DAPAT nang magpasya ang Office of the Ombudsman kung admissible at mapagkakatiwalaan ang ebidensyang laban kay dating Speaker Ferdinand Martin G. Romualdez, ayon sa bagong inihain ng mambabatas.

Sa 25-pahinang Supplemental Counter-Affidavit Ex Abundanti Ad Cautelam, na inihain noong Huwebes, Agosto 20, iginiit ni Leyte 1st District Rep. Romualdez na hindi maaaring magsampa muna ng kaso ang ahensya at ipagpaliban sa trial court ang paglutas sa malalaking salungatan sa mga sinumpaang salaysay.

Hiniling ng mambabatas sa Ombudsman na timbangin ang rekord na ngayon ay naglalaman ng 32 sinumpaang salaysay. Kabilang sa bilang ng depensa ang tatlong pagbawi sa naunang pahayag (recantations), dalawang supporting statements, 25 bagong affidavit ng pagtanggi at hindi paglahok, ang naunang sinumpaang salaysay ni Allan Colesio—dating aide ni dating Rep. Zaldy Co—at ang pagbawi sa pahayag ni Orly Guteza.

Sa kabuuan, kinukuwestiyon ng mga pahayag ang personal na kaalaman at kredibilidad ng mga testigong ginamit upang iugnay si Romualdez sa umano’y paghahatid ng mga maletang puno ng pera. Iginiit sa filing na dapat timbangin ng Ombudsman ang mga kuwestiyon na ito alinsunod sa sarili nitong 2026 Revised Rules of Procedure bago magsampa ng anumang Information.

Sa pahina 16 ng Supplemental Counter-Affidavit, sinabi ni Romualdez, “Sa harap ng mga pahayag na ito na nagdududa sa katotohanan ng mga alegasyon sa mga Reklamo, walang sapat na batayan ang Kagalang-galang na Tanggapan na masabing natutugunan ang pamantayan ng prima facie evidence with reasonable certainty of conviction na kinakailangan sa ilalim ng Section 3, Rule V ng 2026 Ombudsman Rules of Procedure.”

Iginiit sa filing na mas mataas ang pamantayang ito kaysa sa dating probable-cause standard. Sa pahina 22, nakasaad, “Ang pamantayan ng ebidensya na prima facie evidence with reasonable certainty of conviction ay sadyang idinisenyo upang itaas, at hindi lamang ulitin, ang dating pamantayan ng probable cause.”

Ayon sa opisyal na tuntunin ng Ombudsman, kailangang suriin ng mga prosecutor ang buong rekord, kabilang ang counter-affidavit ng respondent. Sa paghahambing ng bagong tuntunin sa dating pamantayan, nakasaad sa pahina 22 na “hayagang inaatasan ng dating pamantayan ang Kagalang-galang na Tanggapan na suriin na ang admissibility at credibility bago maaaring maglabas ng Information, at hindi ipagpaliban ang pagsusuring iyon sa paglilitis.”

Muli ring inilagay sa supplemental filing ang depinisyon sa ilalim ng naturang tuntunin. Nakasaad dito na ang “kabuuan ng ebidensyang iniharap ng mga partido ay (a) admissible, (b) credible, at (c) maaaring mapangalagaan at maiharap upang mapatunayan ang lahat ng elemento ng krimen o paglabag, gayundin ang pagkakakilanlan ng tao o mga taong responsable rito.”

Binigyang-diin ng supplemental filing na ginagawang agarang tungkulin ng naturang probisyon ang pagsusuri sa kredibilidad. Sa pahina 22, sinabi ni Romualdez, “Samakatuwid, ang admissibility at credibility ay hindi mga usaping nakalaan lamang para sa trial court; bahagi ang mga ito ng sariling pagpapasya ng Kagalang-galang na Tanggapan kung dapat bang magsampa ng kaso.”

Ayon sa filing, nagbago na ang rekord at kabilang dito ang mga umano’y kasamang naghatid na tumatangging nakilahok, mga dating aide na tumatangging may alam sa mga paghahatid ng pera, tatlong testigong binawi ang kanilang mga naunang pahayag, at si Guteza na itinanggi ang umano’y eyewitness link kay Romualdez.

Iginiit din na walang contractor ang nagsabing nagbayad siya kay Romualdez, walang opisyal ng DPWH ang nagsabing humingi o tumanggap siya ng kickback, walang partikular na proyekto ang naiugnay sa pagbabayad sa kanya, at walang financial record na nag-uugnay sa umano’y ilegal na kita sa kanyang mga ari-arian.

Nakasaad din sa Supplemental Counter-Affidavit, “Hindi ito isang usaping maaaring ipagpaliban para resolbahin sa isang paglilitis sa hinaharap; ito ay isang depekto sa ebidensya na umiiral ngayon, at ito mismo ang uri ng depektong nilalayon ng Section 3, Rule V na matukoy bago pa man maisampa ang isang Information.”

Hiniling ni Romualdez sa Ombudsman na tukuyin kung anong admissible, credible, at preservable na ebidensya ang natitira matapos ang mga pagbawi sa naunang pahayag at tuwirang pagtanggi. Kung hindi kayang matugunan ng rekord ang sariling pamantayan ng ahensya, sinabi niyang dapat nang i-dismiss ang mga reklamo.