MULING nanawagan si Senator Risa Hontiveros sa administrasyon na kumilos gamit ang legal at diplomatikong paraan upang panagutin ang China sa patuloy na agresyon at pagkawasak ng kalikasan sa West Philippine Sea (WPS).

Sa pamamagitan ng kanyang Proposed Senate Resolution No. 85, hiniling ng senadora na ipatigil ang mga mapanganib na aksyon at igiit ang pagbabayad ng reparations para sa pinsalang idinulot na.

Ipinabatid sa resolusyon ang serye ng mga insidente na nagpalala sa tensiyon.

Para kay Hontiveros, hindi lamang usaping pangseguridad ang mga insidenteng ito kundi banta rin sa yamang dagat.

Batay sa isang pag-aaral noong 2012 na inilathala sa Ecosystem Services, tinatayang may halagang USD 353,429 kada ektarya ang coral reef ecosystems.

Dahil dito, ipinunto ng resolusyon na aabot sa ₱33 bilyon ang taunang pinsala dulot ng China—o katumbas ng halos ₱396 bilyon mula nang magsampa ng arbitration case ang Pilipinas noong 2013.

Binigyang-diin ng senadora na ang pagbabayad-danyos ay makatutulong hindi lamang upang muling buhayin ang marine ecosystems kundi magbibigay rin ng suporta sa pangkalahatang sosyo-ekonomikong kalagayan at pagbangon ng bansa mula sa pandemya.

Ang hakbang na ito ay pagpapatuloy ng mas maagang mga inisyatiba ni Hontiveros. Noong 2020, naghain siya ng resolusyon (PSR No. 369) na nananawagan ng reparations at muling binigyang-diin ang desisyon ng Permanent Court of Arbitration noong 2016 na nagbasura sa malawak na maritime claims ng China at kumondena sa pinsalang ekolohikal.

Gayunpaman, hindi ito kinikilala ng Beijing.

Kaakibat din ng resolusyon ang tinatawag na “transparency initiative” na inilunsad ng Maynila noong 2023 upang lantaran at tuluy-tuloy na ibunyag ang mga pananalakay ng China bilang bahagi ng counter-gray-zone strategy.

Dahil dito, mas tumibay ang defense cooperation ng Pilipinas sa mga kaalyado tulad ng Estados Unidos at nakabuo ng joint patrols at kasunduan sa iba pang bansa gaya ng Japan.

Dagdag pa rito, iginiit ni Hontiveros na hindi dapat matakot ang Pilipinas na gamitin ang lahat ng ligal na mekanismo upang maprotektahan ang ating karapatan. Aniya, may malinaw na batayan sa internasyonal na batas para obligahin ang China na managot sa pinsalang dulot nito. Ipinaliwanag pa niya na kung nagkaroon ng pagkakataon ang ibang bansa—gaya ng Estados Unidos na nagbayad ng danyos matapos makapinsala sa Tubbataha Reef—ay dapat ding ipatupad ang parehong prinsipyo laban sa China.

Higit pa riyan, sinabi ni Hontiveros na ang paghabol sa reparations ay hindi lamang tungkol sa pagbabalik ng sigla ng ating mga coral reef at yamang dagat, kundi pati na rin sa pagbibigay ng mas maliwanag na hinaharap para sa mga mangingisda at komunidad na direktang apektado ng pagkasira ng WPS.