TWO thirds ang itinakda ng Konstitusyon para sa conviction sa impeachment — hindi isang nakapirming numerong 16 — ang puntong kapwa binigyang-diin nina Senator-Judges Erwin Tulfo at Vicente Sotto III habang dinidinig ng Senate impeachment court nitong Miyerkules ang challenge sa voting threshold sa paglilitis kay Vice President Sara Duterte.

Sa oral arguments, iginiit ni Tulfo na mahalaga ang mismong wording ng Article XI, Section 3(6), na nangangailangan ng concurrence ng two-thirds of all the Members of the Senate para sa conviction.

Ang argumento ni Tulfo: fraction ang isinulat ng framers, hindi ang numerong 16. Kaya habang hindi nagbabago ang constitutional requirement na two-thirds, maaaring magbago ang numerical equivalent nito depende sa bilang ng mga senator-judge na legal na dapat isama sa denominator.

Kaparehong punto ang binigyang-diin ni Sotto sa kanyang pagtatanong — na two-thirds ang constitutional standard at hindi isang numerong tahasang itinakda na 16 para sa lahat ng sitwasyon.

Sa buong 24-member Senate, ang two-thirds ay 16. Ito ang batayan ng July 6 ruling ni Presiding Officer Francis Escudero na kailangan ang 16 affirmative votes upang ma-convict si Duterte. Sinabi ni Escudero na ang literal na pagbasa sa constitutional provision, kasama ang 24-member composition ng Senado, ay humahantong sa 16-vote threshold.

Ngunit hindi kinukuwestiyon ni Tulfo ang two-thirds requirement mismo.

Ang kanyang challenge ay kung sino ang dapat bilangin sa all the Members of the Senate kapag may mga senador na hindi makalahok sa trial o final judgment.

Nauna nang sinabi ni Tulfo na may ilang senator-judge na wala sa proceedings dahil sa magkakaibang dahilan — kabilang ang detention, medical leave abroad at isang senador na hindi nasa kustodiya ng Senado — kaya hiniling niyang linawin kung ang denominator ay awtomatikong mananatiling 24.

Nagbabala rin siya na kung mananatiling nakapirmi ang denominator sa 24 kahit maraming senador ang hindi makaboto, maaaring magkaroon ng tinawag niyang acquittal by default kung hindi na mathematically maabot ang kinakailangang boto.

Nilinaw naman ni House prosecutor Chel Diokno ang hiwalay na bahagi ng constitutional argument: ang two-thirds requirement na pinag-uusapan ay nasa Article XI at partikular na para sa impeachment.

Sa kanyang paliwanag, hindi dapat basta gamitin bilang katumbas na halimbawa ang ibang constitutional voting requirements, gaya ng mga probisyon sa suspension o expulsion ng isang miyembro ng Senado o congressional action kaugnay ng martial law, dahil magkakaiba ang wording at constitutional purpose ng mga probisyong iyon.

Dito naghihiwalay ngunit nagtatagpo ang mga argumento.

Ang punto nina Tulfo at Sotto ay mathematical at textual: two-thirds ang constitutional command, hindi ang numerong 16 mismo.

Ang punto ni Diokno ay contextual: ang kahulugan ng two-thirds ay dapat lutasin sa ilalim ng impeachment provision ng Article XI, hindi sa pamamagitan ng awtomatikong paglipat ng rules mula sa ibang constitutional situations.

Ang 16-vote threshold ay nananatiling ruling ni Escudero habang hindi ito binabago ng impeachment court. Noong Sept. 8, itinakda ng korte ang oral arguments matapos hilingin ni Tulfo ang definitive interpretation ng phrase na all the Members of the Senate.

Kaya hindi simpleng tanong na 16 laban sa mas mababang numero ang nasa harap ng impeachment court.

Ang mas eksaktong constitutional question ay ito: Kung two-thirds ang rule, sino ang dapat kasama sa all the Members of the Senate na pagbabatayan ng fraction?