BINAGO ng Senate impeachment court nitong Miyerkules ang naunang fixed 16-vote requirement para ma-convict si Vice President Sara Duterte, pinagtibay sa halip ang isang formula kung saan ang constitutional two-thirds requirement ay kukuwentahin batay sa mga senador na legal at factual na may kakayahang lumahok sa impeachment proceedings sa oras ng final vote.

Sa botong 13-1, habang anim na senator-judge ang hindi lumahok, inaprubahan ng impeachment court ang reconsideration ng naunang ruling ni Presiding Officer Francis Escudero na 16 affirmative votes ang kailangan para sa conviction batay sa buong 24-member Senate.

Hindi nagtakda ang korte ng permanenteng bagong threshold na 14 o anumang ibang fixed number.

Sa halip, binago nito kung sino ang isasama sa denominator. Sa oras ng final judgment, pagbabatayan ang mga miyembro ng Senado na nananatiling legal at factual na may kakayahang lumahok sa proceedings.

Nananatili ang constitutional requirement na two-thirds.

Sa ilalim ng bagong ruling, maaaring hindi isama sa computation ang mga senator-judge na detained o suspended o legal na pinipigilang gampanan ang tungkulin bilang senador; mga taong hinahanap ng mga awtoridad at hindi alam ang kinaroroonan; may physical o medical incapacity; nasa labas ng coercive processes ng Senado; at iba pang similarly situated.

Ang impeachment court ang magpapasya kung sino ang pasok sa mga naturang sitwasyon kapag dumating ang panahon ng final vote.

Kung 20 senator-judges ang bibilangin, halimbawa, 14 affirmative votes ang kakailanganin para sa conviction. Ngunit hindi nangangahulugan na 14 na ang permanenteng threshold dahil maaaring magbago ang denominator depende sa factual at legal status ng mga senador sa oras ng judgment.

Nilinaw din ng impeachment court na ang ruling ay pro hac vice, o para sa kasalukuyang proceeding lamang, kaya hindi ito awtomatikong magiging controlling rule sa mga susunod na impeachment trial.

Ang pagbabago ay nagmula sa appeal-cum-motion for reconsideration ni Senator-Judge Erwin Tulfo sa naunang 16-vote ruling ni Escudero.

Iginiit ni Tulfo na hindi niya kinukuwestiyon ang constitutional requirement na two-thirds. Ang kanyang tanong ay kung sino ang dapat isama sa all the Members of the Senate kapag may mga senador na hindi legal o factual na makalahok sa proceedings.

Bago ang substantive vote, hinarap muna ng impeachment court ang attempt ni Senator-Judge Alan Peter Cayetano na huwag ituloy ang threshold vote at ipaubaya sa Supreme Court ang constitutional question.

Ibinasura ng court ang appeal ni Cayetano sa botong 13-6-1, dahilan upang makausad ang hiwalay na substantive vote sa motion ni Tulfo.

Nauna nang sinabi ni Cayetano na hindi siya lalahok sa threshold vote kung itutuloy ito ng impeachment court.

Sa oral arguments, iginiit ng defense ni Duterte na dapat manatili ang 16-vote requirement.

Sinabi ni defense lawyer Michael Poa na ang July 6 ruling ni Escudero ay hindi kinuwestiyon noong una itong inilabas at walang supervening event, ayon sa defense, na nagbibigay-katwiran upang baguhin ito habang nagpapatuloy ang trial.

Nagbabala rin ang defense na ang pagbabago sa threshold habang nagpapatuloy ang proceedings ay maaaring magbangon ng due-process issues at sinabi nitong maaaring dalhin sa Supreme Court ang constitutional question.

Sa prosecution side, iginiit ni Chel Diokno na hindi naman binabago ang constitutional fraction na two-thirds.

Ang sentral na tanong, ayon sa prosecution argument, ay two-thirds of how many — kung ang denominator ba ay awtomatikong lahat ng 24 senators o ang mga miyembrong legal at factual na may kakayahang gampanan ang kanilang tungkulin bilang senator-judges.

Nauna ring nagbigay ng magkakaibang pananaw ang apat na retired Supreme Court justices na inimbitahan bilang amici curiae.

Sina retired Chief Justices Hilario Davide Jr., Artemio Panganiban at Reynato Puno ay nagpahayag ng mga pananaw na hindi kinakailangang manatiling fixed sa 16 ang numerical equivalent ng two-thirds sa lahat ng sitwasyon.

Si retired Associate Justice Adolfo Azcuna naman ay nanindigang dapat manatili sa denominator ang lahat ng nananatiling miyembro ng Senado.

Sa bagong ruling, hindi binago ng impeachment court ang two-thirds requirement ng Constitution.

Ang binago nito ay kung sino ang maaaring kabilang sa all the Members of the Senate na pagbabatayan ng fraction kapag dumating ang final judgment.