SDO) ang may pananagutang magpaliwanag kung nagamit ang pondo para sa layuning pinaglaanan nito. Aniya, masusing sisiyasatin ng prosekusyon ang usaping ito sa pamamagitan ng mga susunod na testigo at mga dokumentaryong ebidensiya.

Binigyang-halimbawa rin niya ang fertilizer fund scam upang ipakita ang pagkakaiba ng isang lehitimong programa ng pamahalaan at ng umano’y maling paggamit ng pondong inilaan para rito.

“Alalahanin ninyo ’yung fertilizer scam. May pondo ’yung fertilizer, ’yung programa ng gobyerno. Magandang programa po ’yan. Talaga namang kinakailangan na mayroong programa para sa ating mga magsasaka,” ani Chua.

“Pero pag ito po’y naglabas ng pondo at hindi po makita kung saan ginamit—parang ghost, ghost fertilizer,” dagdag pa niya.

Batay sa opisyal na mga natuklasan ng Senado sa kontrobersiyal na ₱728-milyong fertilizer fund, natuklasan ang malawakang overpricing at mga diumano’y benepisyaryong hindi naman nakatanggap ng anumang pataba. Sa hiwalay na kaso kaugnay ng fertilizer fund, binanggit din ng Office of the Ombudsman ang paggamit ng mga pekeng resibo at sertipikasyon na nagpapakitang walang naipamahaging pataba.

Ipinunto ni Chua na ang paghahambing ay nakatuon sa pangunahing usapin ng pananagutan. Ang pagkakaroon ng lehitimong layunin at ang pagpapalabas ng pondo ay hindi sapat na patunay na nagamit ito nang tama. Dapat pa ring tumugma ang mga sumusuportang dokumento sa tunay na mga tumanggap, aktuwal na mga aktibidad, at benepisyong naibigay sa publiko.

“Ganoon din po dito. Ito po, may purpose. Kaya po ito binigay, may purpose. Dapat magamit po sa purpose,” ani Chua.

Sinabi niyang maghahain pa ang prosekusyon ng karagdagang mga testigo at ebidensiya upang matukoy kung may mga naging pagkukulang, habang magkakaroon naman ng pagkakataon ang depensa na kuwestiyunin ang mga ebidensiya ng prosekusyon at iharap ang sarili nitong paliwanag.

“Wala pa po tayong sinasabi, wala pa po tayong hinusgahan. Iyon po ay obligation namin na mapatunayan pa,” paglilinaw ni Chua.