KINUMPIRMA ni dating Department of Education (DepEd) Undersecretary Michael Wesley Poa noong Miyerkules na walang confidential funds ng DepEd na ibinigay sa Armed Forces of the Philippines (AFP) para sa Youth Leadership Summits (YLS) na binanggit sa mga sertipikasyong militar na isinumite sa Commission on Audit (COA).

Ginawa ni Poa ang pag-amin bilang hostile witness sa impeachment trial ni Vice President Sara Z. Duterte, na nagsilbing kalihim ng edukasyon nang gumastos ang DepEd ng P112.5 milyon mula sa confidential funds noong 2023.

Nang hilingin sa kanya ng private prosecutor na si Benjamin “Jay” Tolosa Jr. na kumpirmahin na walang confidential funds ng DepEd na ibinigay sa AFP para sa YLS, sumagot si Poa: “Yes, sir. I confirm that.”

Pinagtibay ng testimonya ang mga naunang pahayag nina Army officers Col. Manaros Boransing II at Col. Magtangol Panopio na ang YLS ay isang regular na aktibidad ng militar at na hindi nakatanggap ang kanilang mga yunit ng confidential funds ng DepEd para sa mga aktibidad na saklaw ng kanilang mga sertipikasyon.

Naalala rin ni Poa na sinabi ng mga opisyal ng AFP na hindi nila alam noong inilabas nila ang mga sertipikasyon na gagamitin kalaunan ang mga dokumento kaugnay ng liquidation ng confidential funds ng DepEd.

“I remember them saying that, sir,” patotoo ni Poa.

Naalala rin niya na ipinaliwanag ng isa o dalawa sa mga opisyal ng militar na karaniwang ibinibigay ang naturang mga sertipikasyon sa mga ahensiyang lumalahok sa YLS.

Pagkatapos ay itinuon ng prosekusyon ang pagtatanong sa dahilan kung bakit ginamit ang mga sertipikasyon ng AFP upang suportahan ang tugon ng DepEd sa isang Audit Observation Memorandum (AOM) tungkol sa mga reward na umano’y ibinayad sa mga confidential informer.

Nagpatotoo si Poa na ang kanyang interpretasyon noon ay nakatulong umano sa militar ang impormasyong nakuha ng DepEd sa pamamagitan ng pagbabayad ng mga reward upang matukoy ang mga lugar para sa mga aktibidad nito.

Ngunit paulit-ulit niyang kinilala na wala siyang personal na kaalaman na ito nga ang aktuwal na nangyari.

“That is just my interpretation of the certification,” sabi ni Poa.

“Whether or not that is indeed the case, I really do not have personal knowledge of it,” dagdag niya.

Kinumpirma rin ni Poa na nang dati siyang tanungin kung saan nagmula ang sinasabing ugnayan sa pagitan ng impormasyon mula sa confidential fund at mga aktibidad ng AFP, inilarawan niya ito bilang kanyang “theory.”

“Yes, sir,” patotoo ni Poa.

Sa kanyang tugon sa COA noong Abril 17, 2024, sinabi ni Poa na ang mga financial reward ay ibinigay sa mga informer para sa mga lead o impormasyong umano’y nagbigay-daan sa DepEd na bumuo ng mga target na programa at intervention laban sa recruitment, violent extremism at iba pang kriminal na aktibidad.

Binanggit sa tugon ang apat na sertipikasyon ng AFP bilang ebidensiya ng “success of various programs, projects, and activities directly resulting from the information provided by informers.”

Ngunit sa pagtatanong, kinilala ni Poa na hindi niya personal na alam kung anong partikular na impormasyon ang ibinigay ng mga informer o kung ang impormasyong iyon ay aktuwal na humantong sa mga aktibidad ng AFP na binanggit sa mga sertipikasyon.

Kinumpirma rin niya na wala siyang personal na kaalaman kung paano ginamit sa operasyon ang confidential funds ng DepEd at naging sangkot lamang siya matapos matanggap ang audit observation ng COA at ihanda ang tugon ng ahensiya.

“Any involvement that you had with respect to confidential funds, it started when you received the AOM?” tanong ni Tolosa.

“When I received the AOM, yes, sir,” sagot ni Poa.

Sinabi ni Poa na kumonsulta siya kay DepEd special disbursing officer Edward Fajarda, na nagturo sa kanya kay dating Undersecretary Nolasco Mempin para sa mga dokumentong nagpapakita ng sinasabing tagumpay ng mga aktibidad na konektado sa paggastos ng confidential fund.

Kinumpirma rin ni Poa na si Mempin mismo ay walang personal na kaalaman kung paano ginamit ang confidential funds.

Kalaunan ay ibinigay ni Mempin ang mga sertipikasyon ng AFP na ikinabit ni Poa sa tugon ng DepEd sa COA.

Kinukuwestiyon ng prosekusyon kung talagang naitatag ng mga sertipikasyong iyon ang kinakailangang ugnayan sa pagitan ng mga reward na ibinayad sa mga informer, ng impormasyong umano’y nakuha at ng matagumpay na mga aktibidad na binanggit sa liquidation ng DepEd ng confidential funds.

Sa gayon, malinaw na pinag-iba ng testimonya ni Poa ang pagkakaroon ng YLS at ang aktuwal na paggamit ng confidential funds ng DepEd: isinagawa ang mga aktibidad ng militar, ngunit walang confidential funds ng DepEd na ibinigay sa AFP para sa mga ito.

Nananatiling usapin kung anong mga partikular na operasyon o aktibidad ang aktuwal na pinondohan ng P112.5 milyon na confidential funds ng DepEd at kung sapat na naitatag ng mga dokumentong isinumite sa COA kung saan napunta ang pera.

Ang P112.5 milyon ay bahagi ng unang Article of Impeachment na nag-aakusa kay Duterte ng umano’y maling paggamit, maling paglalaan at iregular na liquidation ng confidential funds.