PAPUNTA sa isang palengke sa Bulacan, sa halip na sirain, ang smuggled na frozen na manok na nasabat ng Bureau of Customs (BOC) sa Subic nang harangin ito ng National Bureau of Investigation (NBI), ayon kay Customs Commissioner Ariel Nepomuceno nitong Martes.

“It shouldn’t have happened,” ani Nepomuceno sa pagdinig ng Senate Finance Subcommittee A sa panukalang 2027 budget ng Department of Finance (DOF). “That’s the quick answer.”

Tinatayang P7 milyon ang halaga ng kargamento na dinala sa isang pribadong condemnation site, o pasilidad na sumisira ng mga nasabat na kalakal. Isang palengke sa Santa Maria, Bulacan ang lumitaw sa kaso. Ayon sa mga senador, P120 kada kilo ang balak umanong presyo ng manok doon.

Ipinaliwanag ni Nepomuceno na walang sariling condemnation facility ang BOC. Ilang taon na rin umanong walang pondo ang ahensiya para bayaran ang mga pribadong operator na naghahakot at sumisira ng mga nasabat na produkto.

Mahigit 20 kompanya ang accredited sa ganitong trabaho pero hindi sila binabayaran, dagdag niya.

“Why would they be interested to do the job?,” tanong ng komisyoner. Ang hinala umano, ayon kay Nepomuceno, may ilang operator na kumikita pa sa mga kalakal na dapat sanang sinira.

Sinabi ni Finance Secretary Frederick Go na kasama sa orihinal na hiling ng BOC ang pagpapatayo ng condemnation facility pero tinanggal ito sa 2027 National Expenditure Program, ang panukalang pambansang budget na isinumite ng Ehekutibo sa Kongreso.

Susulat umano si Go sa komite sa araw ding iyon para hilinging ibalik ang humigit-kumulang P10.14 bilyon para sa BOC. Pang-walo sa listahan ang condemnation: mga P241 milyon para sa pagpapatayo ng pasilidad at mga P380 milyon para sa operasyon nito.

Ipinunto ni Go na dalawang senador ang nagtaas ng isyu ng condemnation sa iisang pagdinig. Hiniling niyang ibalik ang pondo para sa pasilidad na hiniling ng BOC pero tinanggal.

P5.9 bilyon ang panukalang budget ng BOC sa 2027. Katumbas lang umano ito ng halos dalawang araw na koleksiyon ng ahensiya, ayon kay Go.

Nagpahayag ng suporta sa pasilidad si Sen. Joel Villanueva, na taga-Bulacan. “It’s about time,” wika niya.

Binalikan naman ni Sen. Francis “Kiko” Pangilinan ang katulad na problema sa bigas noong siya ang presidential assistant for food security. Magkahiwalay umano noon ang rekord ng Customs at National Food Authority (NFA) sa iisang kargamento. May pagkakataong naglalabas pa ng permit ang NFA para sa bigas na nasabat na ng Customs.

Iniutos daw niya noon na iisang dokumento na lang ang gamitin ng dalawang ahensiya.

“Lo and behold, we were confiscating 400 million, 500 million worth of illegally imported rice,” ani Pangilinan.

Ayon kay Undersecretary Rolando Ligon Jr., apat o limang ahensiya na ang nakakonekta sa national single window, ang sistemang magpapasa ng import data sa pagitan ng mga ahensiya ng gobyerno. Dalawampu’t dalawa pa ang nakatakdang sumali ngayong taon, mula sa 73 na target sa loob ng mga 18 buwan. Magagamit na umano ito ng mga ahensiyang nakakonekta na.

Binanggit ni Nepomuceno na hindi naghihintay ang BOC. Gumagawa umano ito ng sariling processing system para mabawasan ang manu-manong proseso mula filing hanggang bayaran at release, kasama ang bank records. Sisimulan ang pilot nito sa Batangas sa kalagitnaan ng 2027, aniya.

Iginiit ni Pangilinan na mahalaga ito dahil sa mga agricultural import pumapasok ang African swine fever at iba pang banta.

Isinalaysay din niya ang isang kaso sa Imus, Cavite. Dinala umano ng Coast Guard ang nasabat na karne para i-render. Pag-alis ng mga taga-Coast Guard, inamin umano ng isang smuggler na ibinenta ang karne bilang pakain sa tilapia.

“When it comes to condemnation, the BOC and the DA should be there,” dagdag ng senador.

Tinanong naman ni Sen. Joseph Victor “JV” Ejercito ang tungkol sa dalawang empleyado ng BOC na umano’y sangkot sa 225 kahon ng nasabat na sigarilyo. Dapat din sanang sirain ang mga ito pero umano’y ibebenta muli.

Sagot ni Nepomuceno, isinasailalim na sa overhaul ang tanggapan ng BOC sa Subic. Inireklamo rin niya na pinataas umano ng mga tauhan ng Highway Patrol ang kamay ng mga naka-unipormeng tauhan ng Customs at Department of Agriculture sa lugar. Iniakyat na raw niya ito sa Philippine National Police.

Binanggit din ni Ejercito ang isang joint fuel-marking report. Sa 421 istasyong ininspeksiyon, 164 o 39 porsiyento ang bumagsak sa confirmatory test para sa unmarked o ilegal na krudo.

Ayon kay Nepomuceno, nababantayan ang mga pantalan pero hindi ang ship-to-ship transfer sa dagat. Sira umano ang 19 sa 20 barko ng BOC. Kasama sa hinihinging ibalik na pondo ang tatlong bagong barko at pagkukumpuni.

Nang tanungin kung may napatawan na ng parusa sa mga tauhan ng Customs sa mga kaso ng krudo, sagot ni Nepomuceno: “Wala pa po. My presumption always is, maaaring meron involved.”

Sa mga nasabat na luxury vehicle, mas gusto umano niya ang public at livestreamed na auction kaysa gamitin ito ng gobyerno. Halos P500 milyon na ang nalikom sa mga auction, ani Nepomuceno. Hindi kabilang sa mga ito ang manok at sigarilyo, na dapat sanang sinira.

Tanong ni Villanueva kung economic sabotage ang kaso ng manok sa Bulacan. Hindi, sagot ni Nepomuceno, dahil mas mababa ang P7 milyong halaga nito sa P10 milyong threshold.

Hiniling ni Pangilinan kay Go na magsumite ng nakasulat na protocol sa pagitan ng BOC at Department of Agriculture sa condemnation ng mga nasabat na kalakal bago umakyat sa plenaryo ang budget.